Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan: Av. Halil ŞAHİN
Kısa cevap: Kamulaştırmaya itiraz iki ayrı yoldan yapılır: işlemin hukuka aykırılığı, tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde açılacak iptal davasıyla; bedelin düşüklüğü ise idarenin asliye hukuk mahkemesinde açtığı bedel tespiti ve tescil davası içinde ileri sürülür. Uzlaşma tutanağı imzalanmışsa kural olarak artık bedele itiraz edilemez; 2025 ve 2026 yıllarında verilen Anayasa Mahkemesi kararları ise iptal davasının bedel davasına etkisini ve tescil hükmünün kesinliğini değiştirmiştir.
Kamulaştırma, idarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki bir taşınmazı bedelini peşin ödeyerek edinmesidir (Anayasa m. 46; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu). Kamulaştırmaya itiraz yolları farklı yargı kollarına dağılmıştır ve süreleri kısadır. Bu yazıda başvurulabilecek idari ve adli yargı yollarını, uzlaşma tutanağının etkilerini, son dönemdeki Anayasa Mahkemesi kararlarını ve kamulaştırmasız el atma hâlinde açılabilecek davaları Yargıtay kararları ışığında ele alıyoruz. Kamulaştırmanın kamu yararı kararından tescile kadar geçirdiği aşamaları ise kamulaştırma nedir ve aşamaları nelerdir başlıklı yazımızda anlattık.
Başlıklar
Kamulaştırmaya İtiraz Hangi Mahkemede ve Ne Kadar Sürede Yapılır?
| Ne itiraz ediliyor? | Yol / Mahkeme | Süre |
|---|---|---|
| Kamu yararı kararı ve kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğu | İdari yargıda iptal davası (kural olarak taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi) | Tebligat veya ilan tarihinden itibaren 30 gün (2942 s. K. m. 14) |
| Cumhurbaşkanı kararıyla alınan acele kamulaştırma kararı | Danıştay (ilk derece mahkemesi sıfatıyla), ivedi yargılama usulü | 30 gün (İYUK m. 20/A) |
| Kamulaştırma belgelerindeki maddi hatalar (malik, yüzölçümü vb.) | Adli yargıda düzeltim davası (asliye hukuk mahkemesi) | Tebligat veya ilan tarihinden itibaren 30 gün |
| Bedel (anlaşma sağlanamadıysa) | İdarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasında savunma, bilirkişi raporuna itiraz, istinaf ve temyiz | Dava süreci içinde; rapora itiraz 2 hafta, istinaf 2 hafta |
| Arta kalan kısmın da kamulaştırılması | İdareye yazılı başvuru | Kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren 30 gün (m. 12) |
| Kamulaştırma yapılmadan el konulması | Asliye hukuk mahkemesinde el atmanın önlenmesi veya bedel davası | Bedel davasında zamanaşımı işlemez |
30 günlük süreler hak düşürücü süre niteliğindedir; zamanaşımından farklı olarak kesilmez, durmaz ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir. Süre, usulüne uygun tebliğden, tebligat yapılamayan hâllerde ilan tarihinden başlar.
2025–2026 Değişiklikleri: Anayasa Mahkemesi Kararları ve 12. Yargı Paketi
Kamulaştırma davalarına ilişkin kurallar son iki yılda önemli ölçüde değişmiştir. Bazı iptal kararları dokuz ay ertelemeyle yürürlüğe girdiğinden yürürlük tarihi ayrıca takip edilmelidir.
| Karar / Kanun | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| AYM, E. 2022/83, K. 2023/69 | m. 10/9: bedele faizin dava tarihinden dört ay sonra başlaması | İptal edildi |
| AYM, E. 2024/101, K. 2024/232 (RG 27.03.2025) | m. 10/14: yürütmenin durdurulması kararı alınmışsa idari yargıdaki davanın bekletici mesele sayılması; m. 14/6: “Açılan davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez.” | İptal edildi; bir paydaşın aldığı iptal kararı diğerlerine de yarar |
| AYM, E. 2025/148, K. 2025/141 (RG 01.12.2025) | m. 10/3-f: iptal davasının etkili olması için yürütmenin durdurulması kararı alınması şartı | “Yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” ibaresi iptal edildi |
| AYM, E. 2025/124, K. 2025/203 (RG 20.01.2026) | HMK m. 362/1-a’daki temyiz parasal sınırının kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalara uygulanması | Bu davalar yönünden iptal edildi; dokuz ay sonra yürürlüğe girdi |
| AYM, E. 2025/190, K. 2026/38 (RG 21.05.2026) | m. 10/8: “Tescil hükmü kesin olup” ibaresi | İptal edildi; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir |
| 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) | İYUK m. 45 ve 46, HMK m. 362’ye eklenen üçüncü fıkra | İstinaf ve temyiz incelemesinin kapsamı yeniden düzenlendi |
Acele kamulaştırmada el koyma kararının tapuya şerh edilmesine ilişkin kurala yönelik itiraz ise reddedilmiştir (AYM, E. 2024/79, K. 2024/182).
1. İdari Yargıda İptal Davası
Malik, zilyet ve diğer ilgililer, kamulaştırma belgelerinin usulüne uygun tebliğinden itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal davası açabilir (2942 s. K. m. 14; Yargıtay HGK, E. 2024/216, K. 2025/726). Paydaşların her biri tek başına dava açabilir. İptal davasında kamulaştırma işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka uygunluğu denetlenir; örneğin kamu yararının somut olarak gösterilip gösterilmediği, kararın yetkili organca alınıp onaylanıp onaylanmadığı ve kamulaştırılan alanın projeyle orantılı olup olmadığı incelenir. Bedelin düşüklüğü ise iptal davasının değil, bedel tespiti davasının konusudur. Taşınmaz Ankara’da bulunuyorsa kamulaştırmaya itiraz davası kural olarak Ankara idare mahkemelerinde açılır. 30 günlük dava süresi kısa olduğundan, Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık desteğine tebligatın alındığı gün başvurulması yerinde olur.
İptal davası bedel tespiti davasını durdurur mu?
Eski uygulamada bedel tespiti davasında idari yargıdaki davanın bekletici mesele yapılabilmesi (yani sonucunun beklenmesi) için malikin yürütmenin durdurulması kararı aldığını da belgelemesi gerekiyordu (Yargıtay 18. HD, E. 2014/10225, K. 2014/10363).
Anayasa Mahkemesi, 2942 sayılı Kanun m. 10/3-f’deki “yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” ibaresini, iptal davasının sonucunu etkisiz kılarak mülkiyet hakkı bakımından etkili bir başvuru yolu bırakmadığı gerekçesiyle iptal etmiştir (AYM, E. 2025/148, K. 2025/141; RG 01.12.2025). Artık meşruhatlı davetiyenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde dava açıldığının belgelenmesi, kamulaştırma işleminin kesinleşmesini engelleyen asıl unsurdur. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin bu karardan sonraki yerleşik içtihadı henüz belirgin olmadığından, dava açıldığını gösteren belgenin bedel davasının görüldüğü asliye hukuk mahkemesine vakit kaybetmeden sunulması gerekir.
Paydaşlardan birinin açtığı dava diğerlerini de etkiler
2942 sayılı Kanun m. 14/6’da yer alan “Açılan davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez.” hükmü, bekletici meseleye ilişkin m. 10/14 ile birlikte Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM, E. 2024/101, K. 2024/232; RG 27.03.2025). Bunun sonucu olarak paydaşlardan biri kamulaştırma işlemini idari yargıda iptal ettirirse, bu karar dava açmayan diğer paydaşlara da yarar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da paydaşlardan birinin açtığı iptal davasının sonucunun diğer paydaşları da koruyacağını kabul etmiştir (HGK, E. 2024/216, K. 2025/726). Yine de her paydaşın kendi süresini takip etmesi ve gerekirse ayrıca dava açması, en güvenli yoldur.
Acele kamulaştırma kararına itiraz
Millî savunma ihtiyacı, olağanüstü durumlar veya özel kanunlarda öngörülen hâllerde acele kamulaştırma kararı alınabilir (2942 s. K. m. 27). Mahkeme taşınmazın değerini yedi gün içinde belirler; idare bu tutarı yatırarak taşınmaza el koyar. Bu değer geçicidir; kesin bedel sonradan belirlenir.
Acele kamulaştırma işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar idari yargıda ivedi yargılama usulüne tabidir (İYUK m. 20/A). Karar Cumhurbaşkanı kararı şeklinde alınmışsa dava Danıştayda ilk derece mahkemesi sıfatıyla, diğer hâllerde taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde görülür. İvedi yargılama usulünün süreleri şöyledir:
| Aşama | Süre (İYUK m. 20/A) |
|---|---|
| Dava açma süresi | 30 gün; İYUK m. 11’deki üst makama başvuru uygulanmaz |
| İlk inceleme ve dilekçenin tebliği | 7 gün |
| Savunma süresi | 15 gün; bir defaya mahsus en fazla 15 gün uzatılabilir |
| Karar süresi | Dosyanın tamamlanmasından itibaren en geç 1 ay |
| Yürütmenin durdurulması kararına itiraz | Kapalı |
| Kanun yolu | İstinaf yok; tebliğden itibaren 15 gün içinde Danıştayda temyiz |
Acele kamulaştırma kararının iptal edilmesi, kamu yararı ve kamulaştırma kararları ayakta kaldığı sürece bedel tespiti ve tescil davasını tek başına sona erdirmez (HGK, E. 2024/216, K. 2025/726).
İdari yargıda kanun yolları ve 7589 sayılı Kanun
İvedi yargılama dışındaki davalarda idare mahkemesi kararına karşı bölge idare mahkemesine istinaf yoluna gidilir. 7589 sayılı Kanun’la (12. Yargı Paketi) bölge idare mahkemesinin gerekçeyi düzelterek istinafı reddedebileceği ve dosyayı ancak sınırlı hâllerde ilk derece mahkemesine geri gönderebileceği düzenlenmiştir (İYUK m. 45). Aynı Kanun’la temyize ilişkin İYUK m. 46’da yapılan değişiklikler ise yürürlükten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır (7589 s. K. geçici m. 1/3).
2. Düzeltim Davası
Kamulaştırma belgelerinde malikin adı, pay oranı, yüzölçümü, taşınmazın cinsi veya üzerindeki yapı ve ağaçlar gibi maddi hatalar bulunuyorsa, bunların düzeltilmesi için tebliğden itibaren 30 gün içinde adli yargıda düzeltim davası açılabilir (2942 s. K. m. 14/1). Yüzölçümündeki veya yapı tespitindeki bir hata doğrudan bedeli etkilediğinden, düzeltim davası bedel itirazının hazırlık adımı olarak da işlev görür.
3. Bedel Tespiti ve Tescil Davası: Bedele Nasıl İtiraz Edilir?
Satın alma usulüyle uzlaşma sağlanamazsa idare, 2942 sayılı Kanun m. 10 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar. Mahkeme, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün sonrası için duruşma günü belirleyerek maliklere meşruhatlı davetiye gönderir; davetiyede idarenin önerdiği bedel ve 30 gün içinde dava açılabileceği bildirilir. İlk duruşmada mahkeme tarafları yeniden uzlaşmaya davet eder; anlaşma olmazsa keşif yapılır ve bilirkişi raporu alınır. Bedele itiraz etmek için ayrıca idari yargıya başvurmaya gerek yoktur.
Bedel nasıl belirlenir? Bilirkişi ve emsal ilkeleri
Bilirkişi kurulu en az üç kişiden oluşur ve kurulda gayrimenkul geliştirme ve yönetimi alanında lisansüstü eğitim almış bir kişi veya Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatına göre lisanslı bir değerleme uzmanı bulunur (2942 s. K. m. 15). Kurul raporunu 15 gün içinde verir; değerlendirme günü davanın açıldığı tarihtir.
Değer; taşınmazın cinsi, yüzölçümü, nitelikleri, vergi beyanı, resmî kıymet takdirleri ve özellikle arsalarda emsal satışlar esas alınarak belirlenir (m. 11/1-g). Kamulaştırmayı gerektiren projenin kendisinin yarattığı değer artışları ise bedele katılmaz (m. 11/2). Yargıtay uygulamasında emsal karşılaştırmasında şunlar aranır:
- Tarih: Emsal satış, değerlendirme gününden önce gerçekleşmiş olmalıdır; dava tarihinden sonraki satışlar emsal alınamaz.
- Serbest piyasa niteliği: Cebri icra, akrabalar arası devir veya şarta bağlı satış gibi rayici yansıtmayan işlemler emsal olarak kullanılmaz.
- Nitelik karşılaştırması: İmar durumu, yüzölçümü, geometrik şekil, yola ve merkeze yakınlık gibi üstün ve eksik yönler oranlanır; emlak vergisi değerleri de karşılaştırılır (5. HD, E. 2023/3773, K. 2023/11448; 5. HD, E. 2024/2037, K. 2024/9152).
- İmar uygulaması: İmar parseli ile henüz imar uygulaması görmemiş bir kadastro parseli karşılaştırılırken düzenleme ortaklık payı indirimi gözetilir.
Sunulan emsallerin neden elverişsiz bulunduğunun gerekçelendirilmemesi bozma sebebi sayılmaktadır.
Adım adım süreç: Bedel davasında itiraz
- Davetiyeyi ve dilekçeyi inceleyin: Mahkemenin gönderdiği meşruhatlı davetiyede idarenin önerdiği bedel ve duruşma tarihi yer alır. Bu tebliğ, iptal ve düzeltim davası süresinin işlemeye başlaması bakımından da önemlidir.
- Delillerinizi sunun: Çevredeki emsal satışları, taşınmazın imar durumunu, üzerindeki ağaç, yapı ve tesisleri gösteren belgeleri dosyaya kazandırın.
- Keşfe katılın: Keşif sırasında taşınmazın değerini etkileyen özellikleri (yola cephe, sulama, eğim, ulaşım) bilirkişilerin dikkatine sunun.
- Bilirkişi raporuna itiraz edin: Rapora itirazlar, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 281). Eksik değerlendirilen emsaller veya hatalı yöntem somut olarak gösterilmelidir.
- Bedelin bloke edilmesini takip edin: Mahkeme bedeli tespit ettiğinde idareye bu tutarı 15 gün içinde bankaya yatırması için süre verir; tescil kararı bedelin yatırılmasından sonra verilir ve bedel hak sahibi adına bloke edilir.
- Kanun yoluna başvurun: Bedel yönünden kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf (HMK m. 345), bölge adliye mahkemesi kararına karşı da şartları varsa iki hafta içinde temyiz (HMK m. 361) yoluna gidilebilir.
Tescil hükmü kesin mi?
2942 sayılı Kanun m. 10/8’e göre tescil hükmü kesindir; kanun yolu yalnızca bedel yönünden açıktır. Anayasa Mahkemesi “Tescil hükmü kesin olup” ibaresini, mülkiyetin gerçek karşılık kesinleşip ödenmeden idareye geçmesine yol açtığı gerekçesiyle iptal etmiştir (AYM, E. 2025/190, K. 2026/38; RG 21.05.2026). İptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra, 2027 yılı şubat ayında yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar tescil hükmü kesin kabul edilmeye devam edecektir.
Temyizde parasal sınır uygulanır mı?
Anayasa Mahkemesi, HMK m. 362/1-a’daki temyiz parasal sınırını kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davalar yönünden iptal etmiştir (AYM, E. 2025/124, K. 2025/203; RG 20.01.2026, yürürlük dokuz ay sonra). Öte yandan 7589 sayılı Kanun’la HMK m. 362’ye eklenen üçüncü fıkra, bölge adliye mahkemesinin istinafı kabul ederek yeniden verdiği kararların temyiz edilebilirliğini parasal sınır ve iki karar arasındaki fark üzerinden düzenlemiştir. İki düzenlemenin birlikte uygulanması henüz yerleşmediğinden temyiz imkânı her dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.
Bedele işleyecek faiz
Bedel tespiti davasında faizin, dava tarihinden itibaren dört ay geçtikten sonra işlemeye başlayacağını öngören m. 10/9’daki kural Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (AYM, E. 2022/83, K. 2023/69). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, iptal kararının henüz kesinleşmemiş davalarda uygulanması gerektiğini, bu dosyalarda tespit edilen bedele, Anayasa m. 46 uyarınca kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin dava tarihinden karar tarihine kadar, ayrıca talep aranmaksızın işletileceğini kabul etmiştir (HGK, E. 2025/114, K. 2026/226). Faizle ilgili durumlar şöyle özetlenebilir:
| Durum | Faiz başlangıcı ve türü | Dayanak |
|---|---|---|
| Bedel tespiti ve tescil davasında tespit edilen bedel | Dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz | Anayasa m. 46; HGK, E. 2025/114, K. 2026/226 |
| Kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel davası | Dava tarihi; ıslahla artırılan kısım için ıslah tarihi | 5. HD, E. 2023/3773, K. 2023/11448; 5. HD, E. 2022/11827, K. 2023/5868; 5. HD, E. 2024/2037, K. 2024/9152 |
| Uzlaşmayla anlaşılan bedelin geç ödenmesi | İdarenin temerrüde düştüğü tarih | 5. HD, E. 2024/2043, K. 2024/8028 |
Faiz hesabı hakkında genel fikir edinmek için faiz hesaplayıcısına bakabilirsiniz.
Usulüne uygun tebligat şart
Ölmüş malike çıkarılan veya yetkisiz kişiye yapılan tebligat geçersizdir; mirasçılar araştırılmadan kamulaştırma tamamlanamaz (HGK, E. 2007/715, K. 2007/738). Kamulaştırma evrakı tebliğ edilmeyen paydaşlar yönünden ise kamulaştırmasız el atma hükümleri uygulanabilir (HGK, E. 2006/327, K. 2006/316). Geçersiz tebligatta 30 günlük süre işlemeye başlamaz.
Örnek: Bedele İtirazın Etkisi
Aşağıdaki rakamlar tamamen varsayımsaldır.
Örnek: İdare, 1.000 m²’lik bir arsa için pazarlıkta 1.500.000 TL teklif eder; malik kabul etmez. Açılan bedel tespiti davasında ilk bilirkişi raporu değeri 1.700.000 TL olarak belirler. Malik, raporda çevredeki iki yakın tarihli satışın değerlendirilmediğini gerekçeleriyle iki hafta içinde ileri sürer. Mahkeme ek rapor alır; emsallerin de dikkate alınmasıyla değer 1.950.000 TL olarak hesaplanır ve bu bedel bloke edilerek tescil kararı verilir. Malik, bu bedeli de düşük bulursa bedel yönünden istinafa başvurabilir. Belirlenen bedele ayrıca faiz işler.
Bu örnek, bedele itirazda somut emsal gösterilmesinin sonucu doğrudan etkileyebileceğini gösterir.
4. Uzlaşma Tutanağını İmzaladıysanız
2942 sayılı Kanun m. 8 uyarınca uzlaşma tutanağı imzalanarak satın alınan taşınmazlar hakkında kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davası açılamaz (Yargıtay 5. HD, E. 2024/7937, K. 2025/1771). Satın alma ve uzlaşmayla sonuçlanan kamulaştırmada bedelin yeniden tespiti talebi de aynı gerekçeyle kabul edilmemektedir (5. HD, E. 2024/8114, K. 2025/6419). Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce bedelin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
- Bedel ödenmezse tapu iptali istenemez: Uzlaşma tutanağı ferağ beyanı ve tescil sebebi sayılır. Bedel süresinde ödenmezse açılabilecek dava, ödenmeyen bedelin tahsili davasıdır (5. HD, E. 2024/13799, K. 2025/11208).
- Bedel güncelleme davası yoktur: Anlaşılan bedel geç ödenirse idarenin temerrüde düştüğü tarihten itibaren faiz talep edilebilir; temerrüt faizi veya ek zarar ayrı bir davayla istenir. Ancak “kamulaştırma bedelinin güncellenmesi” şeklinde bir dava türü bulunmamaktadır (5. HD, E. 2024/2043, K. 2024/8028).
- Anlaşılan bedele itiraz edilemez: Vergi borcu kesintisi yapılarak bakiye ödense bile anlaşılan bedele itiraz davası açılamaz (5. HD, E. 2022/11249, K. 2023/963).
İdare Kamulaştırmadan Vazgeçerse
İdare, 2942 sayılı Kanun m. 21 uyarınca kamulaştırmanın her safhasında kamulaştırmadan kısmen veya tamamen vazgeçebilir. Vazgeçme bedel tespiti ve tescil davası sürerken olursa, dava giderleri, harç ve maktu avukatlık ücreti idareye yükletilir. Kamulaştırma kesinleştikten sonra taşınmazın eski malike dönmesi ise vazgeçme ile değil, kanunun 22 ve 23. maddelerindeki geri alma hükümleriyle mümkündür.
5. Arta Kalan Kısım ve Kısmi Kamulaştırma
Taşınmazın bir kısmı kamulaştırılıyorsa, bedel m. 11’e göre hesaplanır; kamulaştırma nedeniyle kalan kısmın değerinde düşüş olursa bu düşüş bedele eklenir, değer artışı olursa artış bedelden düşülür. Ancak düşülecek tutar kamulaştırma bedelinin yarısını geçemez (2942 s. K. m. 12).
Kamulaştırılmayan kısım yararlanmaya elverişsiz hâle geliyorsa, malik en geç kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yazılı başvuruda bulunarak bu kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilir. Süresinde başvuru yapılmazsa sonradan açılan dava usulden reddedilir (5. HD, E. 2022/8858, K. 2022/17395). Satın alma usulüyle kamulaştırılan taşınmazın arta kalan kısmı için sonradan değer kaybı talep edilmesinde de aynı süre sorunu gündeme gelmektedir (5. HD, E. 2024/7937, K. 2025/1771).
6. Kamulaştırmasız El Atma Hâlinde Dava Yolları
- Fiilî el atma: İdare usulüne uygun kamulaştırma yapmadan taşınmazı yola, parka veya başka bir kamu hizmetine dönüştürmüşse malik, el atmanın önlenmesi davası açabileceği gibi fiilî duruma razı olarak bedel de isteyebilir. Bedel davasında zamanaşımı işlemez (5. HD, E. 2024/2037, K. 2024/9152). Aynı kararda, 04.11.1983 tarihinden sonraki fiilî el atmalarda mahkeme ve icra harçlarının nispi olarak uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
- Hukuki el atma (imar kısıtlaması): İmar planında kamu hizmetine ayrılan taşınmaz uzun yıllar kamulaştırılmazsa, idarenin pasif kalarak mülkiyet hakkını kısıtladığı kabul edilmektedir. Bu alanda görevli yargı yolu konusunda yakın tarihte önemli bir değişiklik yaşanmıştır; ayrıntılar için imar planında park, okul veya yol alanında kalan taşınmaz yazımıza bakabilirsiniz. Plan kararının kendisine karşı başvuru yolları ise imar planı değişikliğine itiraz ve iptal davası yazımızda anlatılmıştır.
- Malik olma şartı: Kamulaştırmasız el atma davası açabilmek için malik olmak veya hak sahipliğini gösteren bir mahkeme kararına sahip olmak gerekir; bu, davacının aktif dava ehliyetine (sıfatına) ilişkindir (18. HD, E. 2013/10536, K. 2013/15794).
Mahkemelerce idare adına tescil kararı verilmiş eski kamulaştırmalarda ise 2942 sayılı Kanun geçici m. 7 uyarınca hak ve alacak talebinde bulunulamaz (5. HD, E. 2014/7910, K. 2014/23057).
Gerekli Belgeler
- Kamulaştırma kararı, meşruhatlı davetiye, tebligat zarfı veya ilan metni (tebliğ tarihini gösteren belge sürelerin hesabı için önemlidir)
- Güncel tapu kaydı, paylı mülkiyette diğer paydaşların bilgileri, gerekiyorsa mirasçılık belgesi
- İmar durumu belgesi, plan değişikliklerini gösteren yazılar ve varsa imar uygulaması (parselasyon) evrakı
- Emsal olarak kullanılabilecek yakın tarihli satışlara ilişkin tapu kayıtları ve bilgiler
- Taşınmaz üzerindeki yapı, ağaç ve tesislerin fotoğrafları, varsa ruhsat ve iskân belgeleri
- Uzlaşma görüşmesine ilişkin davet yazısı ve varsa tutanak örneği
- İdari yargıda dava açılmışsa dava dilekçesi, dava açıldığını gösteren belge ve varsa yürütmenin durdurulması kararı
Masraflar
İdarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasında mahkeme heyetinin yol giderleri, bilirkişi ve keşifte dinlenen muhtarın ücretleri, tapu harçları ve kanunun gerektirdiği diğer giderler idareye aittir (2942 s. K. m. 29). 7584 sayılı Kanun’la (yürürlük 20.06.2026) değiştirilen bu maddeye göre, kamulaştırmasız el koyma davalarında tescile ilişkin kesinleşen kararların infazında ve bu nedenle düzenlenen uzlaşma tutanağının uygulanmasında doğan tapu harçlarını da idare öder. Malikin vekille temsil edildiği hâllerde vekâlet ücretinin hangi esasa göre belirleneceği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve Yargıtay uygulamasına göre dosya bazında değerlendirilir. Malikin açtığı iptal davasında ve kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan bedel davasında ise harç ve gider avansı davacıdan peşin alınır. Harç kalemleri hakkında genel fikir edinmek için harç hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Kamulaştırmaya İtirazda Sık Yapılan Hatalar
- 30 günlük süreyi kaçırmak: İptal davası, düzeltim davası ve arta kalan kısım başvurusunun her biri tebliğden itibaren 30 günle sınırlıdır ve bu süreler hak düşürücüdür.
- Bedel itirazını idare mahkemesine taşımak: Bedele ilişkin itirazlar adli yargıdaki bedel tespiti davasında ileri sürülür.
- Uzlaşma tutanağını “sonra itiraz ederim” düşüncesiyle imzalamak: İmzadan sonra bedele itiraz davası açılamaz.
- İdari yargıdaki davayı asliye hukuk mahkemesine bildirmemek: İki dava birbirinden habersiz ilerlerse tescil kararı iptal davası sonuçlanmadan verilebilir.
- Bilirkişi raporuna genel ifadelerle itiraz etmek: Somut emsal ve hesap hatası gösterilmeyen itirazlar çoğu zaman sonuç doğurmaz.
- Acele kamulaştırmada yalnızca Cumhurbaşkanı kararını dava etmek: Acele kamulaştırma kararının iptali, kamu yararı ve kamulaştırma kararları ayakta kaldıkça bedel ve tescil davasını sona erdirmez.
- Güncel Anayasa Mahkemesi kararlarını gözden kaçırmak: Kamulaştırmaya itiraz stratejisi, 2025–2026 iptal kararlarına göre yeniden kurulmalıdır.
Yasal Dayanaklar
| Düzenleme | Konu |
|---|---|
| Anayasa m. 35 ve 46 | Mülkiyet hakkı; kamulaştırma bedelinin nakden ve peşin ödenmesi, geç ödenen kısma faiz |
| 2942 s. Kamulaştırma Kanunu m. 8 | Satın alma usulü ve uzlaşma tutanağı |
| 2942 s. K. m. 10, 11, 15 | Bedel tespiti ve tescil davası, değer ölçütleri, bilirkişi |
| 2942 s. K. m. 12 | Kısmi kamulaştırma ve arta kalan kısım |
| 2942 s. K. m. 14 | İptal ve düzeltim davaları, 30 günlük süre |
| 2942 s. K. m. 27, 29 | Acele kamulaştırma; giderlerin idareye ait olması |
| 2577 s. İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 20/A, 45, 46 | İvedi yargılama, istinaf ve temyiz |
| 6100 s. HMK m. 281, 345, 361, 362 | Bilirkişi raporuna itiraz, istinaf ve temyiz |
Sık Sorulan Sorular
Uzlaşma tutanağını imzaladım, bedeli düşük buldum; dava açabilir miyim?
Kural olarak hayır. Uzlaşma tutanağıyla yapılan kamulaştırmaya ve bedeline karşı itiraz davası açılamaz.
İdare taşınmazımı yıllar önce yola kattı; hâlâ bedel isteyebilir miyim?
Fiilî el atma nedeniyle açılan bedel davasında zamanaşımı işlemez; malik olduğunuz sürece dava açabilirsiniz.
Kamulaştırmaya itiraz süresi ne kadar ve hangi mahkemeye başvurulur?
Tebliğden itibaren 30 gün içinde, işlemin hukuka aykırılığı için idare mahkemesine, belgelerdeki maddi hata için asliye hukuk mahkemesine başvurulur. Bedele itiraz, idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davası içinde yapılır.
İptal davası açarsam bedel tespiti davası durur mu?
Anayasa Mahkemesi yürütmenin durdurulması kararı alınması şartını iptal ettiğinden, 30 gün içinde dava açıldığının belgelenmesi kamulaştırmanın kesinleşmesini engeller. Bedel davasının iptal davası sonuçlanıncaya kadar bekletilmesi için dava belgelerinin asliye hukuk mahkemesine sunulması gerekir.
Bilirkişi raporuna ne kadar sürede itiraz etmeliyim?
Rapor size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde itirazlarınızı mahkemeye sunmalısınız.
Paylı taşınmazda diğer paydaşlar dava açmazsa ben açabilir miyim?
Evet. Paydaşların her biri tek başına iptal davası açabilir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra, bir paydaşın elde ettiği iptal kararı dava açmayan paydaşlara da yarar.
Acele kamulaştırma kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Karar Cumhurbaşkanı kararı şeklindeyse Danıştayda, ivedi yargılama usulüyle ve 30 gün içinde iptal davası açılabilir. Ancak kararın iptali, kamu yararı ve kamulaştırma kararları geçerli olduğu sürece bedel tespiti ve tescil davasını tek başına sona erdirmez.
Kamulaştırma bedeline faiz işler mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tespit edilen bedele dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin işletilmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Tescil kararına karşı istinafa gidilebilir mi?
Kanundaki “tescil hükmü kesindir” kuralı Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; ancak iptal 2027 yılı şubat ayında yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar kanun yolu kural olarak yalnızca bedel yönünden açıktır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
İlgili yazılar: Uzun Süren Yargılama İçin Tazminat · Kamulaştırma Nedir, Aşamaları Nelerdir? Taşınmaz Sahipleri İçin Rehber · İmar Planında Park, Okul veya Yol Alanında Kalan Taşınmaz
Süreç ve süreler rehberi: Ankara’da İdari Dava ve Kamulaştırma: Süreç ve Süreler
Diğer hesaplayıcılar ve güncel bülten: Hukuki hesaplayıcılar · Güncel bülten


