İmar Planı Değişikliğine İtiraz ve İptal Davası: Süreler ve Yollar

İmar Planı Değişikliğine İtiraz ve İptal Davası – Asya Hukuk

Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan:

Kısa cevap: İmar planı değişikliğine itiraz, planın bir aylık askı süresi içinde planı onaylayan idareye yazılı olarak yapılır; itiraz zorunlu değildir. İtiraz edilmemişse son ilan tarihini izleyen günden, itiraz edilmişse idarenin cevabından veya 30 günlük cevap süresinin dolmasından itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; 01.07.2020’den sonra kesinleşen planlarda her hâlde beş yıllık üst sınır vardır.

Belediye ilan panosunda veya internet sitesinde yayımlanan yeni bir plan; bir yolun genişlemesi, bir parselin park ya da okul alanına ayrılması veya komşu parsellerde kat yüksekliğinin artması sonucunu doğurabilir. İmar planları mülkiyet hakkını, taşınmazın değerini ve yaşanan çevrenin niteliğini doğrudan etkiler. Bu nedenle plan değişikliğine karşı hangi yolların hangi sürelerde açık olduğu, taşınmaz malikleri ve bölge sakinleri için belirleyicidir.

Bu yazıda imar planı değişikliğine itiraz süreci, askı ilanı, belediye meclisine itiraz, idare mahkemesinde açılacak iptal davası, dava açma süresinin başlangıcı, 2020’de getirilen beş yıllık üst sınır, değer artış payı, bilirkişi incelemesi, yürütmenin durdurulması ve kanun yolları; 3194 sayılı İmar Kanunu, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve güncel Danıştay 6. Daire kararları ışığında açıklanmaktadır. Taşınmazı Ankara’da bulunan kişiler için de kurallar aynıdır; dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülür. İmar planlarına karşı itiraz ve dava süreleri kısa olduğundan, Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık desteğine plan ilanı öğrenilir öğrenilmez başvurulması yerinde olur.

İmar planı ve plan değişikliği nedir?

İmar planı, bir bölgede hangi alanın konut, ticaret, yeşil alan, yol, okul ya da sağlık tesisi olarak kullanılacağını, yapıların yoğunluğunu ve yüksekliğini belirleyen düzenleyici bir idari işlemdir. Nazım imar planı (genellikle 1/5000 ölçek) genel kullanım kararlarını, uygulama imar planı (1/1000 ölçek) ise parsel düzeyindeki ayrıntıları gösterir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca planlar, plan hükümleri ve plan raporuyla bir bütündür.

Plan değişikliği ise yürürlükteki planın bir bölümünün değiştirilmesidir. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26. maddesine göre plan değişikliği; planın ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amacıyla ve teknik, nesnel gerekçelere dayanılarak yapılmalıdır. Danıştay 6. Dairesi plan değişikliklerini denetlerken bu kuralı ölçüt olarak kullanmaktadır (Danıştay 6. D., E. 2024/7024, K. 2024/8095; Danıştay 6. D., E. 2024/5965, K. 2025/26).

Askı ilanı: Plan nasıl duyurulur?

Belediye meclisi (veya ilgili idare) tarafından onaylanan planlar, İmar Kanunu’nun 8. maddesinin (b) bendi uyarınca idarenin belirlediği ilan yerlerinde ve internet sitesinde bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. 7221 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra ilan ayrıca muhtarlık ilan panosunda da yapılır; plan değişikliğinde değişiklik alanına tabela asılması da öngörülmüştür.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 33. maddesine göre onaylanan plan 15 iş günü içinde askıya çıkarılır ve 30 gün askıda kalır; askıya çıkış ve indiriliş tutanakla belgelenir. Yönetmelik ayrıca kesinleşmeden uygulama imar planının uygulanamayacağını belirtir. Askı usulüne uyulmaması, planın iptal sebeplerinden biri olabileceği gibi dava açma süresinin başlangıcını da etkiler.

Belediye meclisine itiraz: Askı süresinde ne yapılmalı?

Kanuna göre bir aylık ilan süresi içinde plana itiraz edilebilir; askı süresi bittikten sonra itirazlar meclise iletilir ve on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanır (Danıştay 6. D., E. 2022/3629, K. 2023/6840; Danıştay 6. D., E. 2024/6595, K. 2024/7168). Yönetmelik de “planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır” kuralını içerir (Danıştay 6. D., E. 2023/2021, K. 2024/116).

Danıştay, askı süresindeki itirazı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 11. maddesi kapsamında bir başvuru olarak nitelendirmekte ve bir aylık askı süresini bu başvuru için getirilmiş özel bir itiraz süresi olarak görmektedir (Danıştay 6. D., E. 2022/3438, K. 2024/1448). Bunun pratik anlamı şudur: Askıda imar planı değişikliğine itiraz etmek zorunda değilsiniz; itiraz bir dava şartı değildir; doğrudan iptal davası açabilirsiniz. Ancak itiraz ederseniz dava süreniz itirazın sonucuna göre hesaplanır.

İmar planı değişikliğine itiraz dilekçesinde taşınmazınızın ada/parsel bilgilerini, planın hangi kararına itiraz ettiğinizi ve gerekçelerinizi (örneğin parselinizin gerekçesiz biçimde yeşil alana ayrılması, yoğunluk artışının altyapıyı aşması, üst ölçek plana aykırılık) açıkça yazmanız, dilekçenizi evrak kayıt numarası alarak vermeniz önerilir.

İtiraz dilekçesinde yer alması gereken unsurlar

  • Kimlik ve iletişim bilgileri: Ad-soyad, T.C. kimlik numarası, tebligat adresi; varsa KEP veya e-posta adresi.
  • Taşınmaz bilgisi: İl, ilçe, mahalle, ada ve parsel numarası; tapu kaydı veya taşınmazla ilişkiyi gösteren belge.
  • İtiraz edilen plan kararı: Meclis kararının tarihi ve sayısı, plan ölçeği, değişikliğin paftadaki yeri.
  • Hukuka aykırılık gerekçeleri: Kamu yararı eksikliği, plan raporunun bulunmaması, üst ölçek plana aykırılık, sosyal ve teknik altyapı dengesinin bozulması, askı usulüne aykırılık gibi somut sebepler.
  • Talep: Değişikliğin tamamen veya kısmen geri alınması ya da taşınmaza ilişkin kararın düzeltilmesi.

Gerekçeli bir imar planı değişikliğine itiraz dilekçesi, idarenin itirazı kabul etmemesi hâlinde açılacak iptal davasının çerçevesini de belirler; idarenin ret gerekçesi, davada hangi noktaların tartışılacağını gösterir.

Planı belediye dışındaki bir idare yaptıysa

Planı onaylayan makam her zaman belediye meclisi değildir. İmar Kanunu m. 9 uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı belirli hâllerde planları re’sen yapabilir veya onaylayabilir; özel kanunlarla Toplu Konut İdaresi, Özelleştirme İdaresi veya kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinde ilgili bakanlık da plan yetkisine sahiptir. Bu durumda askı ilanı ve imar planı değişikliğine itiraz, planı onaylayan idareye yönelik olarak yapılır; dava da o idare hasım gösterilerek açılır. Davalı idarenin doğru belirlenmemesi, husumet yönünden yargılamayı uzatır.

İmar planı iptal davası ve dava açma süresi

İmar planına karşı yargı yolu, idare mahkemesinde açılacak iptal davasıdır. Genel dava açma süresi İYUK m. 7 uyarınca 60 gündür. Ancak bu sürenin başlangıcı, sizin askıda itiraz edip etmediğinize ve plana dayalı bir uygulama işlemi yapılıp yapılmadığına göre değişir. Danıştay içtihadındaki sistemi aşağıdaki tabloda özetledik.

DurumDava süresinin başlangıcıDayanak
Askıda itiraz edilmediSon ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günİDDK, E. 2021/1177, K. 2021/1596
Askıda itiraz edildi, idare 30 gün içinde reddettiRet cevabının tarihinden itibaren 60 günDanıştay 6. D., E. 2024/4476, K. 2024/6643
Askıda itiraz edildi, son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmediZımni ret tarihini takip eden 60 günDanıştay 6. D., E. 2024/4476, K. 2024/6643
Süre kaçırıldı, sonra plana dayalı uygulama işlemi yapıldıUygulama işleminin tebliğinden itibaren 60 gün; işlemle birlikte veya doğrudan plana davaDanıştay 6. D., E. 2020/454, K. 2023/8554
Kesinleşmiş plan için değişiklik talebi reddedildiRet işleminden itibaren 60 günDanıştay 6. D., E. 2022/541, K. 2023/5997
01.07.2020’den sonra kesinleşen planlarHer hâlde kesinleşmeden itibaren en geç 5 yıl3194 s. K. m. 8 (7221 s. K. m. 6)

Örnek süre hesabı

Aşağıdaki tablo, son ilan günü 30 Eylül olan bir plan için sürelerin nasıl işlediğini göstermektedir. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş günü biter; adli tatile rastlayan sürelerde İYUK m. 8’deki uzama kuralı ayrıca dikkate alınır.

OlayTarihAçıklama
Askı süresi1 Eylül – 30 EylülBu süre içinde imar planı değişikliğine itiraz yapılabilir
İtiraz yoksa dava süresinin son günü29 KasımSon ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün
İtiraza cevap verilmezse zımni ret30 EkimSon ilan tarihinden itibaren 30 gün
Zımni rette dava süresinin son günü29 AralıkZımni ret tarihini izleyen günden itibaren 60 gün
30 gün içinde açık ret (ör. 20 Ekim tebliğ)19 AralıkRet cevabının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün

İtirazın geç cevaplanması süreyi canlandırmaz

Uygulamada sık karşılaşılan bir sorun, belediyenin itirazı aylar sonra reddetmesidir. Danıştay, zımni ret oluştuktan ve dava açma süresi geçtikten sonra tebliğ edilen ret kararının süreyi yeniden başlatmayacağını kabul etmektedir (Danıştay 6. D., E. 2022/3438, K. 2024/1448; Danıştay 6. D., E. 2021/9163, K. 2024/1445). Bu nedenle itiraz ettikten sonra cevap beklerken takviminizi son ilan tarihine göre tutmanız gerekir.

Uygulama işlemi üzerine dava

Askı süresini kaçırmanız her zaman dava hakkınızı kaybettiğiniz anlamına gelmez. İmar planları düzenleyici işlem olduğundan, plana dayanılarak size yönelik bir uygulama işlemi yapıldığında (örneğin yapının kaldırılmasına ilişkin bildirim, imar durum belgesi, parselasyon işlemi) bu işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde işlemle birlikte veya doğrudan plana karşı dava açabilirsiniz (Danıştay 6. D., E. 2022/5197, K. 2023/6842). Danıştay, yol çalışması nedeniyle yapının kaldırılacağına ilişkin belediye bildirimini uygulama işlemi saymıştır (Danıştay 6. D., E. 2022/90, K. 2024/1837). İmar durum belgesi de uygulama işlemi olarak kabul edilmiştir (Danıştay 6. D., E. 2021/8192, K. 2022/1087). Buna karşılık yalnızca bilgi edinmeye yönelik başvurular ve verilen cevaplar uygulama işlemi sayılmaz (İDDK, E. 2021/1177, K. 2021/1596).

Plan değişikliği talebi

Kesinleşmiş bir planın mülkiyet hakkınızı kısıtladığını düşünüyorsanız belediyeden plan değişikliği isteyebilirsiniz. Danıştay 6. Dairesi bu talebi İYUK m. 10 kapsamında bir başvuru saymakta ve ret işlemi üzerine 60 gün içinde dava açılabileceğini kabul etmektedir (Danıştay 6. D., E. 2024/5965, K. 2025/26). Bununla birlikte İdari Dava Daireleri Kurulu, askı süresi geçtikten sonra yapılan başvuruların dava açma süresini ihya etmeyeceğini vurgulamıştır (İDDK, E. 2024/2424, K. 2025/73). Bu iki yaklaşım arasındaki fark, talebin gerçekten yeni bir değişiklik isteği mi, yoksa kaçırılmış bir sürenin dolaylı yoldan yeniden açılması girişimi mi olduğuna göre önem kazanır.

Beş yıllık üst sınır ve geriye yürümezlik

7221 sayılı Kanunla İmar Kanunu’nun 8. maddesine, kesinleşen imar planlarına veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabileceği kuralı eklenmiştir. Bu kural 01.07.2020’de yürürlüğe girmiştir. Anayasa Mahkemesi, kuraldaki “veya parselasyon planları” ibaresini Anayasa’ya aykırı bulmamıştır (AYM, E. 2021/20, K. 2022/84).

Danıştay 6. Dairesi ise beş yıllık sınırın 01.07.2020’den önce kesinleşmiş planlara uygulanamayacağını açıkça belirtmiştir; aksi yorum kanunu geriye yürütmek olur ve hukuk güvenliği ilkesiyle bağdaşmaz (Danıştay 6. D., E. 2022/2442, K. 2023/5654; Danıştay 6. D., E. 2021/8663, K. 2023/5800). Dolayısıyla eski tarihli bir plana dayanılarak bugün size bir uygulama işlemi yapılırsa, plana karşı dava açma imkânınız devam edebilir. Yeni kesinleşen planlarda ise beş yıllık sınırı mutlaka göz önünde tutmalısınız.

Plan değişikliği ve değer artış payı

Plan değişikliği taşınmazın değerini artırıyorsa malikten değer artış payı alınması gündeme gelir. 3194 sayılı İmar Kanunu’na eklenen ek madde 8 ile getirilen bu sistemde, değer artışının tamamının alınmasını öngören ibare Anayasa Mahkemesince mülkiyet hakkı yönünden ölçüsüz bulunarak iptal edilmiştir (AYM, E. 2020/42, K. 2023/99, 18.05.2023; RG 04.10.2023). Bunun üzerine 7534 sayılı Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla (RG 12.12.2024) oran, kapsamdaki plan değişikliklerinde değer farkının yüzde 90’ı olarak yeniden belirlenmiştir. Uygulama esasları, 22.11.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Uygulama Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.

Değer artış payı, malikin talebiyle yapılan plan değişikliklerinde önem taşır; payın tahakkuk ve ödenmesi ruhsat sürecini de etkiler. Değer tespitine veya tahakkuka karşı taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava süresi, işlemin tebliğini izleyen günden itibaren 60 gündür. Dava açmadan önce İYUK m. 11 uyarınca idareye başvurulması da mümkündür; bu başvuru dava süresini durdurur. Hesaplamaya esas kıymet takdirinin gerekçesinin istenmesi, dava öncesinde itiraz noktalarının belirlenmesini kolaylaştırır.

Görevli ve yetkili mahkeme, kanun yolları

İmar planı iptal davaları idare mahkemesinde görülür; yetkili mahkeme kural olarak taşınmazın bulunduğu yerin idare mahkemesidir (İYUK m. 34). Örneğin Danıştay, Antalya’daki bir ilçede 1/25.000, 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli planlara karşı açılan davada yetkili mahkemenin Antalya İdare Mahkemesi olduğuna karar vermiştir (Danıştay 6. D., E. 2023/4294, K. 2024/2712). Danıştay ilk derece mahkemesi olarak yalnızca kanunda sayılan sınırlı hâllerde, örneğin birden fazla idare mahkemesinin yetki alanına giren planlarda davaya bakar. Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan plan değişikliklerine karşı davalar da 2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24 uyarınca ilk derece olarak Danıştayda görülür; Danıştay 6. Dairesi bu tür bir plan değişikliğini ilk derece sıfatıyla esastan incelemiştir (Danıştay 6. D., E. 2019/17552, K. 2022/8515). Bakanlığın İmar Kanunu m. 9 uyarınca belirli bir bölge için onayladığı planlar ise ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem niteliği taşımadığından, bunlara karşı davalar da taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır.

12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) İYUK m. 45 değiştirilmiş; bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp dosyayı geri gönderebileceği hâller sınırlı olarak sayılmıştır. Bu hâller arasında yapılması gereken keşif veya bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verilmesi de yer almakla birlikte, bölge idare mahkemesi bu eksikliği kendisi de giderebilir. Keşif ve bilirkişi incelemesinin belirleyici olduğu imar davalarında bu değişiklik, istinaf aşamasının süresini ve niteliğini doğrudan etkiler.

AşamaMerciAçıklama
İdari itirazBelediye meclisi / plan onama makamıAskı süresi içinde; zorunlu değildir
İlk dereceİdare mahkemesi (taşınmazın bulunduğu yer)İptal ve yürütmenin durdurulması talebi; dava süresi 60 gün
Yürütmenin durdurulması kararına itirazBölge idare mahkemesiTebliğden itibaren 7 gün (İYUK m. 27)
İstinafBölge idare mahkemesiTebliğden itibaren 30 gün (İYUK m. 45)
TemyizDanıştay 6. Daire (Ankara)Tebliğden itibaren 30 gün; imar planı ve parselasyondan doğan davalar İYUK m. 46/1-(g) uyarınca temyize açıktır

Kimler dava açabilir?

İptal davası açabilmek için dava konusu işlemle aranızda kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi bulunmalıdır. İmar planlarında bu ilişki geniş yorumlanır. Taşınmaz maliklerinin yanında, plan değişikliğinden etkilenen belde sakinleri de dava açabilir. Danıştay 6. Dairesi, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu’nun 1979 tarihli kararına atıfla TMMOB Mimarlar Odası gibi meslek kuruluşlarının planlama ve şehircilik ilkelerine aykırı imar uygulamalarını dava konusu yapabileceğini kabul etmiştir (Danıştay 6. D., E. 2019/17552, K. 2022/8515). Komşu parsel malikleri de kendi taşınmazlarının ışık, hava, çekme mesafesi ya da ulaşım koşullarını etkileyen değişikliklere karşı dava açabilmektedir.

Mahkeme neye bakar? Kamu yararı ve planlama ilkeleri

İdare mahkemesi planı yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönünden denetler. Uygulamada en sık tartışılan konular şunlardır:

  • Kamu yararı ve şehircilik ilkeleri: Üst ölçek plan kararlarına ve çevre bütünlüğüne aykırı yoğunluk artışı getiren değişiklikler iptal edilmektedir (Danıştay 6. D., E. 2019/17552, K. 2022/8515). Buna karşılık ulaşım sistemini ve kademelenmesini olumsuz etkilemeyen, düzenli şehirleşmeye uygun değişiklikler hukuka uygun bulunmaktadır (Danıştay 6. D., E. 2024/2677, K. 2025/1699).
  • Plan kademelenmesi: Alt ölçek planlar üst ölçek planlara uygun olmalıdır. Nazım planda bulunmayan bir yolun uygulama planına işlenmesi hukuka aykırı bulunmuştur (Danıştay 6. D., E. 2020/10144, K. 2024/5156).
  • Plan raporu: Plan, plan hükümleri ve plan raporuyla bir bütün olduğundan, plan raporu olmadan yapılan değişiklik hukuka aykırıdır (Danıştay 6. D., E. 2018/8132, K. 2022/4201).
  • Usul: Askı ve ilan kurallarına uyulmaması, yetkisiz makam tarafından onay verilmesi gibi şekil eksiklikleri.

Keşif ve bilirkişi incelemesi

Planlama teknik bir konu olduğundan mahkemeler genellikle yerinde keşif yapar ve şehir plancısı, harita mühendisi, mimar gibi kişilerden oluşan bir bilirkişi heyetinden rapor alır. Rapor çoğu zaman sonucu belirleyen delil olsa da mahkemeyi bağlamaz; mahkeme raporun teknik, nesnel ve mevzuata uygun gerekçelere dayanıp dayanmadığını denetlemek zorundadır (Danıştay 6. D., E. 2024/2677, K. 2025/1699). İdari Dava Daireleri Kurulu da başka bir dosyada aynı plan için alınmış genel bir rapora, taşınmaza özgü inceleme yapılmadan dayanılmasını usule aykırı bulmuştur (İDDK, E. 2022/1035, K. 2022/2508).

Bu nedenle keşif öncesinde bilirkişiye sorulmasını istediğiniz soruları dilekçeyle bildirmeniz, rapor tebliğ edildiğinde süresi içinde ayrıntılı itirazlarınızı sunmanız önemlidir. Keşif ve bilirkişi giderleri gider avansından karşılanır; avansın süresinde tamamlanmaması, delilin toplanmamasına yol açabilir. İptal davasında ispat yükü kural olarak işlemin hukuka uygunluğunu savunan idare ile davacı arasında, re’sen araştırma ilkesi çerçevesinde paylaşılır; mahkeme plan dosyasını, plan raporunu ve onay sürecine ilişkin belgeleri idareden ister.

Yürütmenin durdurulması ve iptal kararının etkisi

Dava açmak planın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Plan iptal edilinceye veya yürütmesi durdurulana kadar hukuken geçerli sayılır; bu sürede plana göre ruhsat alınıp inşaata başlanabilir. Bu yüzden dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmesi önemlidir. İYUK m. 27’ye göre yürütmenin durdurulması için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunması gerekir. İdare, yürütmenin durdurulması veya iptal kararlarının gereğini gecikmeksizin ve en geç 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m. 28).

İptal kararları geriye etkilidir. Plan iptal edildiğinde ona dayanılarak yapılan alt ölçek planlar, parselasyon işlemleri ve yapı ruhsatları dayanaksız kalır (Danıştay 6. D., E. 2019/17552, K. 2022/8515; Danıştay 6. D., E. 2020/10144, K. 2024/5156). İptalden sonra önceki plan hükümlerinin ne ölçüde yeniden uygulanacağı ise somut duruma göre değişir; özellikle üst ölçek planın tamamen iptal edildiği hâllerde idarenin yargı kararına uygun yeni bir plan yapması gerekir. Bu konuda kararın gerekçesini dikkatle incelemek gerekir.

Anayasa m. 138/4 ve İYUK m. 28/1 uyarınca idare, yargı kararlarının gereğini yerine getirmek zorundadır. İptal gerekçeleri giderilmeden aynı veya benzer içerikte yeni bir plan kabul edilmesi, yargı kararını etkisiz kılmaya yönelik bir işlem olarak sebep ve amaç yönünden hukuka aykırılık oluşturur ve yeni plana karşı da dava açılabilir. İmar Kanunu ek m. 8 de iptal kararını yerine getirmek için yapılacak planın iptal gerekçeleri doğrultusunda hazırlanacağını öngörmektedir.

Kamu hizmet alanına ayrılan taşınmazlar

Plan değişikliğiyle bir parselin yol, park, okul veya otopark gibi kamu hizmet alanına ayrılması, taşınmaz malikini yalnızca iptal davasıyla sınırlı bırakmaz. İmar Kanunu m. 10 uyarınca belediyeler, imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık imar programı hazırlar ve kamu hizmet alanlarını bu program süresinde kamulaştırmakla yükümlüdür. Kamulaştırmanın uzun süre yapılmaması hâlinde başvurulabilecek yollar imar planında park, okul veya yol alanında kalan taşınmaz ve kamulaştırmasız el atma yazısında; kamulaştırma işlemi başlatılmışsa bedel ve iptal yolları kamulaştırmaya itiraz ve 30 günlük süre yazısında anlatılmıştır.

Adım adım: İmar planı değişikliğine itiraz ve dava süreci

  1. Planın askıya çıktığı tarihi ve son ilan gününü öğrenin; belediyeden askı tutanağının tarihini teyit edin.
  2. Plan paftasını, plan notlarını ve plan raporunu belediyeden ya da e-plan sisteminden temin edin.
  3. Taşınmazınızın eski ve yeni plandaki durumunu karşılaştırın (kullanım türü, emsal, yükseklik, yol/donatı alanı).
  4. İsterseniz askı süresi içinde belediyeye gerekçeli itiraz dilekçesi verin ve kayıt numarası alın.
  5. Son ilan tarihinden itibaren 30 günü ve ardından işleyecek 60 günlük dava süresini takviminize işleyin.
  6. Süresi içinde, taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açın; gerekiyorsa yürütmenin durdurulmasını talep edin.
  7. Keşif ve bilirkişi aşamasında sorularınızı bildirin, raporu ayrıntılı inceleyip itiraz edin.
  8. Karara karşı istinaf ve temyiz sürelerini kaçırmayın.

Gerekli belgeler

  • Tapu kaydı veya taşınmazla ilginizi gösteren belge (kira sözleşmesi, ikametgâh vb.)
  • Askı ilanının tarihini gösteren belge veya ilan fotoğrafları
  • Dava konusu plan paftası, plan notları ve plan raporu (temin edilebiliyorsa)
  • Önceki plan ve üst ölçek plan örnekleri
  • Askıda itiraz yaptıysanız itiraz dilekçesi ve idarenin cevabı
  • Uygulama işlemi üzerine dava açıyorsanız işlemin tebliğ belgesi
  • Kimlik bilgileri ve varsa vekâletname

Dava açarken harç ve gider avansı yatırılır. Güncel tutarlar için harç hesaplayıcımızı kullanabilirsiniz.

Yasal dayanaklar

MevzuatMaddeKonu
3194 sayılı İmar Kanunum. 5, 8, 9, 10, 18, ek m. 8Plan türleri, askı ve itiraz, beş yıllık sınır, Bakanlık yetkisi, imar programı, parselasyon, değer artış payı
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunum. 2, 7, 8, 10, 11, 27, 28, 34, 45, 46Menfaat, dava süresi, sürelerin hesabı, başvurular, yürütmenin durdurulması, kararların uygulanması, yetki, kanun yolları
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğim. 26, 33Plan değişikliği ilkeleri, askı ve itiraz
İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Uygulama YönetmeliğiTümüDeğer artış payının hesabı ve tahsili (RG 22.11.2025)

Sık yapılan hatalar

  • İtiraz ettikten sonra cevap beklemek: İdare 30 gün içinde cevap vermezse zımni ret oluşur ve 60 günlük süre işlemeye başlar. Geç gelen ret cevabı süreyi yeniden başlatmaz.
  • Bilgi edinme başvurusunu uygulama işlemi sanmak: Yalnızca bilgi veren cevaplar dava süresini açmaz.
  • Yürütmenin durdurulmasını istememek: Dava sürerken inşaat tamamlanırsa iptal kararının pratik etkisi azalabilir.
  • Beş yıllık sınırı gözden kaçırmak: 01.07.2020’den sonra kesinleşen planlarda uygulama işlemi beklemek her zaman güvenli değildir.
  • Yanlış mahkemede dava açmak: Yetki kuralı taşınmazın bulunduğu yere göre belirlenir.
  • Gerekçesiz dilekçe: Hangi plan kararının neden hukuka aykırı olduğunu somut olarak göstermek gerekir.
  • Yanlış idareyi hasım göstermek: Planı Bakanlık veya başka bir idare onayladıysa dava o idareye karşı açılmalıdır.
  • Yürütmenin durdurulmasının reddine itiraz süresini kaçırmak: Bu karara karşı itiraz süresi tebliğden itibaren yalnızca 7 gündür.

Sık Sorulan Sorular

İmar planı değişikliğine itiraz süresi ne kadar?

İtiraz, planın ilan edildiği bir aylık (otuz günlük) askı süresi içinde yapılır. İtiraz meclise iletilir ve on beş gün içinde incelenerek karara bağlanır. Askı süresi geçtikten sonra yapılan başvuru, kaçırılmış dava süresini kural olarak yeniden başlatmaz.

Askı süresinde itiraz etmezsem dava açamaz mıyım?

Açabilirsiniz. Askıda itiraz zorunlu değildir; son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde doğrudan iptal davası açılabilir. Bu süre de geçmişse plana dayalı bir uygulama işlemi yapıldığında, tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açma imkânı vardır.

Belediye itirazıma hiç cevap vermezse ne olur?

Danıştay içtihadına göre son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmezse itiraz reddedilmiş sayılır ve bu tarihi takip eden 60 gün içinde dava açılmalıdır.

İmar planı iptal davası açmak için tapu sahibi olmak şart mı?

Hayır. Plan değişikliğinden etkilenen bölge sakinleri, komşu parsel malikleri ve ilgili meslek odaları da menfaat ilişkisi bulunduğu ölçüde dava açabilir.

Plan eski tarihli; beş yıl geçtiği için dava hakkım düştü mü?

Beş yıllık sınır 01.07.2020’den önce kesinleşmiş planlara uygulanmamaktadır. Bu tarihten sonra kesinleşen planlarda ise kesinleşmeden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılması gerekir.

Dava açınca inşaat durur mu?

Kendiliğinden durmaz. İnşaatın durması için mahkemenin yürütmenin durdurulması kararı vermesi gerekir. Plan iptal edilirse ona dayalı ruhsatlar dayanaksız kalır.

Bilirkişi raporu aleyhime çıkarsa ne yapabilirim?

Rapor tebliğ edildikten sonra süresi içinde ayrıntılı itiraz dilekçesi verebilir, ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi talep edebilirsiniz. Mahkeme raporla bağlı değildir.

Parselim yeşil alana ayrıldı; ne yapabilirim?

Plan değişikliğine karşı süresinde dava açabilir ya da kesinleşmiş plan için belediyeden plan değişikliği talep edip ret işlemine karşı dava açabilirsiniz. Kamulaştırma yapılmadan uzun süre kısıtlama devam ediyorsa ayrıca kamulaştırmasız el atma ve tazminat yolları değerlendirilebilir.

Plan değişikliğinden sonra değer artış payı istenirse ne yapılabilir?

Değer artış payının tahakkukuna veya değer tespitine karşı, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Payın oranı, 7534 sayılı Kanunla kapsamdaki plan değişikliklerinde değer farkının yüzde 90’ı olarak belirlenmiştir.

Kararın kesinleşmesi ne kadar sürer?

Keşif ve bilirkişi aşaması, istinaf ve Danıştay temyiz incelemesi nedeniyle süre dosyadan dosyaya değişir. Ankara’da Danıştay 6. Dairesi’nin temyiz incelemesiyle birlikte süreç genellikle birkaç yıla yayılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.