Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan: Av. Halil ŞAHİN
Kısa cevap: Ayıplı mal satışında alıcı; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilir ve ayrıca zararının tazminini isteyebilir. Tüketici işlemlerinde bu haklar taşınırlarda teslimden itibaren 2 yıl, konutta 5 yıl içinde kullanılır; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse bu kısa süreler uygulanmaz. Uyuşmazlık değeri 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine, üzerindeyse önce arabulucuya, ardından tüketici mahkemesine başvurulur.
Yeni alınan bir telefonun kendiliğinden kapanması, sıfır aracın boyasının kabarması ya da teslim alınan konutta rutubet çıkması hukuken “ayıplı ifa” sorununu doğurur; uygulanacak kurallar ise malın kimden ve hangi amaçla alındığına göre değişir. Bu yazıda ayıplı mal satışında alıcının haklarını 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde; garanti, ispat yükü, zamanaşımı, başvuru yolları ve 2026 yılındaki usul değişiklikleriyle birlikte ele alıyoruz.
Başlıklar
Önce sıfatı belirleyin: Tüketici işlemi mi, adi satış mı, ticari satış mı?
Hangi kuralların uygulanacağını satıcının ve alıcının sıfatı belirler. Bu ayrım; ihbar yükümlülüğünü, ispat yükünü, zamanaşımı süresini, görevli mahkemeyi ve dava şartlarını doğrudan etkiler.
| Satış türü | Tipik örnek | Uygulanacak hükümler | Görevli merci |
|---|---|---|---|
| Tüketici işlemi | Mağaza, internet sitesi, galeri veya müteahhitten kişisel kullanım için alım | TKHK m. 8–12, garanti ve satış sonrası hizmet hükümleri | Tüketici hakem heyeti / tüketici mahkemesi |
| Adi satış | İlan sitesinden bireysel satıcıdan alınan ikinci el araç | TBK m. 219–231 | Asliye hukuk mahkemesi |
| Ticari satış | İki tacir arasında ticari işletmeyle ilgili satış | TBK ile birlikte 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 23 | Asliye ticaret mahkemesi |
Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ya da tüzel kişidir. Satıcı ise mal sunumunu ticari veya mesleki amaçla yapan kişidir. Bu nedenle bir galeriden alınan ikinci el araç tüketici işlemi sayılırken, aynı aracın bir bireyden alınması adi satış niteliğindedir.
Ayıplı mal nedir?
TKHK m. 8’e göre ayıplı mal, teslim anında taraflarca kararlaştırılan örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda, internet portalında, reklam ve ilanlarında belirtilen özellikleri taşımayan mallar da ayıplı sayılır. Yargıtay, reklam ve ilanlarda vaat edilen özellikleri taşımayan malın ayıp kavramına girdiğini vurgulamıştır (Yargıtay 3. HD, E. 2024/515, K. 2024/1571). Satıcının üstlendiği montajın hatalı yapılması da sözleşmeye aykırı ifa sayılır.
TBK m. 219 ise satıcıyı, bildirdiği niteliklerin bulunmamasından ve malın değerini ya da alıcının ondan beklediği faydayı önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki veya ekonomik ayıplardan sorumlu tutar. Satıcı bu ayıpları bilmese bile sorumludur. Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi de araçtaki hava yastığı tesisatı arızasını gizli ayıp sayarken bu ilkeye dayanmıştır (Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/409, K. 2024/259).
Açık ayıp ve gizli ayıp
Olağan bir gözden geçirmeyle fark edilebilen kusurlar açık ayıptır. Kullanımla ya da bilirkişi incelemesiyle sonradan ortaya çıkan kusurlar ise gizli ayıptır. Motor arızası, kilometre düşürülmesi veya duvarın içindeki tesisat hatası tipik gizli ayıp örnekleridir.
Satıştan önce bildirilen ayıp ve indirimli ürünler
TKHK m. 10/2’ye göre tüketici, sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar ise veya haberdar olması kendisinden beklenebiliyorsa, o ayıp yönünden sözleşmeye aykırılık doğmaz. Ayıplı olarak satışa sunulan malın üzerine veya ambalajına ayıbı açıklayan bir etiket konulması ve bu bilginin fatura ya da satış belgesinde açıkça gösterilmesi zorunludur (TKHK m. 10/3). Bu nedenle “teşhir ürünü” etiketiyle satılan üründe yalnızca açıkça yazılan ayıp için sorumluluk kalkar; belgede gösterilmeyen başka bir ayıp için tüketicinin seçimlik hakları devam eder.
Ayıplı malda dört seçimlik hak
Satın alınan ürün kusurlu çıktığında hem TKHK m. 11 hem TBK m. 227 alıcıya aynı dört seçeneği tanır:
- Sözleşmeden dönme: Malı geri vermeye hazır olunduğunu bildirerek ödenen bedelin iadesini istemek.
- Bedel indirimi: Malı elde tutup ayıp oranında indirim istemek. Yargıtay bu indirimin, satış tarihindeki ayıplı ve ayıpsız değerler karşılaştırılarak “nispi metotla” hesaplanması gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 3. HD, E. 2022/8537, K. 2023/1185).
- Ücretsiz onarım: Aşırı masraf gerektirmiyorsa, bütün masraflar satıcıya ait olmak üzere malın onarılmasını istemek.
- Ayıpsız misliyle değiştirme: İmkân varsa malın sağlam bir benzeriyle değiştirilmesini istemek.
Seçimlik haklar yenilik doğurucu niteliktedir; yani tek taraflı irade beyanıyla hukuki sonuç doğurur. Bu haklardan biriyle birlikte, uğranılan zararın tazmini de istenebilir. Tüketici işlemlerinde satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım ve değişim talepleri üretici veya ithalatçıya da yöneltilebilir; bu konuda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Dönme ve bedel indirimi talepleri ise yalnızca sözleşmenin tarafı olan satıcıya karşı ileri sürülebilir.
Onarım veya değişim ne kadar sürede yapılmalıdır?
Onarım veya değişim talebi; satıcıya, üreticiye ya da ithalatçıya yöneltildiği tarihten itibaren en geç 30 iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü içinde yerine getirilmelidir (TKHK m. 11/4). Bu süre aşılırsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Onarım seçildiği hâlde arıza tekrar ediyorsa da diğer haklara geçilebilir: Yargıtay, motoru garanti kapsamında değiştirilmesine rağmen arızası devam eden sıfır araçta, tüketicinin önce onarımı seçmiş olmasının misliyle değişim hakkını ortadan kaldırmadığını kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, E. 2023/487, K. 2024/519).
Hakkın sınırları: orantısızlık ve dürüstlük kuralı
Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme ya da bedel indirimine yönlendirilebilir (TKHK m. 11/3). Orantısızlık değerlendirilirken malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçeneklerin tüketici için sorun yaratıp yaratmayacağı dikkate alınır (Yargıtay 3. HD, E. 2021/8102, K. 2022/1598). TBK m. 227 de hâkime, koşullar haklı göstermiyorsa dönme yerine onarım veya bedel indirimine karar verme imkânı tanır. Bu nedenle davada dönme talebinin yanında, kabul edilmemesi ihtimaline karşı terditli (kademeli) olarak bedel indirimi istenmesi usul ekonomisi açısından yerindedir.
Değişim kararında, aracın alıcının kullanımı sırasında hasar görmüş olması gibi durumlar mahsup edilebilir (Yargıtay 3. HD, E. 2023/1053, K. 2023/2905). Ayrıca seçimlik hak bir kez kullanıldığında kural olarak tükenir ve tek taraflı değiştirilemez (İstanbul BAM 12. HD, E. 2020/188, K. 2022/1470).
Garanti süresi içinde arıza tekrarlarsa ne olur?
Garanti belgesi, seçimlik hakların yanında ek bir güvence sağlar; onların yerine geçmez. TKHK m. 56/2’ye göre garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve asgari iki yıldır. Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması, tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün olmadığının anlaşılması hâllerinde diğer seçimlik haklarını kullanabilir; satıcı bu talebi reddedemez ve talebin yerine getirilmemesinden satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (TKHK m. 56/3). Garanti Belgesi Yönetmeliği m. 9 da aynı üç hâli sayar ve tamirin mümkün olmadığının yetkili servis, satıcı, üretici veya ithalatçı tarafından düzenlenecek bir raporla belirlenebileceğini öngörür.
Azami tamir süresi, TKHK m. 58/3 uyarınca yönetmelikle belirlenir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m. 10’a göre bu süre her mal grubu için yönetmelik ekindeki listede ayrıca gösterilmiştir ve garanti süresi içinde arızanın yetkili servise veya satıcıya bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Aynı yönetmeliğin m. 14/4 hükmüne göre garanti süresi içindeki arıza, malın servise teslim tarihinden itibaren on iş günü içinde giderilemezse üretici veya ithalatçı, onarım tamamlanana kadar benzer özelliklere sahip başka bir malı tüketicinin kullanımına tahsis etmek zorundadır. Onarımda geçen süre garanti süresine eklenir.
Bu süreçte servis formları kilit delildir: arızanın bildirim tarihi, serviste geçen gün sayısı, yapılan işlemler ve “kullanıcı hatası” tespiti bulunup bulunmadığı bu belgelerden anlaşılır. Uygulamada aracın ayıp nedeniyle yetkili servise götürülmesi ayıp ihbarı olarak da kabul edilmektedir (Konya BAM 6. HD, E. 2020/1259, K. 2022/2016).
İhbar ve ispat yükü: Kim neyi, ne zaman ispatlar?
Tüketici işlemlerinde
6502 sayılı Kanun, mülga 4077 sayılı Kanun’daki 30 günlük ihbar yükümlülüğünü kaldırmıştır. Yargıtay da tüketicinin seçimlik haklarını kullanabilmesi için ayıbı belirli bir süre içinde ihbar etme yükümlülüğünün bulunmadığını açıkça belirtmektedir (Yargıtay 3. HD, E. 2022/1025, K. 2022/3937). Yine de erken yazılı bildirim delil bakımından yararlıdır.
TKHK m. 10/1’e göre teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir; malın ayıplı olmadığını ispat etmek satıcıya düşer. Bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz; örneğin hızla tükenen sarf malzemelerinde veya açıkça dış etkenle oluşmuş hasarda satıcı karineyi çürütebilir. Satıştan beş ay sonra arızalanan bir televizyonda bu karine uygulanarak değişime hükmedilmiştir (İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/269, K. 2024/987). Altı aydan sonra ise ayıbın teslimde var olduğunu ispat yükü tüketiciye geçer ve çoğu zaman teknik bilirkişi incelemesi belirleyici olur. Satıcının “kullanıcı hatası” savunması da bu çerçevede değerlendirilir.
Adi ve ticari satışlarda
TBK m. 223’e göre alıcı, malı işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmeli ve ayıbı uygun süre içinde bildirmelidir; aksi hâlde malı kabul etmiş sayılır. Gizli ayıp ise öğrenilince hemen bildirilmelidir. Tacirler arasında TTK m. 23/1-c uyarınca açık ayıp 2 gün, açıkça belli olmayan ayıp ise teslimden itibaren 8 gün içinde incelenip ihbar edilmelidir; bu süreler içinde fark edilemeyecek ayıplarda TBK m. 223/2’deki “öğrenince hemen bildirme” kuralı uygulanır.
Ağır kusurlu satıcı, ihbarın geç yapıldığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz; satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar için de aynı kural geçerlidir (TBK m. 225).
Ayıplı mal için zamanaşımı süreleri
Zamanaşımı, hakkın dava yoluyla ileri sürülebilmesini sınırlar ve davalının def’i olarak ileri sürmesiyle dikkate alınır.
| Durum | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Tüketici işlemi – taşınır mal | Teslimden itibaren 2 yıl | TKHK m. 12/1 |
| Tüketici işlemi – konut veya tatil amaçlı taşınmaz | Teslimden itibaren 5 yıl | TKHK m. 12/1 |
| İkinci el tüketici satışı | Sözleşmeyle kısaltılsa da 1 yıldan, konutta 3 yıldan az olamaz | TKHK m. 12/2 |
| Adi satış (taşınır) | Devirden itibaren 2 yıl | TBK m. 231 |
| Yapı ayıbı (TBK kapsamında) | Mülkiyetin geçmesinden itibaren 5 yıl; satıcı ağır kusurluysa 20 yıl | TBK m. 244 |
| Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse | Kısa süreler uygulanmaz; genel zamanaşımı gündeme gelir | TKHK m. 12/3, TBK m. 231 |
| Araçtan yoksun kalma gibi ayrı zarar kalemleri | Genel zamanaşımı (10 yıl) tartışılabilir | TBK m. 146 |
Ayıp sonradan ortaya çıksa bile süre, kural olarak teslim veya devir tarihinden başlar. Satış belgelerinde Almanya üretimi olarak gösterilen aracın Çin menşeli çıkması hileli gizli ayıp sayılmış ve satıcının zamanaşımı savunması kabul edilmemiştir (Yargıtay 3. HD, E. 2024/425, K. 2025/1083). Doktrinde ağır kusur ve hile hâlinde TBK m. 146’daki 10 yıllık genel sürenin uygulanacağı görüşü ağırlıktadır.
Bedel iadesi, faiz ve ek zararlar
Faiz hangi tarihten işler?
Sözleşmeden dönüldüğünde taraflar aldıklarını iade etmekle yükümlüdür. İstinaf uygulamasında bedel iadesine, kural olarak malın satıcıya fiilen iade edildiği tarihten itibaren faiz yürütülmekte; dava tarihinden faiz işletilmesi yerinde görülmemektedir (İstanbul BAM 13. HD, E. 2021/2340, K. 2024/682). Satıcı daha önce ihtarnameyle temerrüde düşürülmüşse temerrüt tarihi de gündeme gelebilir. Kanuni faiz oranının belirlenme yöntemi, 7589 sayılı Kanun’la 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’da değiştirilmiştir; güncel oran üzerinden yaklaşık bir hesap için faiz hesaplayıcımızdan yararlanılabilir.
Kullanım ve değer kaybı mahsubu
TKHK m. 11’de dönmede bedelin iadesi öngörüldüğünden, satıcının olağan kullanımdan doğan yıpranma için kural olarak bir “kullanım bedeli” kesmesi kabul görmemektedir. Buna karşılık malda alıcının zilyetliğindeyken kaza veya dış etkenle oluşan hasar ve buna bağlı değer kaybı, menfaat dengesi gereği hesaba katılır (Yargıtay 3. HD, E. 2023/1053, K. 2023/2905).
Araçtan yoksun kalma ve diğer zararlar
Seçimlik hakla birlikte, aracın serviste kaldığı süre için katlanılan ulaşım veya kiralama giderleri gibi zararlar da TBK m. 227/2 ve m. 112 uyarınca istenebilir. Pert kaydı gizlenen araçta, serviste geçen süre için araç kiralama kaybı tazminatına hükmedilmiştir (İstanbul BAM 12. HD, E. 2020/188, K. 2022/1470). Aracın serviste kalmasından doğan kira kaybı talebinin TBK m. 146 kapsamında değerlendirildiği bir istinaf kararı da bulunmaktadır (İstanbul BAM 43. HD, E. 2023/346, K. 2025/695). Serviste bekleme sorununun kasko sigortası boyutu için kaskoda parça gecikmesi ve araç bekleme zararı yazımıza bakılabilir.
İkinci el araç ve konut alımlarında ayıp
İkinci el araç
Kilometrenin düşürülmesi, pert veya ağır hasar kaydının gizlenmesi ikinci el araç uyuşmazlıklarının başında gelir. Araç galeriden alındıysa tüketici hükümleri, bireysel satıcıdan alındıysa TBK uygulanır. Yargıtay, şahıstan alınan ve kilometresi düşürülmüş araçta işlemi tüketici işlemi saymamış, ancak kilometre düşürmeyi gizli ayıp kabul ederek satıcıyı TBK m. 219 vd. uyarınca sorumlu tutmuştur (Yargıtay 3. HD, E. 2022/6482, K. 2022/8092).
Sözleşmelerdeki “araç görüldüğü gibi alınmıştır” kaydı her durumda satıcıyı korumaz. TBK m. 221’e göre satıcı ayıplı devirde ağır kusurluysa, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Pert kaydı gizlenerek satılan araçta satıcının ağır kusurlu olduğu, geç ihbar savunmasının dinlenmeyeceği ve alıcının sözleşmeden dönebileceği kabul edilmiştir (İstanbul BAM 12. HD, E. 2020/188, K. 2022/1470).
Konut
Yeni konutlarda çatlak, rutubet, yalıtım ve tesisat sorunları en sık görülen ayıplardır. Müteahhitten alınan konutta 5 yıllık süre, ikinci el konutta ise satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa en az 3 yıllık sorumluluk söz konusudur. Yargıtay, sözleşmede ve tanıtım kataloglarında vaat edilen sosyal donatıların yapılmamasını eksik ifa değil ayıp olarak nitelendirmiş ve bedel indirimi talebinin incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, E. 2022/8452, K. 2023/2174). Konutun hiç devredilmemesi ise ayıp değil ifa etmeme sorunudur; bu durum için taşınmaz satış vaadi ve devredilmeyen daire yazımız yol gösterir.
Ayıplı mal uyuşmazlığında nereye başvurulur?
| Uyuşmazlık | Başvuru yeri | Not |
|---|---|---|
| Tüketici işlemi – değeri 186.000 TL’nin altında (2026) | İl veya ilçe tüketici hakem heyeti | Başvuru zorunlu; e-Devlet üzerinden ücretsiz; heyet vekâlet ücretine hükmedemez |
| Hakem heyeti kararına itiraz | Tüketici mahkemesi | Tebliğden itibaren 2 hafta; mahkeme kararı kesin (TKHK m. 70) |
| Tüketici işlemi – sınırın üzerinde | Önce arabulucu, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesi | Dava şartı arabuluculuk (TKHK m. 73/A) |
| Tüketici işlemi – taşınmazın aynına ilişkin | Doğrudan tüketici mahkemesi | Arabuluculuk şartının istisnası |
| Adi satış (şahıstan alım) | Asliye hukuk mahkemesi | Delil tespiti istenebilir |
| Tacirler arası satış | Asliye ticaret mahkemesi | TTK’daki kısa ihbar sürelerine dikkat |
Tüketici hakem heyeti ve 2026 parasal sınırı
Tüketici hakem heyetlerinin görev sınırı her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile 1 Ocak 2026’dan itibaren 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar için il veya ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunlu hâle getirilmiştir. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılabilir; heyet bulunmayan ilçelerde kaymakamlığa başvurulur. Ankara’da oturan bir tüketici, ürünü başka bir ilden internetten almış olsa bile başvurusunu Ankara’daki ilgili heyete yapabilir. Ayıplı mal uyuşmazlıklarında Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık alınacaksa fatura, garanti belgesi ve ayıbın bildirildiğini gösteren yazışmaların baştan hazır tutulması süreci hızlandırır.
Hakem heyeti kararları tarafları bağlar ve ilamlar gibi icra edilir (TKHK m. 70/1-2). Lehine karar alan tüketici, satıcı ödeme yapmazsa ilamlı icra yoluna başvurabilir; bu yolun işleyişi için icra takibi çeşitleri yazımıza bakılabilir. Kararlara karşı taraflar, tebliğden itibaren iki hafta içinde heyete veya tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; ancak talep üzerine hâkim tedbir yoluyla icrayı durdurabilir (TKHK m. 70/3).
Arabuluculuk ve tüketici mahkemesi
Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TKHK m. 73/A). Bu şart; hakem heyetinin görevindeki uyuşmazlıklarda, hakem heyeti kararlarına itirazlarda, TKHK m. 73/6 ve m. 74 kapsamındaki davalarda ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklarda aranmaz. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) m. 18/A uyarınca arabulucu, başvuruyu kural olarak görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en çok bir hafta uzatılabilir. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan tarafın yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasına ilişkin HUAK m. 18/A-11 hükmü tüketici aleyhine uygulanmaz ve anlaşamama hâlinde tüketicinin payına düşen arabuluculuk ücreti belirli bir tutarla sınırlı olarak Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (TKHK m. 73/A-2, 3).
Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (TKHK m. 73/5); tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar.
Dava açma masrafları ve 2026 usul değişiklikleri
TKHK m. 73/2 uyarınca tüketici mahkemeleri nezdinde Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenen harçlardan muaftır. Harç muafiyeti gider avansını kapsamaz; tebligat, bilirkişi ve keşif gibi giderler için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 114/1-g ve m. 120 uyarınca dava açılırken gider avansı yatırılır. Adi ve ticari satış davalarında ise başvurma ve peşin harç ödenir; tahmini harç tutarı için harç hesaplayıcımız kullanılabilir.
12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) TKHK’nın seçimlik haklara ve görev rejimine ilişkin hükümlerini değiştirmemiştir; ancak ayıp davalarını dolaylı biçimde etkileyen iki usul değişikliği getirmiştir. Birincisi, HMK m. 107’deki belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırılmıştır. Bedel indirimi gibi miktarı bilirkişi incelemesiyle belli olacak taleplerde, bu tarihten sonra açılan davalarda kısmi dava yolu öne çıkmaktadır. İkincisi, HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkrayla kısmi davada talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilmektedir.
Adım adım: Ayıplı mal çıktığında izlenecek süreç
- Ayıbı fotoğraf, video ve varsa servis raporuyla belgeleyin; malı kullanmaya devam etmeden önce durumu kayıt altına alın.
- Satış türünü belirleyin: tüketici işlemi mi, adi satış mı, ticari satış mı?
- Satıcıya noter, KEP veya iadeli taahhütlü mektupla yazılı bildirimde bulunun ve kullanılan seçimlik hakkı açıkça yazın.
- Onarım veya değişim istendiyse 30 iş günlük (konutta 60 iş günlük) süreyi ve garanti kapsamındaki azami tamir süresini takip edin; servis formlarını saklayın.
- Talep karşılanmazsa uyuşmazlık değerine göre tüketici hakem heyetine başvurun ya da arabuluculuk sürecini başlatın.
- Gerekirse mahkemeden HMK m. 400 vd. uyarınca delil tespiti isteyin; ikinci el araç ve konutta bu, sonraki davada belirleyici olur.
- Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde, adi satışta asliye hukuk mahkemesinde, tacirler arasında asliye ticaret mahkemesinde dava açın.
- Hakem heyeti veya mahkeme kararı lehe çıkar ve ödeme yapılmazsa ilamlı icra yoluna başvurun.
Gerekli belgeler
| Belge | İşlevi |
|---|---|
| Fatura, satış sözleşmesi, noter satış senedi veya tapu | Satışın, bedelin ve teslim tarihinin ispatı |
| Garanti belgesi ve kullanım kılavuzu | Garanti süresi ve kullanım koşullarının tespiti |
| Servis formları ve arıza kayıtları | Arızanın tekrarı, tamirde geçen süre, ihbar tarihi |
| Fotoğraf, video, ekspertiz veya delil tespiti raporu | Ayıbın varlığı ve niteliği |
| Yazışmalar ve ihtarname | Seçimlik hakkın kullanımı ve temerrüt |
| İlan, reklam ve internet sayfası görüntüleri | Vaat edilen özelliklerin ispatı |
| Hasar kaydı ve kilometre geçmişi sorgusu (araçta) | Gizlenen hasar veya kilometre müdahalesinin tespiti |
| Kiralama faturaları, ulaşım giderleri | Yoksun kalma ve ek zararların ispatı |
Sık yapılan hatalar
- Cayma hakkı ile ayıp hakkını karıştırmak: 14 günlük cayma hakkı mesafeli satışlara özgüdür; ayıplı mal hakları ise zamanaşımı süresi boyunca devam eder.
- Garanti süresini zamanaşımı süresi sanmak: Garanti ek bir güvencedir; garanti bitse de ayıptan sorumluluk süresi işlemeye devam edebilir.
- Bildirimi sözlü yapmak: Telefon görüşmesi ispatta yetersiz kalabilir.
- Seçimlik hakkı düşünmeden kullanmak: Kullanılan hak kural olarak tükenir.
- Malı onarım için yetkisiz kişilere vermek: Satıcı ayıbın sonradan oluştuğunu ileri sürebilir.
- Şahıs satışlarında ihbarı geciktirmek: TBK’da gizli ayıp öğrenilince hemen bildirilmelidir.
- Hakem heyeti sınırını kontrol etmeden dava açmak: Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce heyete başvurmak zorunludur; aksi hâlde dava usulden reddedilir.
- Arabuluculuğa başvurmadan tüketici mahkemesine gitmek: Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır.
- İndirimli ürünlerde hakkın olmadığını düşünmek: İndirim ayıp haklarını kaldırmaz; yalnızca açıkça bildirilen ve kabul edilen ayıplar için sorumluluk doğmaz.
Yasal dayanaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8–12 (ayıplı mal, seçimlik haklar, zamanaşımı), m. 56 ve 58 (garanti, satış sonrası hizmet), m. 68–70 (tüketici hakem heyeti), m. 73 ve 73/A (tüketici mahkemesi, dava şartı arabuluculuk)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 219–231 (satıcının ayıptan sorumluluğu), m. 244 (taşınmazda ayıp), m. 146 (genel zamanaşımı)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 23/1-c (ticari satışta ihbar süreleri)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 109, 114, 120, 400 vd. (kısmi dava, dava şartları, gider avansı, delil tespiti)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A
- Garanti Belgesi Yönetmeliği m. 6 ve 9; Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m. 10 ve 14
- 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 31.07.2026)
Kanun metinlerinin güncel hâline mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Ayıplı ürün kaç gün içinde iade edilir?
Ayıplı mal için gün sınırı değil, zamanaşımı süresi vardır. Tüketici işlemlerinde teslimden itibaren 2 yıl, konutta 5 yıl içinde seçimlik haklar kullanılabilir. 14 gün, internetten alışverişteki cayma hakkının süresidir.
Garanti süresi bitti, ürün bozuldu. Hak var mı?
Garanti süresi ile ayıptan sorumluluk süresi farklıdır. Ayıp teslim anında varsa ve zamanaşımı dolmadıysa haklar devam eder; ancak altı aydan sonra ayıbın teslimde var olduğunu tüketicinin ispatlaması gerekir.
Ürün garanti süresinde ikinci kez arızalandı, değişim istenebilir mi?
Evet. Onarım hakkı kullanılmışsa malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması, tüketiciye değişim, dönme veya bedel indirimi isteme imkânı verir ve satıcı bu talebi reddedemez (TKHK m. 56/3).
Satıcı “kullanıcı hatası” diyor. Ne yapılmalı?
Arıza teslimden sonraki altı ay içinde ortaya çıktıysa kullanıcı hatasını satıcı ispatlamalıdır. Bu süreden sonra bağımsız teknik inceleme veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırmak yararlı olur.
Galeriden alınan ikinci el araçta gizli ayıp çıktı. Ne olur?
Galeri ticari satıcı olduğundan tüketici hükümleri uygulanır ve satıcının sorumluluk süresi sözleşmeyle 1 yılın altına indirilemez. Ayıp hile ile gizlendiyse kısa süreler uygulanmaz.
Yeni alınan evde çatlak ve rutubet çıktı. Süre ne kadar?
Müteahhitten veya ticari satıcıdan alınan konutta teslimden itibaren 5 yıl içinde haklar kullanılabilir. Tüketici işlemlerinde ayıbı belirli bir sürede ihbar etme zorunluluğu yoktur; yine de erken bildirim ve delil tespiti önerilir.
Ayıplı mal için önce hakem heyetine mi gidilmeli?
Uyuşmazlık değeri yasal sınırın altındaysa hakem heyetine başvuru zorunludur; 2026 yılı için bu sınır 186.000 TL’dir. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda önce arabulucuya başvurulması gerekir.
Hakem heyeti kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Mahkemenin itiraz üzerine verdiği karar kesindir.
Tüketici mahkemesinde dava açmak için harç ödenir mi?
Tüketicilerin tüketici mahkemesinde açtığı davalar harçtan muaftır (TKHK m. 73/2); ancak bilirkişi ve tebligat gibi masraflar için gider avansı yatırılması gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
Diğer hesaplayıcılar ve güncel bülten: Hukuki hesaplayıcılar · Güncel bülten



1 Yorum
Hakan Taşkın
Aralık 21, 2021 - 11:40 pmsitelerden bir mağazadan Mobilya aldım. istediğim gibi gelmedi bu konuda yardımcı olabilir misiniz?