Son güncelleme: 15 Kasım 2026 · Hazırlayan: Av. Halil ŞAHİN
Kısa cevap: İşyerinde sistematik biçimde aşağılanan, dışlanan veya baskı altına alınan işçi; iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatını alabilir, ayrıca manevi tazminat isteyebilir. Yargıtay’a göre mobbing iddiasında şüpheden uzak kesin delil aranmaz; işçinin mobbinge uğradığı yönünde kuşku uyandıracak olguları ortaya koyması yeterlidir, aksini ispat yükü işverene geçer. Basına yansıyan güncel bir kararda da Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, müdürünün baskısına maruz kalan banka çalışanı lehine hükmedilen manevi tazminatı onamıştır.
Psikolojik taciz (mobbing), tek bir kırıcı söz veya anlık bir tartışma değildir; belirli bir kişiyi hedef alan, süreklilik gösteren ve onu yıldırmayı amaçlayan davranışlar bütünüdür. Bu yazıda mobbingin hukuki dayanağını, Yargıtay’ın ispat konusundaki yaklaşımını, işçinin başvurabileceği yolları, süreleri ve delil toplarken dikkat edilmesi gerekenleri ele alıyoruz.
Başlıklar
Mobbingin Hukuki Dayanağı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417 uyarınca işveren, işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İşverenin bu yükümlülüğe aykırı davranışı nedeniyle işçinin kişilik hakkının ihlaline bağlı zararları, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir.
Mobbing sayılabilecek davranışlara örnekler: herkesin önünde aşağılama ve alay, mola ve tuvalet sürelerinin baskı aracına dönüştürülmesi, sürekli gözetim altında tutma, görev tanımı dışında veya anlamsız işler verme, yetkilerin geri alınması, işyerinde yalnızlaştırma ve dışlama, gerçek dışı performans gerekçeleriyle sürekli savunma isteme. Belirleyici olan, davranışların sistematik olması ve belirli bir süre devam etmesidir.
Yargıtay’ın İspat Konusundaki Yaklaşımı
Mobbing çoğu zaman tanıksız ve kapalı kapılar ardında gerçekleşir. Yargıtay bu nedenle ispat ölçüsünü işçi lehine hafifletmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 27.12.2013 tarihli, E.2013/293, K.2013/30811 sayılı kararında şu ilkeler belirtilmiştir:
- Mobbingin varlığı için kişilik haklarının ağır şekilde ihlali gerekmez; kişilik haklarına yönelik haksızlık yeterlidir.
- Mobbing iddialarında şüpheden uzak kesin deliller aranmaz.
- İşçinin, kendisine mobbing uygulandığına dair kuşku uyandıracak olguları ileri sürmesi yeterlidir; mobbingin gerçekleşmediğini ispat külfeti işverene düşer.
- Tanık beyanları, sağlık raporları, bilirkişi raporu, kamera kayıtları ve diğer tüm deliller birlikte değerlendirilir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 11.12.2018 tarihli, E.2016/16456, K.2018/22875 sayılı kararında ise ispat yükünün kural olarak iddiayı ileri süren işçide olduğu hatırlatılmış, değerlendirmenin tanık beyanları ve dosya kapsamına göre yapılacağı belirtilmiştir. İki karar birlikte okunduğunda sonuç şudur: işçi iddiasını somut olaylarla ve tutarlı delillerle desteklemeli, ancak kesin ispat düzeyine ulaşması beklenmemelidir.
Güncel Karar: Banka Çalışanına Manevi Tazminat
Kasım 2026’da basına yansıyan bir kararda, müdürünün aşağılayıcı tutumuna, mola ve tuvalet süreleri üzerinden baskıya, göz hapsine alınmaya ve dışlanmaya maruz kaldığını ileri süren ve sonrasında iş sözleşmesi feshedilen bir banka takım liderinin davası görülmüştür. İş mahkemesi psikolojik tacizin ispatlandığını kabul ederek manevi tazminata hükmetmiş, maddi tazminat ve ayrımcılık tazminatı taleplerini reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı oybirliğiyle onamıştır.
Karar iki açıdan öğreticidir. Mobbingin ispatı manevi tazminat için yeterli görülmüş, ancak ayrımcılık tazminatı için kanunda sayılan ayrımcılık sebeplerinden birinin varlığı ayrıca aranmıştır. Bu nedenle dava dilekçesinde her talebin hukuki dayanağı ve delili ayrı ayrı ortaya konulmalıdır. Kararın esas ve karar numarası kamuya açık kaynaklarda yer almadığından değerlendirme basına yansıyan bilgilerle sınırlıdır.
İşçinin Başvurabileceği Yollar
| Talep | Dayanak | Not |
|---|---|---|
| Haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı | 4857 s. K. m.24/II | İşçi ihbar tazminatı isteyemez; fesih gerekçesi yazılı bildirilmelidir |
| Manevi tazminat | TBK m.417, m.58 | İş sözleşmesi devam ederken de istenebilir |
| Maddi tazminat | TBK m.417 | Tedavi gideri, gelir kaybı gibi zararların belgelenmesi gerekir |
| Ayrımcılık tazminatı | 4857 s. K. m.5 | Dört aya kadar ücret tutarında; kanundaki ayrımcılık sebeplerinden biri bulunmalıdır |
| İşe iade | 4857 s. K. m.18–21 | İşveren feshetmişse; fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru |
Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Kıdem tazminatı için zamanaşımı süresi beş yıl, sözleşmeye aykırılığa dayanan tazminat talepleri için on yıldır. Haklı nedenle fesih hakkının, davranışın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılması gerekir; devam eden mobbingde bu süre son davranıştan itibaren hesaplanır.
Delil Nasıl Toplanır?
- Olay günlüğü tutun. Tarih, saat, yer, söylenenler ve orada bulunanları yazın.
- Yazılı izleri saklayın. E-postalar, mesajlar, görev değişikliği yazıları, savunma istem yazıları ve performans değerlendirmeleri.
- İşverene yazılı bildirimde bulunun. İnsan kaynaklarına veya üst yönetime yapılan şikâyet, işverenin durumu bildiğini gösterir.
- Sağlık kayıtlarını toplayın. Psikiyatri ve psikoloji başvuruları, raporlar ve reçeteler.
- Tanıkları belirleyin. Hâlen çalışan veya ayrılmış iş arkadaşları.
- Resmî başvuru yollarını değerlendirin. ALO 170 ve ilgili kurum şikâyet hatlarına yapılan başvurular da dosyaya delil olarak sunulabilir.
Gizli ses veya görüntü kaydı konusunda dikkatli olunmalıdır. Başka türlü ispat imkânı bulunmayan hâllerde kişinin kendisine yönelik saldırıyı kaydetmesi bazı kararlarda delil olarak kabul edilmişse de, bu kayıtlar ceza hukuku bakımından risk taşıyabilir.
Sık Sorulan Sorular
Tek bir olay mobbing sayılır mı?
Kural olarak hayır. Mobbing, belirli bir kişiyi hedef alan ve süreklilik gösteren davranışlardır. Tek seferlik ağır bir davranış ise kişilik hakkı ihlali olarak ayrıca tazminata konu olabilir.
Mobbingi kim ispat eder?
İddiayı ileri süren işçi, mobbinge uğradığı yönünde kuşku uyandıracak olguları ortaya koymalıdır. Yargıtay kesin delil aramamakta, bu olgular ortaya konulduğunda aksini ispat yükünü işverene yüklemektedir.
Mobbing nedeniyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Evet. İşçi sözleşmeyi 4857 sayılı Kanun m.24/II kapsamında haklı nedenle feshettiğini yazılı olarak bildirirse ve en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır.
Çalışmaya devam ederken dava açılabilir mi?
Evet. Manevi tazminat talebi için iş sözleşmesinin sona ermiş olması gerekmez.
Mobbing davasından önce arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. İşçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Kamu görevlileri mobbing için nereye başvurur?
Memurlar ve diğer kamu görevlileri, idarenin hizmet kusuruna dayanarak idare mahkemesinde tam yargı davası açabilir; ayrıca disiplin ve ceza yolları değerlendirilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
Süreç ve süreler rehberi: Ankara’da İşçilik Alacakları ve İş Kazası Davaları: Arabuluculuk, Süreç ve Süreler
İlgili yazılar: İşçilik Alacaklarında Arabuluculuk ve Zamanaşımı
Diğer hesaplayıcılar ve güncel bülten: Hukuki hesaplayıcılar · Güncel bülten


