İmar Planında Park veya Okul Alanında Kalan Taşınmaz: Bedel Davası

İmar Planında Park, Okul veya Yol Alanında Kalan Taşınmaz – Asya Hukuk

Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan:

Kısa cevap: İmar planında park alanında kalan taşınmaz, uygulama imar planının kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde kamulaştırılmaz, takasa konu edilmez veya plan değiştirilmezse, Yargıtay bu durumu hukuki el atma sayarak malike bedel isteme hakkı tanımaktadır. Dava kural olarak taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde, kamu hizmetini gerçekleştirmekle yükümlü idareye karşı açılır; ancak Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra görevli yargı kolu yeniden tartışmalı hâle gelmiştir.

Arsanın imar planında park, okul, kreş, sağlık tesisi, otopark veya teknik altyapı alanı olarak gösterildiği, ancak idarenin yıllarca ne kamulaştırma yaptığı ne de takas teklif ettiği durumlarda malik taşınmazı fiilen satamaz, üzerine yapı yapamaz ve ekonomik olarak kullanamaz. Yargıtay bu durumu hukuki el atma (kamulaştırmasız el koyma) olarak nitelendirmekte ve malike taşınmazın bedelini isteme hakkı tanımaktadır. Bu yazıda imar planında park alanında kalan taşınmaz ve benzeri kamu hizmeti alanları için bedel davasının şartlarını, görevli mahkeme konusundaki güncel gelişmeleri, 7589 sayılı Kanun’la değişen dava açma usulünü ve bedelin nasıl belirlendiğini açıklıyoruz. Kamulaştırma sürecinin genel işleyişi için kamulaştırma nedir ve aşamaları nelerdir başlıklı yazımıza bakılabilir.

Başlıklar

Hukuki El Atma Nedir?

Klasik kamulaştırmasız el atmada idare taşınmaza fiilen el koyar; örneğin üzerine yol veya bina yapar. Hukuki el atmada ise taşınmaza fiilen dokunulmaz; ancak imar planıyla kamu hizmetine ayrılan taşınmaz uzun yıllar kamulaştırılmaz, takasa konu edilmez ve imar programına alınmaz. İdarenin bu pasif tutumu, malikin mülkiyet hakkını süresi belirsiz şekilde kısıtlar.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre bu durum, malikin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkını belirsiz bir süre için kullanılamaz hâle getirir ve malikin taşınmazdan mülkiyet hakkının özüne uygun şekilde yararlanma olanağı kalmaz (E. 2017/2679, K. 2021/1393). Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de idarenin pasif kalmasının mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir nitelik taşıdığını vurgulamıştır (E. 2021/2327, K. 2021/10497). Bu yaklaşım, Anayasa m. 35’teki mülkiyet hakkı ve m. 46’daki kamulaştırma güvencesiyle uyumludur.

Fiilî el atma ile farkı

ÖlçütFiilî el atmaHukuki el atma
Müdahalenin şekliİdare taşınmaza yol, bina, park gibi bir tesis yapar.Taşınmaza dokunulmaz; imar planındaki kamusal tahsis nedeniyle tasarruf engellenir.
Belirleyici olguFiilî ve kalıcı kullanımMakul sürenin geçmesine rağmen kamulaştırma, takas veya plan değişikliği yapılmaması
HarçNispi harçYargıtay uygulamasında maktu harç
Kullanım bedeli (ecrimisil)Gündeme gelebilirTaşınmaz malikin zilyetliğinde kaldığından kural olarak gündeme gelmez

Fiilî el atmada bedel davasına ek olarak geçmiş dönem kullanım bedeli de istenebilir; bu konudaki esaslar ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davası yazımızda anlatılmıştır.

İmar Planında Park Alanında Kalan Taşınmaz İçin Hangi Durumlarda Bedel İstenebilir?

Plan kullanımıYargıtay’ın değerlendirmesiÖrnek karar
Park alanıFiilen el atılmasa da mülkiyet hakkı belirsiz süreyle kısıtlanmıştır; bedel tahsili doğrudur.5. HD, E. 2024/9967, K. 2025/7785
Eğitim alanı (okul, lise, ilkokul)Makul sürede işlem yapılmaması hukuki el atma oluşturur.5. HD, E. 2024/4362, K. 2024/7770
Kreş ve anaokulu alanıUzun süreli tahsis kamulaştırmasız el atmadır.5. HD, E. 2024/1013, K. 2024/6156
Sosyal ve kültürel tesis alanıMakul sürede işlem tesis edilmemesi mülkiyet hakkının özüne dokunur.5. HD, E. 2024/3720, K. 2024/7625
Sağlık tesisi alanıPasif kalınması müdahale teşkil eder; sorumlu idare ilgili bakanlıktır.5. HD, E. 2024/3079, K. 2024/9515
Teknik altyapı alanıMakul sürede işlem yapılmaması nedeniyle bedel ve tescile hükmedilmiştir.5. HD, E. 2024/13622, K. 2025/9241
Yol, park ve otopark alanıEmsal kıyaslaması yapılarak bedelin tahsiline karar verilmesi yerindedir.5. HD, E. 2024/5466, K. 2025/1414

Beş yıllık makul süre nasıl hesaplanır?

Kararlarda belirleyici olan, planın yürürlüğe girmesinden itibaren makul bir süre içinde kamulaştırma veya takas gibi bir işlem yapılmamış olmasıdır (5. HD, E. 2021/2327, K. 2021/10497; E. 2022/11614, K. 2023/99). Yargıtay bu makul süreyi, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl olarak esas almaktadır. Bir kararda, taşınmazın bu beş yıl içinde tahsis amacına uygun olarak kamulaştırılmaması hâlinde malike bedel ödenmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir (5. HD, E. 2024/3079, K. 2024/9515). Aynı ölçü, 1996 tarihli bir plana ilişkin davada (5. HD, E. 2022/11614, K. 2023/99) ve park alanında kalan bir arsaya ilişkin yakın tarihli bir kararda da uygulanmıştır (5. HD, E. 2025/1530, K. 2025/12173). Beş yıllık sürenin hesabında esas alınacak tarih, 1/5000 ölçekli nazım plan değil uygulama imar planının kesinleşme tarihidir. 3194 sayılı İmar Kanunu, belediyelerin imar planlarını gerçekleştirmek için beş yıllık imar programları hazırlamasını öngörür; bu program süresinin geçmesine rağmen hiçbir işlem yapılmaması, hukuki el atmanın tespitinde önemli bir ölçüttür.

Taşınmazı kısıtlı hâldeyken satın alan malik dava açabilir mi?

Taşınmazın, imar planındaki kamu hizmeti tahsisi bilinerek satın alınmış olması, yeni malikin bedel istemesine kural olarak engel değildir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, davacının kısıtlamayı bilerek taşınmazı edindiği yönündeki idare savunmasını kabul etmemiştir (5. HD, E. 2025/4829, K. 2025/9858). Mülkiyetle birlikte mülkiyet hakkına dayalı talep yetkisi de yeni malike geçer. Bu kişinin davacı sıfatı (aktif dava ehliyeti), dava tarihindeki tapu kaydıyla belirlenir.

Dava sürerken plan değiştirilirse ne olur?

İdare, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ek m. 1 uyarınca kısıtlamayı kaldıracak bir plan değişikliği yapabilir. Ancak yargılama sırasında yapılan değişiklik kamusal tahsisi gerçekten kaldırmıyor, örneğin taşınmazı yine malikin serbestçe kullanamayacağı “özel sosyal ve kültürel tesis” veya benzeri bir alana çeviriyorsa, Yargıtay el atmanın devam ettiğini kabul etmektedir (5. HD, E. 2024/3720, K. 2024/7625; 5. HD, E. 2025/4829, K. 2025/9858). Kısıtlama tamamen kaldırılıp taşınmaz konut veya ticaret gibi serbest kullanıma açılırsa, dava konusuz kalabilir; bu durumda yargılama giderleri ve vekâlet ücreti davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre değerlendirilir.

Bedel Davası Hangi Mahkemede Açılır? Görevli Yargı Kolu

Bu konudaki en önemli soru, davanın hangi yargı kolunda açılacağıdır. Görev, kamu düzenine ilişkin bir dava şartıdır; yanlış yargı kolunda açılan dava görev yönünden reddedilir ve bu durum süreyi uzatır.

Yargıtay uygulaması: Adli yargı

Yargıtay’a göre hukuki el atma nedeniyle mülkiyet hakkına dayanarak açılan bedel davalarında adli yargı görevlidir ve dava taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır. 2942 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca, Kamulaştırma Kanunu’nda açıkça idari yargının görevli olduğu belirtilmeyen uyuşmazlıklar adli yargıda görülür (HGK, E. 2017/2679, K. 2021/1393; 5. HD, E. 2024/1491, K. 2024/8783). Fiilen el atma olmadığı gerekçesiyle verilen görevsizlik kararları bozulmaktadır (5. HD, E. 2020/10454, K. 2021/2531; E. 2020/9830, K. 2021/9205). Taşınmaza ilişkin bu davalarda yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir; örneğin taşınmaz Ankara’daysa dava Ankara’daki asliye hukuk mahkemelerinde açılır. Plan kısıtlı taşınmazlarda Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık sürecinde imar durumu belgesi, plan tarihi ve idareye yapılan başvurular dosyanın temelini oluşturur.

Ek 1. madde ve Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı

2942 sayılı Kanun’a 6745 sayılı Kanun’la eklenen ek 1. madde, uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılan taşınmazlar için plan yürürlüğe girdikten sonra beş yıl içinde imar uygulaması yapılmasını, bütçe imkânları ölçüsünde kamulaştırma yapılmasını veya kısıtlamayı kaldıracak plan değişikliğine gidilmesini öngörür. 7421 sayılı Kanun’la (2022) bu maddeye, bu süre içinde işlem yapılmazsa maliklerin mülkiyet hakkına dayalı bedel davalarının adli yargıda görüleceğini belirten bir cümle eklenmişti.

Anayasa Mahkemesi, ek 1. maddenin birinci fıkrasının bu üçüncü cümlesini Anayasa’nın 13, 35 ve 46. maddelerine aykırı bularak iptal etmiştir (AYM, E. 2024/135, K. 2025/20). Karar 30.04.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmü dokuz ay sonra, 30.01.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

İptal kararından sonra durum

Uyuşmazlık Mahkemesi, iptal hükmü yürürlüğe girmeden önce açılmış bir davada adli yargıyı görevli bulmuş ve Anayasa Mahkemesi kararının bu dava bakımından yargı yolunu değiştirmediğini belirtmiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2026/22, K. 2026/141). İptal hükmünün yürürlüğe girmesinden sonra açılan davalar bakımından ise görevli yargı kolunu açıkça belirleyen bir kanun hükmü kalmamıştır. Yargıtay’ın bilinen kararları adli yargı yönündedir; literatürde ise salt imar kısıtlamasından doğan taleplerin idari yargıda tam yargı davası olarak görülmesi gerektiğini savunan görüşler bulunmaktadır. Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla, 30.01.2026’dan sonra açılan davalar için Uyuşmazlık Mahkemesinin yayımlanmış bir ilke kararı bulunduğu tespit edilememiştir. Bu nedenle yeni açılacak davalarda görev konusu, dava tarihindeki güncel Yargıtay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararları kontrol edilerek belirlenmelidir.

Bu belirsizlik, idareye yapılacak ön başvurunun önemini artırmaktadır. Malikin önce ilgili idareye yazılı başvuru yaparak kamulaştırma, takas veya plan değişikliği istemesi, hem idarenin tutumunu belgelemek hem de idari yargı yolunun gündeme gelmesi hâlinde dava süresinin hesabı açısından yararlıdır. İdari yargıda tam yargı davası açılması gündeme gelirse, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 uyarınca önce idareye başvurulması ve cevap beklenmesi gerekir.

Dava Kime Karşı Açılır? Husumet

Davalı, planda öngörülen kamu hizmetini gerçekleştirmek ve taşınmazı kamulaştırmakla yükümlü idaredir; buna pasif dava ehliyeti veya husumet denir. Yanlış idarenin davalı gösterilmesi, davanın husumet yokluğundan reddine yol açabilir.

Plandaki kullanımDavalı idareÖrnek karar
Okul ve eğitim alanıHazine (Millî Eğitim Bakanlığı adına)5. HD, E. 2024/3079, K. 2024/9515; 5. HD, E. 2024/5599, K. 2025/824
Sağlık tesisi alanıSağlık Bakanlığı5. HD, E. 2024/999, K. 2024/7313
Park, yol, meydan, belediye hizmet alanıİlgili belediye5. HD, E. 2024/9967, K. 2025/7785; 5. HD, E. 2023/9411, K. 2024/3197
Teknik altyapı alanıAltyapıyı kurmakla yükümlü kamu kurumu5. HD, E. 2024/13622, K. 2025/9241

Tarafın yanlış gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 124/4 uyarınca karşı tarafın rızası aranmaksızın taraf değişikliği istenebilir. Yargıtay, birden fazla idarenin davalı gösterildiği dosyalarda sorumlu olmayan idare yönünden davanın husumetten reddini, asıl sorumlu idare yönünden kabulünü onamaktadır (5. HD, E. 2023/9411, K. 2024/3197; 5. HD, E. 2023/6597, K. 2024/537).

7589 Sayılı Kanun Sonrası Dava Nasıl Açılır?

Hukuki el atma davalarında taşınmazın değeri ancak keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenebildiğinden, uygulamada bu davalar çoğunlukla belirsiz alacak davası olarak açılıyordu. 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun’la (RG 31.07.2026) HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmıştır. Kaldırılma tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder (7589 s. K. geçici m. 1/10).

Bu tarihten sonra açılan davalarda, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kısmi dava açılması gündeme gelir. 7589 sayılı Kanun’la HMK m. 109’a eklenen dördüncü fıkraya göre, alacağın bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Bilirkişi raporu alındıktan sonra yapılacak bu artırım, taşınmazın tespit edilen değerinin tamamının hüküm altına alınmasını sağlar. Artırım hakkının bir kez kullanılabilmesi nedeniyle, ek rapor ihtimali bulunan dosyalarda artırımın zamanlaması dikkatle değerlendirilmelidir.

Kamulaştırma Dışındaki Seçenekler: Takas ve İmar Hakkı Aktarımı

Kamu hizmetine ayrılan taşınmazlar için tek çözüm bedel davası değildir. İdare, malike başka bir taşınmazla takas önerebilir veya plan değişikliğiyle kısıtlamayı kaldırabilir. Ayrıca 12.12.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7534 sayılı Kanun’la 3194 sayılı İmar Kanunu’na imar hakkı aktarımı kurumu eklenmiş, uygulama esasları 2025 yılında çıkarılan yönetmelikle düzenlenmiştir. Bu sistemde kamu hizmetine ayrılan taşınmaz (verici parsel) idareye bedelsiz terk edilir; karşılığında malike, idarenin belirlediği başka bir alanda (alıcı parsel) ek imar hakkı tanınır. Uygulamada tüm maliklerin muvafakati aranmakta ve değer eşitliği için lisanslı değerleme raporları kullanılmaktadır. İmar hakkı aktarımı malikin rızasına dayalı bir seçenektir; bedel davası hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Hangi seçeneğin malik yararına olduğu, alıcı parselin konumu ve değeri karşılaştırılarak değerlendirilmelidir.

Bedel Nasıl Belirlenir?

  • Emsal karşılaştırması: Arsa niteliğindeki taşınmazlarda değer, 2942 sayılı Kanun m. 11/1-g uyarınca emsal satışların üstün ve eksik yönleri karşılaştırılarak belirlenir (5. HD, E. 2024/1013, K. 2024/6156). Park alanı olarak ayrılan arsada da emsal karşılaştırmasıyla bedel tespiti yerinde bulunmuştur (5. HD, E. 2023/9411, K. 2024/3197; E. 2025/1530, K. 2025/12173).
  • Değerlendirme tarihi: Kamulaştırmasız el atma davalarında değer, dava tarihine göre belirlenir; emsal satışların da bu tarihten önce gerçekleşmiş olması gerekir.
  • Keşif ve bilirkişi: Mahkeme taşınmazda keşif yapar, harita ve değerleme bilirkişilerinden rapor alır. Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (HMK m. 281).
  • Paylı taşınmazlar: Taşınmazda Hazinenin de payı bulunuyorsa bu durum bedel hesabında ayrıca değerlendirilir (5. HD, E. 2024/5599, K. 2025/824).
  • Tescil: Bedele hükmedildiğinde taşınmazın idare adına tesciline de karar verilir.

Bedelin hesaplanmasına ilişkin ilkeler, idarenin açtığı bedel tespiti davalarındakiyle büyük ölçüde aynıdır; bu ilkeler kamulaştırmaya itiraz ve bedel tespiti davası yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Bedele işleyecek faiz

Hukuki el atma nedeniyle hükmedilen bedele dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilir. Bilirkişi raporundan sonra talep ıslahla artırılmışsa, artırılan kısım için de faiz ıslah tarihinden değil dava tarihinden başlatılmaktadır (HGK, E. 2017/2679, K. 2021/1393; 5. HD, E. 2022/11614, K. 2023/99). 7589 sayılı Kanun’la 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m. 1’de yapılan değişiklikle kanuni faiz oranı, Merkez Bankası reeskont faiz oranına bağlı olarak belirlenen bir orana dönüştürülmüştür; uygulanacak oran dönem dönem değişebilir. Faiz tutarı hakkında genel fikir için faiz hesaplayıcısına bakabilirsiniz.

Harç: Fiilî ve hukuki el atma farkı

Yalnızca hukuki el atma nedeniyle bedele hükmedildiğinde maktu harç uygulanmıştır (5. HD, E. 2024/1491, K. 2024/8783). Buna karşılık parsel içinde yol yapılması gibi 04.11.1983 sonrasında gerçekleşmiş bir fiilî el atma da varsa nispi harç gündeme gelir; böyle bir dosyada maktu harca hükmedilmesi, kararın bozulması veya düzeltilmesi sebebi sayılmıştır (5. HD, E. 2024/2037, K. 2024/9152). Sosyo-kültürel tesis alanında kalan ve içinden yol geçirilen bir parselde de fiilî el atma bulunduğu, bu nedenle harcın maktu belirlenemeyeceği kabul edilmiştir (5. HD, E. 2024/10877, K. 2025/7489).

Zamanaşımı

Yargıtay, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan bedel davalarında zamanaşımı işlemediğini kabul etmektedir (5. HD, E. 2024/2037, K. 2024/9152). Mülkiyet hakkı devam ettiği sürece talep hakkı da devam eder; ancak bu durum, görev ve husumet gibi dava şartlarının dava tarihine göre değerlendirileceği gerçeğini değiştirmez.

Örnek: İmar Planında Park Alanında Kalan Taşınmaz

Aşağıdaki rakamlar ve olgular tamamen varsayımsaldır.

Örnek: 500 m²’lik bir arsa, 2012 yılında onaylanan uygulama imar planında park alanı olarak gösterilmiştir. Aradan geçen yıllarda belediye taşınmazı imar programına almamış, kamulaştırma veya takas teklifinde bulunmamıştır; arsa boş durmaktadır. Malik belediyeye yazılı başvuru yapar, cevap alamaz. Planın onayından bu yana beş yıllık süre çoktan geçmiştir. Görevli yargı kolu güncel içtihada göre belirlenerek belediyeye karşı kısmi dava açılır. Bilirkişi, çevredeki konut imarlı arsaların yakın tarihli satışlarını emsal alarak metrekare değerini 6.000 TL olarak belirlerse bedel 500 m² × 6.000 TL = 3.000.000 TL olarak hesaplanır; davacı talebini HMK m. 109/4 uyarınca bu tutara artırır. Bedele hükmedilir ve taşınmazın idare adına tesciline karar verilir; fiilî el atma bulunmadığından harç maktu olarak belirlenir.

04.11.1983 Öncesi El Atmalar: Geçici 6. Madde

2942 sayılı Kanun’un 6487 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen geçici 6. maddesi, 09.10.1956 ile 04.11.1983 tarihleri arasında gerçekleşen kamulaştırmasız el atmalar için özel bir usul öngörür. Bu kapsamdaki taleplerde önce idareyle uzlaşma yoluna gidilmesi gerekir ve bedel taksitle ödenebilir; taksitli ödeme süresince ayrıca kanuni faiz ödenir. Bu nedenle el atmanın hangi tarihte gerçekleştiği, uygulanacak usulü doğrudan etkiler.

Adım Adım Süreç

  1. Plan geçmişini çıkarın: Taşınmazın güncel ve önceki imar planlarındaki kullanım kararını ve uygulama imar planının kesinleşme tarihini belediyeden öğrenin.
  2. Beş yıllık süreyi kontrol edin: Kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl geçip geçmediğini, taşınmazın imar programına alınıp alınmadığını tespit edin.
  3. Sorumlu idareyi belirleyin: Planda öngörülen hizmetten hangi idarenin sorumlu olduğunu saptayın.
  4. İdareye yazılı başvuru yapın: Kamulaştırma, takas veya plan değişikliği isteyin; başvuru ve cevap tarihlerini belgeleyin.
  5. Fiilî müdahaleyi belgeleyin: Parselde yol, kaldırım veya tesis varsa fotoğraf ve gerekirse delil tespitiyle kayıt altına alın.
  6. Görevli yargı kolunu belirleyin ve davayı açın: Dava tarihindeki güncel içtihada göre kısmi dava olarak açın.
  7. Keşif ve bilirkişi aşamasını takip edin: Emsal satışları sunun, rapora iki hafta içinde itiraz edin ve talebinizi bir defaya mahsus artırın.
  8. Kanun yollarını kullanın: Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf (HMK m. 345), şartları varsa temyiz (HMK m. 361) yoluna başvurulabilir.

Gerekli Belgeler

  • Güncel tapu kaydı ve paylı mülkiyette hisse durumu; gerekiyorsa mirasçılık belgesi
  • İmar durumu belgesi, uygulama imar planının onay ve kesinleşme tarihlerini gösteren belediye yazısı
  • Önceki plan dönemlerine ait imar durumu belgeleri ve varsa plan değişikliği kararları
  • İdareye yapılan başvurunun ve verilen cevabın tarihli örnekleri
  • Emsal olarak kullanılabilecek çevre satışlarına ilişkin bilgiler
  • Fiilî müdahale varsa fotoğraflar ve delil tespiti raporu

Masraflar

Bedel davasında başvuru harcı, peşin harç, bilirkişi ve keşif giderleri için gider avansı davacı tarafından yatırılır; dava sonunda haklı çıkan tarafın giderleri karşı tarafa yükletilir. Kesinleşen tescil kararının tapuda infazında doğan tapu harçları ise, 7584 sayılı Kanun’la (yürürlük 20.06.2026) değiştirilen 2942 sayılı Kanun m. 29 uyarınca idarece ödenir; aynı kural kamulaştırmasız el koyma nedeniyle malik ile idare arasında düzenlenen uzlaşma tutanağının uygulanmasında da geçerlidir. Hukuki el atmada Yargıtay maktu harç uygularken, fiilî el atmada nispi harç söz konusu olduğundan masraf hesabı baştan farklıdır. Genel fikir için harç hesaplayıcısına ve vekâlet ücreti hesaplayıcısına bakabilirsiniz.

İmar Planında Park Alanında Kalan Taşınmaz Davalarında Sık Yapılan Hatalar

  • Plan tarihini araştırmadan dava açmak: Beş yıllık makul sürenin geçip geçmediği, uygulama imar planının kesinleşme tarihine göre değerlendirilir.
  • Yanlış idareyi hasım göstermek: Sorumlu idare, planda öngörülen hizmeti yerine getirmekle yükümlü kurumdur.
  • Görev konusundaki değişikliği gözden kaçırmak: Ek 1. maddedeki görev cümlesinin iptalinden sonra yargı yolu dosya bazında değerlendirilmelidir.
  • 31.07.2026’dan sonra belirsiz alacak davası açmak: HMK m. 107 yürürlükten kaldırıldığından yeni davalar kısmi dava olarak kurgulanmalıdır.
  • Talep artırım hakkını erken kullanmak: HMK m. 109/4’teki artırım bir defaya mahsustur; ek rapor beklenen dosyalarda zamanlama önemlidir.
  • Fiilî müdahaleyi belgelememek: Parsel içinde yol veya tesis varsa bu durum davanın niteliğini ve harcı değiştirebilir.

Yasal Dayanaklar

DüzenlemeKonu
Anayasa m. 13, 35, 46Mülkiyet hakkı ve kamulaştırma güvencesi
2942 s. Kamulaştırma Kanunu m. 11, 37, ek m. 1, geçici m. 6Değer ölçütleri, görev, beş yıllık süre, 1983 öncesi el atmalar
3194 s. İmar Kanunuİmar programları ve imar hakkı aktarımı
6100 s. HMK m. 109, 124, 281, 345, 361Kısmi dava ve talep artırımı, taraf değişikliği, bilirkişi, kanun yolları
7589 s. KanunHMK m. 107’nin kaldırılması, HMK m. 109/4, kanuni faiz değişikliği
AYM, E. 2024/135, K. 2025/20Ek 1. maddedeki adli yargı cümlesinin iptali

Plan kararının kendisine karşı başvuru yolları için imar planı değişikliğine itiraz ve iptal davası yazımıza bakılabilir.

Sık Sorulan Sorular

İmar planında park alanında kalan taşınmaz için fiilî el atma yoksa da bedel istenebilir mi?

Evet. Yargıtay, fiilen el atılmasa dahi uzun süreli tahsis nedeniyle mülkiyet hakkının belirsiz süreyle kısıtlanmasını kamulaştırmasız el atma olarak kabul etmektedir.

Davayı kime karşı açmalıyız?

Planda öngörülen kamu hizmetini gerçekleştirmekle yükümlü idareye karşı açılır: okul alanında Millî Eğitim Bakanlığı adına Hazine, park alanında belediye, sağlık tesisinde Sağlık Bakanlığı gibi.

Dava kazanılırsa taşınmaz ne olur?

Mahkeme bedelin ödenmesine ve taşınmazın idare adına tesciline karar verir; mülkiyet bedel karşılığında idareye geçer.

Plan kaç yıl önce yapılmış olmalı?

Yargıtay, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmesine rağmen kamulaştırma, takas veya plan değişikliği yapılmamasını ölçüt olarak almaktadır.

Bu dava adli yargıda mı, idari yargıda mı açılır?

Yargıtay uzun süredir adli yargıyı görevli kabul etmektedir. Ancak ek 1. maddedeki adli yargıyı görevli kılan cümle iptal edildiğinden, 30.01.2026’dan sonra açılacak davalarda güncel içtihadın kontrol edilmesi gerekir.

Kısıtlamayı bilerek satın aldım; dava açabilir miyim?

Yargıtay, kısıtlamanın bilinerek satın alınmasını bedel talebine engel saymamaktadır; mülkiyet hakkına dayalı talep yetkisi yeni malike geçer.

Belirsiz alacak davası açabilir miyim?

31.07.2026’dan sonra açılan davalarda hayır; HMK m. 107 yürürlükten kaldırılmıştır. Kısmi dava açılarak talep, tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilir.

Hükmedilen bedele faiz işler mi?

Evet. Bedele dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilir; artırılan kısım için de faiz dava tarihinden başlatılmaktadır.

Belediye “ödenek yok” diyorsa ne olur?

Yargıtay kararlarında, makul süre geçtikten sonra idarenin pasif kalması mülkiyet hakkına müdahale olarak değerlendirilmektedir; ödenek yetersizliği tek başına bu sonucu değiştiren bir gerekçe olarak kabul edilmemektedir.

İmar hakkı aktarımı bedel davasının yerine geçer mi?

İmar hakkı aktarımı malikin rızasına dayalı, kamulaştırmaya alternatif bir araçtır. Malik bu seçeneği kabul etmek zorunda değildir; idareyle görüşülürken bedel davasıyla karşılaştırılarak değerlendirilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.