Kamulaştırma Nedir, Aşamaları Nelerdir? Taşınmaz Sahipleri İçin Rehber

Kamulaştırma Nedir, Aşamaları Nelerdir? Taşınmaz Sahipleri İçin Rehber – Asya Hukuk

Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan:

Kısa cevap: Kamulaştırma aşamaları; kamu yararı kararı, kamulaştırma kararı ve tapuya şerh, kıymet takdiri, satın alma (uzlaşma) görüşmesi ve anlaşma olmazsa idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasından oluşur. Malik, mahkemenin tebligatından itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal davası açabilir; bedel bilirkişi incelemesiyle belirlenir, bankaya yatırılır ve tescil kararıyla mülkiyet idareye geçer. Bedele dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi ve tescil hükmünün kesinliği 2023–2026 Anayasa Mahkemesi kararlarıyla değişmiştir.

Yol, baraj, okul, enerji hattı veya başka bir kamu yatırımı için taşınmazınızın kamulaştırılacağını öğrenmek, birçok soruyu beraberinde getirir: İdare bunu nasıl yapabilir? Bedel nasıl belirlenir? Hangi aşamada ne yapılmalı? Bu yazıda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu çerçevesinde kamulaştırmanın ne olduğunu ve kamulaştırma aşamalarını Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında açıklıyoruz. İşleme veya bedele itiraz yollarını ise ayrı bir yazıda, kamulaştırmaya itiraz, iptal davası ve 30 günlük süre başlıklı yazımızda ele aldık.

Kamulaştırma Nedir?

Kamulaştırma; devlet ve kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği hâllerde, özel mülkiyetteki taşınmazların tamamını veya bir kısmını, gerçek karşılıklarını peşin (kanunda öngörülen hâllerde taksitle) ödeyerek, kanunda gösterilen usullere göre malikin rızası aranmaksızın edinmesidir (Anayasa m. 46; 2942 s. K. m. 1). Yargıtay’ın ifadesiyle “kamulaştırmada rızai bir devirden söz edilemez; taşınmaz malikin rızası aranmaksızın idare tarafından cebren mülk edinilmektedir” (7. HD, E. 2022/396, K. 2022/5539).

Kamulaştırma her zaman mülkiyetin tamamen idareye geçmesi şeklinde olmaz. Enerji nakil hattı, doğalgaz veya su boru hattı gibi projelerde taşınmazın mülkiyeti malikte kalırken üzerinde yalnızca irtifak hakkı kurulabilir. Bu durumda da süreç aynı kanuna tabidir ve malike, taşınmazın değerinde meydana gelen azalma karşılığı bir bedel ödenir.

Kamulaştırma Aşamaları Nelerdir?

Kamulaştırma aşamaları kabaca idari safha (karar, tespit, kıymet takdiri, pazarlık) ve yargısal safha (bedel tespiti ve tescil) olarak ikiye ayrılır. Aşağıdaki tablo bu süreci özetlemektedir.

AşamaNe yapılır?Malik açısından önemi
1. Kamu yararı kararıYetkili idare, kamu yararı kararı alır ve yetkili merci onaylar.Bu karara karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
2. Kamulaştırma kararıİdare encümeni veya yetkili kurul kamulaştırma kararı alır; tapuya şerh verilir.Kamulaştırma kararı olmadan yalnız kamu yararı kararıyla işlem yapılamaz.
3. Kıymet takdiriİdarenin kıymet takdir komisyonu tahmini bedeli belirler.Bu bedel malike açıklanmaz; pazarlık için tavan oluşturur.
4. Satın alma (uzlaşma) görüşmesiMalik pazarlık görüşmesine çağrılır; anlaşma olursa tapuda devir yapılır.Anlaşma sağlanırsa bedel peşin ödenir; dava açılmaz.
5. Bedel tespiti ve tescil davasıAnlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesine başvurur.Mahkeme bilirkişi incelemesiyle gerçek değeri belirler.
6. Bedelin bloke edilmesi ve tescilBelirlenen bedel hak sahibi adına bankaya yatırılır, tescil kararı verilir.Mülkiyet tescil kararıyla idareye geçer.

1-2. Kamu yararı ve kamulaştırma kararı

Kamulaştırmaya başlanabilmesi için idarenin bütçesinde yeterli ödenek bulunması (2942 s. K. m. 3), ardından kamu yararı kararının alınıp onaylanması gerekir (m. 5 ve 6). İdare daha sonra kamulaştırılacak taşınmazın sınırlarını, yüzölçümünü, cinsini, tapu kaydını ve malik ya da zilyetlerini tespit eder (m. 7).

Kamulaştırma yetkisi yalnızca kanunla yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilerine aittir. Özel hukuk tüzel kişileri kendileri kamu yararı kararı alıp kamulaştırma davası açamaz; ancak yetkili idareden kamulaştırma yapılmasını talep edebilir (Yargıtay 5. HD, E. 2025/7387, K. 2026/1307). Kamulaştırma yetkisi bulunmayan bir organize sanayi bölgesinin açtığı davanın usulden reddi de bu ilkenin sonucudur (5. HD, E. 2023/11296, K. 2024/3415). Kamulaştırma kararı alınmadan, doğrudan kamu yararı kararıyla işlem yapıldığı için idari yargıda işlemin iptal edilmesi hâlinde bedel tespiti ve tescil davası da reddedilmektedir (5. HD, E. 2021/14277, K. 2022/5218).

3-4. Kıymet takdiri ve satın alma usulü

Tapuda kayıtlı taşınmazlarda öncelikle satın alma (uzlaşma) usulünün uygulanması esastır (Yargıtay HGK, E. 2017/1273, K. 2019/911). İdare, kıymet takdir komisyonunun belirlediği tahmini bedeli aşmamak üzere malikle pazarlık yapar (2942 s. K. m. 8). Bu aşamada malike yapılacak bildirimlerin usulüne uygun olması önemlidir; adresine ulaşılamayan malike ilanen tebligat yapılabilir, ancak ilanda parsel, yüzölçümü, birim fiyat ve bedel gibi unsurların eksiksiz yer alması gerekir (HGK, E. 2020/354, K. 2022/1736).

Pazarlık görüşmesinde anlaşma sağlanırsa bir uzlaşma tutanağı imzalanır ve bedel ödenerek taşınmaz tapuda idare adına tescil edilir. Bu tutanağın hukuki sonucu ağırdır: Kanun, uzlaşma yoluyla yapılan kamulaştırmaya ve bedeline karşı sonradan itiraz davası açılmasına izin vermez. Tutanağı imzalamadan önce teklif edilen bedelin çevredeki gerçek satış değerleriyle karşılaştırılması bu nedenle önemlidir. Bu konunun ayrıntıları itiraz yollarına ilişkin yazımızda yer almaktadır.

5-6. Bedel tespiti, bloke ve tescil

Satın alma usulüyle anlaşma sağlanamazsa idare, 2942 sayılı Kanun m. 10 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurur. Mahkeme taraflar bedelde anlaşamazsa bilirkişi incelemesi yaptırır. Yargıtay’a göre “ana ilke taşınmazın ve üzerinde bulunan muhtesatın gerçek değerinin tespit edilmesidir” (HGK, E. 2021/73, K. 2022/345).

Bilirkişiler değeri belirlerken kanunun 11. maddesinde sayılan unsurları dikkate alır ve raporlarını Sermaye Piyasası Kurulunca kabul edilen değerleme standartlarına uygun, gerekçeli bir değerlendirmeye dayandırır: taşınmazın cinsi ve nevi, yüzölçümü, değerini etkileyebilecek bütün nitelik ve unsurlar (her birinin değere etkisi ayrı ayrı gösterilerek), varsa vergi beyanı, kamulaştırma tarihindeki resmî makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, arazilerde taşınmazın olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir, arsalarda özel bir amaç taşımayan emsal satışlar, yapılarda ise resmî birim fiyatlar, yapı maliyet hesapları ve yıpranma payı. Arsa niteliğindeki taşınmazlarda belirleyici olan çoğunlukla emsal satış karşılaştırmasıdır. Bilirkişi raporu gerekçeli olmalıdır; sadece bir rakam bildiren rapor bedele esas alınamaz.

Kanun iki unsurun hesaba katılmasını açıkça yasaklar: Kamulaştırmayı gerektiren projenin kendisi nedeniyle doğacak değer artışı ve taşınmazın ileride başka bir amaçla kullanılmasından elde edilebilecek kâr. Örneğin yol yapılacağı için çevrede fiyatların yükselmesi, kamulaştırılan taşınmazın bedelini artırmaz.

Tarım arazilerinde net gelir yöntemi

Tarım arazilerinde değer, taşınmazın bölgede uygulanan ekim nöbetine (münavebe) göre yetiştirilen ürünlerden elde edilecek gelirden hareketle bulunur. Yargıtay’ın benimsediği hesap şöyledir: Münavebe ürünlerinin yıllık brüt gelirinden üretim masrafları düşülerek net gelir bulunur; net gelir, kapitalizasyon faiz oranına bölünerek taşınmazın değerine ulaşılır (HGK, E. 2021/73, K. 2022/345).

AdımHesapDikkat edilecek nokta
1. Brüt gelirMünavebe ürünlerinin verim × birim fiyatÜrün, verim ve fiyatlar resmî verilere uygun olmalıdır.
2. Net gelirBrüt gelir − üretim masraflarıMasraflar da resmî kayıtlarla desteklenmelidir.
3. KapitalizasyonNet gelir ÷ kapitalizasyon faiz oranıOran; sulu veya kuru tarım, toprak yapısı, ürün çeşidi ve verime göre belirlenir.
4. Objektif artışBulunan değere uygun oranda artışKonum, yola veya yerleşim yerine yakınlık gibi unsurlar gerekçesiyle gösterilmelidir.

Kuru tarım yapılan arazilerde esas alınacak münavebe ürünlerinin de resmî verilere uygun olması gerekir (HGK, E. 2022/1123, K. 2022/1796). Malikin, arazisinin sulu olduğunu, hangi ürünlerin yetiştirildiğini ve yola yakınlığını belgelerle göstermesi, değerin doğru belirlenmesinde önemlidir.

Belirlenen bedel hak sahibi adına bankaya yatırıldıktan sonra tescil kararı verilir. Kanunun mevcut metnine göre tescil hükmü kesindir; tarafların bedele ilişkin istinaf ve temyiz hakları saklıdır (5. HD, E. 2022/5202, K. 2022/13948). Mülkiyet, mahkemenin tescil kararıyla idareye geçer (HGK, E. 2017/1273, K. 2019/911). Ancak Anayasa Mahkemesi, 2942 sayılı Kanun m. 10’daki “Tescil hükmü kesin olup” ibaresini mülkiyet hakkına ve gerçek karşılığın peşin ödenmesi ilkesine aykırı bularak iptal etmiştir (AYM, E. 2025/190, K. 2026/38). İptal kararı Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 21.02.2027’de yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar mevcut uygulama sürer, sonrasında tescil kararlarının da kanun yolu denetimine açılması beklenmektedir.

Kısmen kamulaştırma ve arta kalan kısım

Taşınmazın yalnız bir kısmı kamulaştırılıyorsa bedel 2942 sayılı Kanun m. 12’ye göre hesaplanır: Kalan kısmın değeri düşerse bu kayıp bedele eklenir; kalan kısmın değeri kamulaştırma nedeniyle artarsa artış bedelden düşülür, ancak bu indirim kamulaştırma bedelinin yüzde ellisini geçemez. Kalan kısımda kesilen bina, duvar, su ve elektrik tesisatı gibi unsurların eski hâle getirilmesi giderleri de bedele eklenir. Arta kalan kısım yararlanmaya elverişli değilse, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda dava açılmayan hâllerde malik, kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde yazılı başvuruyla bu kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilir; idare bu durumda kamulaştırmakla yükümlüdür.

Bedel Tespiti ve Tescil Davasında Süreler

2942 sayılı Kanun m. 10, idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasını kısa sürelere bağlamıştır. Malik açısından en önemli süreler şunlardır:

İşlemSüreDayanak
İlk duruşma günüİdarenin başvurusundan itibaren en geç 30 gün sonrasım. 10/2
Malikin savunma ve delillerini bildirmesiDavetiyenin tebliğinden itibaren 10 günm. 10/3-h
İdari yargıda iptal veya adli yargıda maddi hata düzeltim davasıTebligat veya ilan tarihinden itibaren 30 günm. 14
Bedelde anlaşılamazsa keşifEn geç 10 gün içinde keşif, 30 gün sonrasına duruşmam. 10/6
Bilirkişi raporu15 gün; gerekirse yeni bilirkişi kurulu için 15 günm. 10/7–8
İdarenin bedeli bankaya yatırması15 gün (bir kez uzatılabilir)m. 10/8
Tescilden sonra boşaltmaİcra memurunun tebliğinden itibaren 15 gün; ekili arazide kural olarak hasat sonum. 20

Malik idari yargıda iptal davası açmışsa bunu bedel tespiti davasına belgelemelidir. Anayasa Mahkemesi, bu belgelendirmede yürütmenin durdurulması kararı alınmasını da arayan ibareyi iptal etmiştir (AYM, E. 2025/148, K. 2025/141). Daha önce de idari yargıdaki davanın bekletici mesele sayılmasına ilişkin kural ile dava açmayan paydaşların açılan davalardan etkilenmeyeceğine ilişkin kural iptal edilmiştir (AYM, E. 2024/101, K. 2024/232). Taşınmaz Ankara’da ise bedel tespiti davası Ankara’daki asliye hukuk mahkemesinde, kamulaştırma işleminin iptali davası ise Ankara idare mahkemelerinde görülür. Kamulaştırma sürecinde Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık açısından idareden gelen her tebligatın tarihi, sonraki sürelerin hesabında belirleyici olduğundan saklanmalıdır. İtiraz yollarının ayrıntısı kamulaştırmaya itiraz yazımızdadır.

Kamulaştırma Bedeline Faiz İşler mi?

2942 sayılı Kanun m. 10’a 6459 sayılı Kanunla eklenen fıkra, bedel tespiti davasının dört ay içinde sonuçlanmaması hâlinde bedele dört ayın bitiminden itibaren kanuni faiz işletilmesini öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi bu fıkrayı, kanuni faizin enflasyon karşısında gerçek karşılığı korumakta yetersiz kaldığı gerekçesiyle iptal etmiştir (AYM, E. 2022/83, K. 2023/69). İptalden sonra ortaya çıkan boşlukta Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Anayasa m. 46’nın son fıkrasını doğrudan uygulayarak bedele dava tarihinden karar tarihine kadar, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı esas alınarak faiz işletilmesi gerektiğini ve bunun için ayrıca talep aranmayacağını kabul etmiştir (HGK, E. 2025/114, K. 2026/226). Faiz hesabının karar tarihine kadar yapılıp yapılmadığı, karara karşı kanun yoluna başvururken mutlaka kontrol edilmelidir.

Kamulaştırma Bedeli ve Vergi, İpotek, Haciz, Kiracı

  • Vergi: Kamulaştırma, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m. 80 bakımından elden çıkarma sayılır. Taşınmaz edinildikten sonraki beş yıl içinde kamulaştırılırsa, kanundaki istisna tutarını aşan kısım değer artış kazancı olarak vergilendirilebilir; miras yoluyla edinilen taşınmazlar bu kapsamda değildir. Tescil ve terkin sırasında malikin vergi ilişkisi aranmaz, tapu müdürlüğü durumu vergi dairesine bildirir (2942 sayılı Kanun m. 10).
  • İpotek ve haciz: Taşınmaz üzerindeki ipotek ve haciz gibi haklar kamulaştırma ile taşınmaz üzerinden kalkar ve bankaya yatırılan bedel üzerinde devam eder; bedel ödenirken bu alacaklıların hakları gözetilir.
  • Kiracı: Mülkiyetin idareye geçmesiyle kira ilişkisi sürdürülemez hâle gelir. Kiracı arsa bedelinden pay isteyemez; ancak kendisine ait muhdesat (yapı, tesis, ağaç) varsa bunların bedeli için hak sahibi olabilir.

Örnek: Kamulaştırma Sürecinde Bedel Nasıl Şekillenir?

Aşağıdaki rakamlar tamamen varsayımsaldır ve yalnızca süreci anlatmak içindir.

Örnek: Bir yol projesi için 2.000 m² büyüklüğündeki bir tarlanın 800 m²’lik kısmı kamulaştırılacaktır.

  1. İdarenin kıymet takdir komisyonu tahmini bedeli 320.000 TL olarak belirler; bu rakam malike söylenmez.
  2. Pazarlık görüşmesinde idare 280.000 TL teklif eder. Malik, bölgedeki benzer tarlaların daha yüksek fiyattan satıldığını düşünerek teklifi kabul etmez ve tutanak imzalamaz.
  3. İdare asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar. Mahkeme keşif yapar; ziraat ve harita bilirkişileri net gelir yöntemine göre kamulaştırılan kısmın değerini 410.000 TL olarak hesaplar. Bilirkişiler ayrıca kalan 1.200 m²’nin şeklinin bozulması nedeniyle değerinde düşüş olup olmadığını da değerlendirir.
  4. Mahkeme belirlenen bedelin hak sahibi adına bankaya yatırılmasını ister; yatırıldıktan sonra tescil kararı verilir.
  5. Malik bedelin hâlâ düşük olduğunu düşünüyorsa, tescil hükmü kesin olsa da bedel yönünden kanun yoluna başvurabilir.

Bu örnekte malikin pazarlık aşamasında teklifi kabul etmemesi, sonuçta daha yüksek bir bedelin belirlenmesine yol açmıştır. Ancak her dosyada sonuç farklıdır; mahkemenin belirlediği bedel idarenin teklifinden düşük de çıkabilir.

Acele Kamulaştırma Nedir?

Yurt savunması ihtiyacı, aceleliği Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan hâller veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda acele kamulaştırma usulü uygulanabilir (2942 s. K. m. 27). Bu usulde mahkeme, taşınmazın değerini bilirkişiler aracılığıyla yedi gün içinde tespit eder. Belirlenen bedel malik adına bankaya yatırıldıktan sonra idare taşınmaza el koyabilir; tapuya ise devri engelleyen bir şerh konulur. Taşınmazın boşaltılması kanunun 20. maddesindeki usulle yapılır, kamulaştırmanın diğer işlemleri sonradan tamamlanır. Bu karar mülkiyeti tek başına idareye geçirmez ve acele el koyma için yapılan ilk değer tespiti nihai kamulaştırma bedeli değildir; bedelin kesin olarak tespiti ve tescil için olağan süreç ayrıca işletilir. Bu nedenle malikin, acele kamulaştırmada bankaya yatırılan tutarı yeterli görmese bile asıl bedel tespiti davasında itirazlarını ileri sürme imkânı devam eder. Acele kamulaştırma kararının idari yargıda iptal edilmesi ise kamu yararı ve kamulaştırma kararları ayakta kaldığı sürece bedel tespiti ve tescil davasını kendiliğinden sona erdirmez (HGK, E. 2024/216, K. 2025/726).

Kamulaştırma Sürecinde Gerekli Belgeler

Kamulaştırma tebligatı alan malikin, hem pazarlık görüşmesine hem de olası bir davaya hazırlıklı olmak için şu belgeleri bir araya getirmesi yararlıdır:

  • Güncel tapu kaydı ve varsa takyidat (ipotek, haciz, şerh) bilgileri
  • İdareden gelen kamulaştırma kararı, tebligat ve pazarlık davet yazısı
  • Taşınmazın imar durumu belgesi ve varsa ruhsat, iskân gibi yapı belgeleri
  • Çevrede yakın tarihte yapılmış satışlara ilişkin bilgiler (emsal olarak kullanılabilecek tapu satış değerleri)
  • Tarım arazilerinde ürün deseni, çiftçi kayıt belgesi, sulama durumu gibi gelir unsurlarını gösteren kayıtlar
  • Taşınmaz üzerindeki ağaç, kuyu, bina, sera gibi muhtesata ilişkin fotoğraf ve belgeler
  • Malik vefat etmişse veraset ilamı (mirasçılık belgesi)

Masraflar Kime Aittir?

2942 sayılı Kanun’un 11.6.2026 tarihli ve 7584 sayılı Kanunla değişik 29. maddesine göre mahkeme heyetinin harcırahları, bilirkişi ve muhtar ücretleri, tapu harçları ve kanunun gerektirdiği diğer giderler idare tarafından karşılanır. Değişiklikle, kamulaştırmasız el koyma ve tazminat davaları sonucunda verilen tescil kararlarının infazında veya bu konuda malik ile idare arasında düzenlenen uzlaşma tutanağının uygulanmasında doğan tapu harçlarının da idarece ödeneceği açıkça düzenlenmiştir. Bununla birlikte malik, kendi seçtiği bir değerleme kuruluşundan rapor alırsa bu masrafı kendisi üstlenir. Avukatla temsil edilen tarafların vekâlet ücretine ilişkin genel bilgi için vekâlet ücreti hesaplayıcısına bakabilirsiniz.

İdare Kamulaştırmadan Vazgeçebilir mi?

Evet. 2942 sayılı Kanun m. 21 uyarınca idare, yargılamanın her aşamasında yetkili merci kararıyla kamulaştırmadan kısmen veya tamamen vazgeçebilir (5. HD, E. 2025/1725, K. 2025/11439). Vazgeçme hâlinde malikin uğradığı zararlar ve yargılama giderleri ayrıca değerlendirilir.

Kamulaştırılan Taşınmaz Kullanılmazsa: Geri Alım Hakkı

Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde, kamulaştırma amacına uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz ve taşınmaz olduğu gibi bırakılırsa, eski malik veya mirasçıları aldıkları bedeli, aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek taşınmazı geri alabilir. Bu hak, doğduğu tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa düşer (2942 s. K. m. 23).

Kamulaştırma ile Kamulaştırmasız El Atma Arasındaki Fark

Kamulaştırmada Anayasa ve kanuna uygun bir süreç işletilir. İdare böyle bir süreç yürütmeden taşınmaza sahiplenme kastıyla ve kalıcı olarak el koyar, üzerine tesis yapar veya taşınmazı bir kamu hizmetine tahsis ederse kamulaştırmasız el atma gerçekleşir (HGK, E. 2023/1137, K. 2025/527). Bu durumda malik, el atmanın önlenmesi veya bedel davası açabilir. İmar planında park, okul gibi alanlara ayrılıp yıllarca kamulaştırılmayan taşınmazlara ilişkin durumu ayrıca kamulaştırmasız el atma yazımızda inceledik. Kamulaştırmasız el atmada bedel davası açılmadan önceki kullanım dönemi için ecrimisil de gündeme gelebilir; bu konuda ecrimisil davası yazımıza bakılabilir.

Kamu Kurumları Arasında Taşınmaz Devri

Kamu idareleri birbirlerine ait taşınmazları kamulaştıramaz; bu durumda 2942 sayılı Kanun m. 30’daki özel usul uygulanır. Devirde anlaşılıp bedelde anlaşılamazsa, alıcı idare 30 gün içinde asliye hukuk mahkemesine başvurmalıdır; bu süre hak düşürücüdür (Yargıtay 5. HD, E. 2023/12366, K. 2024/6278).

Kamulaştırma Aşamalarında Sık Yapılan Hatalar

  • Uzlaşma tutanağını aceleyle imzalamak: İmzalanan tutanaktan sonra bedele itiraz davası açılamaz.
  • Tebligatları önemsememek: İdari yargıda iptal davası ve arta kalan kısmın kamulaştırılması başvurusu gibi işlemler, tebliğden itibaren işleyen kısa sürelere bağlıdır.
  • Adres ve mirasçılık bilgilerini güncel tutmamak: Ulaşılamayan malik için ilanen tebligat yoluna gidilebilir; bu durumda süreç malikin haberi olmadan ilerleyebilir.
  • Emsal ve muhtesat belgelerini hazırlamamak: Bilirkişi incelemesinde taşınmazın üzerindeki ağaçlar, yapılar ve çevredeki satışlar belgelenmezse değer eksik belirlenebilir.
  • Bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmemek: Rapora itiraz edilmezse, rapordaki eksiklikler sonradan ileri sürülmekte güçlük yaşanabilir.
  • 10 günlük beyan süresini kaçırmak: Davetiyenin tebliğinden itibaren 10 gün içinde değere ilişkin savunma ve deliller mahkemeye bildirilmelidir.
  • Arta kalan kısım için başvurmamak: Kullanılamaz hâle gelen kalan kısmın kamulaştırılması, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yazılı olarak istenmelidir.
  • Faiz hesabını denetlememek: Bedele dava tarihinden karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekir; eksik faiz kanun yolunda ileri sürülmelidir.

Yasal Dayanaklar

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 35, m. 46
  • 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 1, 3, 5–8, 10–12, 14, 20, 21, 23, 27, 29 (m. 29, 7584 sayılı Kanunla değişik), 30
  • Anayasa Mahkemesinin E. 2022/83, K. 2023/69; E. 2024/101, K. 2024/232; E. 2025/148, K. 2025/141; E. 2025/190, K. 2026/38 sayılı kararları
  • 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m. 80
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 345 (istinaf süresi)

Sık Sorulan Sorular

İdarenin teklif ettiği bedeli kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Satın alma görüşmesinde anlaşma sağlanamazsa bedel mahkemece bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

Mülkiyet ne zaman idareye geçer?

Satın alma usulünde tapuda devirle, dava yolunda ise bedelin bloke edilmesinden sonra verilen tescil kararıyla.

Kamulaştırma işlemine itiraz edebilir miyim?

Kamu yararı kararına ve kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası, bedele karşı ise adli yargıda itiraz ve kanun yolları mevcuttur. Ayrıntılar için kamulaştırmaya itiraz ve dava yollarına ilişkin yazımıza bakabilirsiniz.

Tapuya kamulaştırma şerhi konuldu; taşınmazımı satabilir miyim?

Şerh, taşınmazın kamulaştırma sürecinde olduğunu üçüncü kişilere duyurur. Satış hukuken tamamen yasaklanmış olmasa da yeni malik süreci olduğu gibi devralır; bu nedenle şerhli taşınmazlarda alıcı bulmak ve gerçek değerden satmak çoğu zaman zorlaşır.

Kamulaştırma bedeli taksitle ödenebilir mi?

Anayasa kural olarak peşin ödemeyi esas alır. Taksitle ödeme ancak kanunun açıkça öngördüğü sınırlı hâllerde mümkündür; bu nedenle idarenin taksit önerisinin hangi hükme dayandığı sorgulanmalıdır.

Taşınmazın yalnızca bir kısmı kamulaştırılırsa kalan kısım ne olur?

Kalan kısmın değerinde düşme olursa bu durum bedel belirlenirken dikkate alınır. Kalan kısım yararlanmaya elverişsiz hâle geliyorsa malik, süresi içinde yazılı başvuru yaparak bu kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilir.

Kamulaştırma süreci ne kadar sürer?

Satın alma usulüyle anlaşma sağlanırsa süreç kısa sürede tamamlanabilir. Dava yoluna gidilirse süre; keşif, bilirkişi incelemesi, rapora itirazlar ve kanun yollarına göre değişir. Kesin bir süre vermek mümkün değildir.

Kamulaştırma bedeline faiz işletilir mi?

Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre bedel tespiti davasında bedele dava tarihinden karar tarihine kadar, Anayasa m. 46 uyarınca kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı esas alınarak faiz işletilir (HGK, E. 2025/114, K. 2026/226).

Kamulaştırma aşamaları içinde hangi süreler kaçırılmamalı?

Mahkeme davetiyesinden itibaren 10 gün içinde değere ilişkin beyan ve deliller, 30 gün içinde idari yargıda iptal veya adli yargıda düzeltim davası, arta kalan kısmın kamulaştırılması için de kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yazılı başvuru yapılmalıdır.

İdare taşınmazı aldı ama yıllardır kullanmıyor; geri alabilir miyim?

Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem yapılmamışsa, aldığınız bedeli kanuni faiziyle ödeyerek geri alım hakkını kullanabilirsiniz. Bu hak doğduktan sonra bir yıl içinde kullanılmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.