Mirasın Reddi: Üç Aylık Süre, Hükmen Ret ve Borca Batık Tereke

Mirasın Reddi ve Süreleri – Asya Hukuk

Son güncelleme: 15 Kasım 2026 · Hazırlayan:

Kısa cevap: Miras, mirasbırakanın ölümünün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak kayıtsız ve şartsız bir beyanla reddedilir (TMK m.606, 609). Süre içinde reddetmeyen veya tereke işlerine karışan mirasçı, mirası borçlarıyla birlikte kazanmış olur. Mirasbırakanın ölüm tarihinde borca batık olduğu açıkça belliyse miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır; bu hâlde üç aylık süre aranmaz ve borca batıklığın tespiti her zaman istenebilir.

Miras, yalnızca malvarlığını değil borçları da mirasçılara geçirir. Mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kendi malvarlıklarıyla da sorumludur. Bu nedenle borçlu bir yakının ölümünden sonra en önemli soru, mirasın reddedilip reddedilmeyeceği ve bunun için ne kadar süre bulunduğudur. Bu yazıda gerçek ret ile hükmen ret arasındaki farkı, üç aylık sürenin ne zaman başladığını, ret hakkını düşüren davranışları, başvuru usulünü ve reddin sonuçlarını ele alıyoruz.

Mirasın Reddi Nedir? Gerçek Ret ve Hükmen Ret

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.605 iki ayrı ret türü düzenler. Gerçek rette yasal veya atanmış mirasçı, süresi içinde mahkemeye başvurarak mirası reddettiğini bildirir. Hükmen rette ise mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras, herhangi bir beyana gerek olmaksızın reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2).

Gerçek retHükmen ret
DayanakTMK m.605/1, 606, 609TMK m.605/2
Süre3 aySüreye bağlı değildir
ŞartSüresinde kayıtsız ve şartsız ret beyanıTerekenin ölüm tarihinde borca batık olması
Başvurulan mahkemeSulh hukuk mahkemesiAlacaklılara karşı açılan tespit davası veya davada savunma

Üç Aylık Süre Ne Zaman Başlar?

TMK m.606 uyarınca miras üç ay içinde reddedilebilir. Bu süre:

  • Yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten,
  • Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten

itibaren işlemeye başlar. Süre hak düşürücüdür; mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m.615). Önceki mirasçıların reddi nedeniyle mirasçı olanlar için süre, reddi öğrendikleri tarihten başlar.

Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?

  1. Mirasçılık durumu belirlenir. Nüfus kayıt örneği ve varsa mirasçılık belgesi temin edilir.
  2. Sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Ret, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m.609). Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
  3. Beyan tutanağa geçirilir ve tescil edilir. Mahkeme ret beyanını özel kütüğüne yazar; istenirse reddi gösteren belge verilir.
  4. Alacaklılara bildirilir. Devam eden icra takibi veya dava varsa ret kararı dosyaya sunulur.

Ret beyanı vekil aracılığıyla da yapılabilir; vekâletnamede mirası reddetmeye ilişkin özel yetki bulunmalıdır. Velayet altındaki çocuk adına beyanı veli yapar. Uygulamada mahkemeler, çocuk ile veli arasında menfaat çatışması ihtimali gördüğünde kayyım atanmasını isteyebilmektedir.

Ret Hakkı Hangi Hâllerde Düşer?

TMK m.610 uyarınca yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Ayrıca ret süresi dolmadan şu davranışlarda bulunan mirasçı mirası reddedemez:

  • Mirasçı olarak tereke işlemlerine karışmak,
  • Terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapmak,
  • Tereke mallarını gizlemek veya kendisine mal etmek.

Mirasbırakanın banka hesabından para çekmek, aracını satmak veya alacaklarını tahsil etmek bu kapsamda değerlendirilebilir. Cenaze giderlerinin karşılanması ve terekenin korunmasına yönelik zorunlu işlemler ise kural olarak mirasın kabulü anlamına gelmez. Bu ayrım hükmen ret bakımından da önemlidir: terekeyi sahiplenen mirasçı borca batıklık savunmasından yararlanamaz.

Borca Batık Terekede Hükmen Ret ve Tespit Davası

Mirasbırakanın ölüm tarihinde borçlarının malvarlığından fazla olduğu açıkça belliyse miras reddedilmiş sayılır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 19.11.2020 tarihli, E.2019/73, K.2020/7343 sayılı kararında belirtildiği üzere hükmen ret bir süreye tabi değildir. Mirasçılar, alacaklılara karşı açacakları tespit davasıyla terekenin borca batık olduğunun tespitini her zaman isteyebilecekleri gibi, kendilerine karşı açılan davada bunu savunma olarak da ileri sürebilirler.

Bu davada davalı, mirasbırakanın alacaklılarıdır; hasımsız açılamaz. Mahkeme, ölüm tarihi itibarıyla terekenin aktif ve pasifini banka, tapu, trafik tescil, vergi dairesi ve SGK kayıtlarıyla araştırır. Üç aylık süreyi kaçıran mirasçılar için hükmen ret, çoğu zaman başvurulabilecek tek yoldur. Ancak ispat yükü mirasçıdadır ve tereke işlerine karışılmamış olması gerekir.

Mirasın Reddinin Sonuçları

  • Reddeden mirasçının payı: Miras, reddeden kişi mirasın açıldığı tarihte sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Bu nedenle reddeden kişinin çocukları mirasçı hâline gelebilir; onlar için de ayrıca ret beyanı gerekebilir.
  • Tüm yakın mirasçıların reddi: En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612).
  • Altsoyun tamamının reddi: Bu hâlde payları sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).
  • Mirasçının kendi alacaklıları: Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m.617).
  • Tereke alacaklıları: Mirası reddeden mirasçılar, ölümünden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü oldukları değer ölçüsünde tereke alacaklılarına karşı sorumlu kalır (TMK m.618).

Mirasın reddi, miras hukukundan doğmayan hakları ortadan kaldırmaz. Ölüm aylığı gibi sosyal güvenlik hakları ve destekten yoksun kalma tazminatı, hak sahibine doğrudan tanınan haklardır; bu konuda Kurumun ve mahkemelerin somut olaydaki değerlendirmesi ayrıca takip edilmelidir.

Süreler

İşlemSüreDayanak
Mirasın reddi (gerçek ret)Ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 ayTMK m.606
Atanmış mirasçının reddiTasarrufun resmen bildirilmesinden itibaren 3 ayTMK m.606
Sürenin uzatılmasıÖnemli sebeplerle sulh hâkimi kararıylaTMK m.615
Hükmen reddin tespitiSüreye bağlı değildirTMK m.605/2
Alacaklıların reddin iptali davasıRet tarihinden itibaren 6 ayTMK m.617

Sık Yapılan Hatalar

  • Ret süresi dolmadan mirasbırakanın hesabından para çekmek veya malını satmak
  • Reddin ardından mirasçı hâline gelen çocuklar için ayrıca ret beyanında bulunmamak
  • Ret beyanını şarta bağlamak veya yalnızca borçlar için yapmaya çalışmak
  • Üç aylık süreyi kaçırdıktan sonra hükmen ret imkânını araştırmamak
  • Devam eden icra dosyalarına ret kararını sunmamak

Sık Sorulan Sorular

Mirasın reddi süresi ne kadardır?

Üç aydır. Süre, yasal mirasçılar için kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar (TMK m.606).

Üç aylık süreyi kaçırdım, yine de borçlardan kurtulabilir miyim?

Mirasbırakan ölüm tarihinde borca batıksa ve tereke işlerine karışmadıysanız, alacaklılara karşı terekenin borca batık olduğunun tespitini isteyebilirsiniz. Hükmen ret süreye bağlı değildir.

Mirasın reddi hangi mahkemeye yapılır?

Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır (TMK m.609).

Mirası reddedersem çocuklarım borçlardan sorumlu olur mu?

Reddedilen pay altsoya geçebileceğinden çocuklarınız mirasçı hâline gelebilir. Onların da sorumlu olmaması için adlarına ayrıca ret beyanında bulunulması gerekir.

Miras kısmen reddedilebilir mi?

Hayır. Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır; yalnızca borçların reddedilip malların kabul edilmesi mümkün değildir.

Mirası reddeden kişi ölüm aylığı alabilir mi?

Ölüm aylığı miras yoluyla geçen bir hak değil, hak sahibine sosyal güvenlik mevzuatıyla tanınan bir haktır. Bu nedenle mirasın reddi kural olarak aylık bağlanmasına engel değildir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.

İlgili çalışma alanı: Miras Hukuku
İlgili yazılar: Aile Konutu Tapu İptal Davası · Ankara’da İcra Takibi: Süreç, İtiraz ve Süreler
Diğer hesaplayıcılar ve güncel bülten: Hukuki hesaplayıcılar · Güncel bülten