Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan: Av. Ali YAŞAR
Kısa cevap: Denetimli serbestlik şartları; açık ceza infaz kurumunda bulunmak, iyi hâlli olmak, talepte bulunmak ve koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalmış olmaktır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ayrıca kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri (en az beş gün) cezaevinde geçirilmelidir. 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen, istisna kapsamında olmayan suçlarda geçici 10. madde uyarınca denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanılabilir.
Denetimli serbestlik, hapis cezasının son bölümünün cezaevi dışında, belirli yükümlülükler altında çekilmesini sağlayan bir infaz usulüdür. Ceza ortadan kalkmaz, af da değildir; yalnızca cezanın çekildiği yer ve biçim değişir. Bu yazıda denetimli serbestlik şartlarını 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesi çerçevesinde; son yargı paketleriyle gelen değişiklikler, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ndeki uygulama kuralları ve güncel Yargıtay kararlarıyla birlikte ele alıyoruz. Süreler, başvuru yolları ve sık yapılan hatalar tablolar hâlinde gösterilmiştir.
Başlıklar
Denetimli serbestlik nedir, koşullu salıvermeden farkı ne?
Koşullu salıverme (halk arasında “şartla tahliye”), hükümlünün cezasının belirli bir oranını iyi hâlli olarak çektikten sonra salıverilmesidir. Denetimli serbestlik ise bu koşullu salıverme tarihinden önceki son dönemin toplum içinde geçirilmesine imkân tanır. Doktrinde bu nedenle “öncül koşullu salıverme” basamağı olarak da anılır.
Basit bir örnekle: Hükümlünün koşullu salıverme tarihi 1 Haziran 2027 ise, genel kurala göre bu tarihten bir yıl önce, yani 1 Haziran 2026’dan itibaren denetimli serbestlikle cezaevinden ayrılabilir. Denetimli serbestlik altında geçen süre cezadan sayılır; yükümlülüklere ve denetim planına uygun davranan hükümlü hakkında müdürlüğün gerekçeli raporu, koşullu salıverme kararı verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilir (m. 105/A-9).
Denetimli serbestlik, HAGB ve erteleme aynı şey mi?
Uygulamada en sık karışıklık, “denetim” kelimesi geçen farklı kurumlar arasında yaşanır. Denetimli serbestlik kesinleşmiş bir hapis cezasının infaz biçimidir; hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve hapis cezasının ertelenmesi ise hükümlünün hiç cezaevine girmemesini sağlayan, mahkemenin hüküm kurarken verdiği kararlardır.
| Kurum | Hukuki niteliği | Denetim süresinin sonucu | Adli sicil |
|---|---|---|---|
| Denetimli serbestlik (5275 m. 105/A) | Kesinleşmiş cezanın kurum dışında infazı | Geçen süre cezadan sayılır; ardından koşullu salıverme | Mahkûmiyet kaydı bulunur |
| Koşullu salıverme sonrası denetim (5275 m. 107) | Salıverilen hükümlünün kalan ceza süresince denetimi | Süre iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır | Mahkûmiyet kaydı bulunur |
| HAGB (5271 sayılı CMK m. 231) | Hükmün sonuç doğurmasının ertelenmesi | Beş yıllık denetim iyi geçerse hüküm ortadan kalkar ve dava düşer | Yalnızca özel sicilde tutulur |
| Hapis cezasının ertelenmesi (5237 sayılı TCK m. 51) | Cezanın infaz kurumunda çektirilmemesi | Denetim iyi geçerse ceza infaz edilmiş sayılır | Mahkûmiyet kaydı bulunur |
Bu nedenle HAGB veya erteleme kararındaki denetim süresinin ihlali, 105/A’daki açık kuruma iade sonucunu değil, kendi kanunlarındaki sonuçları doğurur. Mahkûmiyet kayıtlarının ne zaman silineceği konusu için adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi yazımıza bakılabilir.
Denetimli serbestlik şartları (5275 m. 105/A)
Kanun’un 105/A maddesinin birinci fıkrasına göre denetimli serbestlik şartları aşağıdadır ve bunların birlikte bulunması gerekir:
- Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmak. Kapalı kurumdaki hükümlü kural olarak önce açık kuruma ayrılmalıdır.
- İyi hâlli olmak. İyi hâl, Kanun’un 89. maddesi uyarınca idare ve gözlem kurulunun periyodik değerlendirmesiyle belirlenir.
- Talepte bulunmak. Denetimli serbestlik kural olarak kendiliğinden uygulanmaz; hükümlünün dilekçeyle talep etmesi gerekir.
- Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az süre kalmış olmak.
- Asgari kurumda kalma şartı (4 Haziran 2025 sonrası suçlar): Koşullu salıverme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri, her hâlde en az beş gün kurumda geçirilmiş olmalıdır.
Karar, ceza infaz kurumu idaresinin hazırladığı değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazını yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki infaz hâkimi tarafından verilir (Yargıtay 1. CD, E. 2020/5110, K. 2021/9269).
İyi hâl nasıl değerlendirilir?
İyi hâl, 5275 sayılı Kanun m. 89 uyarınca idare ve gözlem kurulunca periyodik olarak değerlendirilir. Kurul; hükümlünün kurum kurallarına uyumunu, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığını, yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini ve iyileştirme programlarına katılımını dikkate alır. Kesinleşmiş disiplin cezaları bu değerlendirmede olumsuz etki doğurabilir. İyi hâl kararının somut olgulara dayanmaması, denetimli serbestlik talebinin reddine karşı yapılacak itirazda ileri sürülebilecek temel noktalardan biridir.
10. Yargı Paketi ile gelen “onda bir” kuralı
4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun, 105/A’nın birinci fıkrasına önemli bir cümle ekledi: Hükümlü, koşullu salıverme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini, beş günden az olmamak üzere kurumda geçirmiş olmalıdır. Böylece kısa cezalarda “girer girmez denetimli serbestliğe çıkma” uygulaması fiilen sona erdi. Yargıtay da bu şartı uygulamaktadır (Yargıtay 1. CD, 20.02.2026, E. 2025/4492, K. 2026/1163).
Ancak bu kural herkese uygulanmaz. Kanun’a eklenen geçici 11. madde uyarınca onda bir şartı, 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlar bakımından aranmaz. Burada belirleyici olan karar tarihi değil, suç tarihidir.
İradesi dışında açık kuruma ayrılamayanlar
Açık kuruma ayrılma şartlarını taşıdığı hâlde kendi iradesi dışındaki bir nedenle açık kuruma ayrılamayan veya bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilmiş olan ve iyi hâlli bulunan hükümlüler de diğer şartları taşıyorsa denetimli serbestlikten yararlanabilir (m. 105/A-2). Örgüt ve terör suçlarından hükümlü olanlarda ise Yargıtay, önce açık kuruma ayrılma hakkının bulunup bulunmadığının saptanması gerektiğini vurgulamaktadır (Yargıtay 1. CD, 29.04.2019, E. 2018/4493, K. 2019/2370). Örgüt mensubu olmadığı kesinleşen propaganda hükümlüleri bakımından “örgütten ayrılma” koşulunun aranmaması ise yerinde görülmüştür (Yargıtay 1. CD, 10.06.2021, E. 2019/3771, K. 2021/10359; 07.06.2024, E. 2023/5422, K. 2024/4270).
Denetimli serbestlik kaç yıl uygulanır?
Denetimli serbestlik şartları taşındığında genel süre bir yıldır; ancak bazı hükümlü grupları için kanun daha uzun süreler tanır. Ayrıca suç tarihine göre uygulanan geçici maddeler süreyi önemli ölçüde uzatabilir.
| Hükümlü grubu | Koşullu salıverilmeye kalan süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kural | 1 yıl veya daha az | m. 105/A-1 |
| 0–6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü | 2 yıl veya daha az | m. 105/A-3 |
| Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlü | 3 yıl veya daha az (Adli Tıp Kurumu onaylı sağlık kurulu raporu şartıyla) | m. 105/A-3 |
| 30.03.2020’ye kadar işlenen suçlar (istisna suçlar hariç) | 3 yıl; çocuklu kadın ve 70 yaşını bitirenler için 4 yıl | Geçici m. 6 |
| 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlar (istisna suçlar hariç) | Genel süreye ek olarak 3 yıl erken (açık kurumda en az 3 ay kalma şartıyla) | Geçici m. 10/6 |
| Adli para cezasından çevrilen hapis | Denetimli serbestlik uygulanmaz | m. 105/A-4 |
Geçici 6. maddede ayrıca, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve 65 yaşını bitirmiş hükümlüler için süre sınırı aranmaz. Geçici 6. maddenin kapsamı dışında kalan suçlar arasında kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, cinsel dokunulmazlığa ve özel hayatın gizliliğine karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, terör suçları ile devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar bulunmaktadır.
11. Yargı Paketi: 31 Temmuz 2023 öncesi suçlarda 3 yıl erken denetimli serbestlik
Son dönemin en çok konuşulan düzenlemesi, 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanun (11. Yargı Paketi) ile geçici 10. maddenin 6. fıkrasında yapılan değişikliktir. Kamuoyunda “Covid izni düzenlemesi” olarak da anılan bu hükme göre:
- 31.07.2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı kurumda bulunan hükümlüler, toplam cezası on yıldan az ise en az bir ayını, on yıl ve üzerindeyse en az üç ayını kapalıda iyi hâlli geçirmek ve açık kuruma ayrılmalarına üç yıl veya daha az kalmış olmak şartıyla açık kuruma ayrılabilir.
- Açık kurumda en az üç ay kalan hükümlüler denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanır. Genel bir yıllık süreyle birlikte bu, koşullu salıverilmeye dört yıl kala dışarı çıkabilmek anlamına gelebilir.
Değişiklikle ölçüt, hükümlünün 31.07.2023’te cezaevinde olup olmamasından çıkarılıp suçun bu tarihte veya öncesinde işlenmiş olmasına bağlanmıştır. Şu suçlar kapsam dışıdır: TCK 82/1-(d), (e), (f) bentlerindeki nitelikli kasten öldürme, deprem nedeniyle yapıların yıkılması veya çökmesi sonucu öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102, 103, 104/2-3), TCK İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü ila Yedinci Bölüm suçları, Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar.
Aynı Kanun’la geçici 10. maddenin yedinci ve sekizinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır (7571 s.K. m. 27).
Covid izinli hükümlüler: geçici 10/2 ve 10/4
Geçici 10. maddenin ikinci fıkrasına göre, 31.07.2023 itibarıyla Covid-19 salgını nedeniyle izinde bulunan ve cezasının denetimli serbestlikle infazına beş yıl veya daha az süre kalan hükümlüler hakkında, talep aranmaksızın denetimli serbestlik kararı verilebilir. Dördüncü fıkra ise farklı bir grubu düzenler: Zaten 105/A kapsamında denetimli serbestlikte olup aynı tarihte Covid izninde bulunan hükümlüler, koşullu salıverme tarihine kadar 105/A-5’teki yükümlülüklere tabi olmadan kalan süreyi geçirir.
Yargıtay iki fıkrayı birbirinden ayırmaktadır. Açık kurumdan Covid iznine ayrılan, ancak 31.07.2023’ten önce hakkında 105/A kararı bulunmayan hükümlünün yükümlülüksüz rejimden yararlanamayacağı, geçici 10/2 kapsamında denetim planındaki yükümlülüklere uyması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 1. CD, 07.02.2025, E. 2024/5580, K. 2025/845). Geçici 10/2 uyarınca denetimli serbestliğe ayrılıp yükümlülüklerini ihlal eden hükümlünün açık kuruma gönderilmesine ilişkin karara yönelik kanun yararına bozma istemi de reddedilmiştir (Yargıtay 1. CD, 13.06.2025, E. 2025/432, K. 2025/4684).
12. Yargı Paketi denetimli serbestliği değiştirdi mi?
31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi); İcra ve İflas Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu gibi on üç kanunda değişiklik yapmış, ancak 5275 sayılı Kanun’a dokunmamıştır. Dolayısıyla denetimli serbestlik şartları ve süreleri bakımından yürürlükteki son değişiklikler 7550 ve 7571 sayılı Kanunlarla yapılanlardır. Paketin CMK m. 231’de HAGB rejimine ilişkin değişiklikler içermesi, yukarıdaki ayrım nedeniyle denetimli serbestliği etkilemez.
Örnek hesaplamalar
Aşağıdaki örnekler iyi hâl, mahsup ve tekerrür gibi değişkenler olmadan, yalnızca mantığı göstermek içindir. Gerçek hesap müddetnameye göre yapılır.
| Durum | Koşullu salıverme süresi | Denetimli serbestliğe çıkış |
|---|---|---|
| 6 yıl hapis, 1/2 oranlı suç, suç tarihi 2024 | 3 yıl | 2 yıl kurumda kaldıktan sonra (1 yıl önce) |
| 1 yıl 6 ay hapis, 1/2 oranlı suç, suç tarihi 2025 Ekim | 9 ay | 9 ayın onda biri olan 27 gün kurumda geçirildikten sonra |
| 8 yıl hapis, 1/2 oranlı suç, suç tarihi 2022 (istisna dışı) | 4 yıl | Geçici 10/6 şartları sağlanırsa kurum süresi büyük ölçüde kısalır; açık kurumda en az 3 ay kalma şartı vardır |
Koşullu salıverme oranlarının nasıl belirlendiğini koşullu salıverme oranları ve infaz hesaplama yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Adım adım: denetimli serbestlik süreci
- Müddetnameyi kontrol edin. Koşullu salıverme ve denetimli serbestlik tarihleri müddetnamede yazar. Suç tarihi, mahsup ve oranlarda hata varsa düzeltme talep edilmelidir.
- Açık kuruma ayrılma şartlarını takip edin. Açık kurumda değilseniz önce açık kuruma ayrılmanız gerekir.
- Talep dilekçesini verin. Dilekçede denetimli serbestlik tedbirini hangi il veya ilçe denetimli serbestlik müdürlüğünde geçirmek istediğinizi ve adresinizi belirtin.
- Kurum değerlendirme raporu hazırlanır. İdare ve gözlem kurulunun iyi hâl değerlendirmesi bu raporun temelidir.
- İnfaz hâkimi karar verir. Karar dosya üzerinden verilir.
- Beş gün içinde müdürlüğe başvurun. Kurumdan çıktıktan sonra talebinizde belirttiğiniz müdürlüğe beş gün içinde bizzat müracaat etmeniz zorunludur.
- Yükümlülüklere uyun. Müdürlük, risk ve ihtiyaç değerlendirmesine göre yükümlülüklerinizi belirler ve denetim planı hazırlar.
- Koşullu salıverme. Denetim süresi başarıyla tamamlandığında müdürlük raporu üzerine koşullu salıverme kararı verilir.
Yükümlülükler: denetim süresince neler beklenir?
105/A maddesinin beşinci fıkrasına göre denetimli serbestlik müdürlüğü, şu yükümlülüklerden bir veya birkaçını belirleyebilir:
- Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma,
- Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulunma (uygulamada imza yükümlülüğü ve elektronik izleme bu çerçevede karşımıza çıkar),
- Belirlenen yer veya bölgelere gitmeme,
- Belirlenen programlara katılma.
TCK 191 kapsamında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılmakla yükümlüdür. Müdürlük, hükümlünün risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak yükümlülükleri sonradan değiştirebilir (m. 105/A-5).
Elektronik izleme, adres değişikliği ve yurt dışı
Denetimli serbestliğe ilişkin esas ve usuller Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği ile düzenlenmiştir (m. 105/A-10). Uygulamada sık karşılaşılan konular şunlardır:
| Konu | Uygulama |
|---|---|
| Elektronik izleme (elektronik kelepçe) | Konut veya bölgede bulunma ya da belirli yerlere gitmeme yükümlülüğü, izleme merkezi aracılığıyla elektronik yöntemlerle denetlenebilir; cihaza müdahale veya sınır ihlali tutanağa bağlanır. |
| Adres veya il değişikliği | Hükümlü, yeni adresini ve gerekçesini müdürlüğe yazılı olarak bildirir; uygun görülürse dosya yeni yerleşim yerindeki müdürlüğe devredilir. Bildirimsiz taşınma ihlal sayılabilir. |
| Yurt dışına çıkış | İnfaz devam ettiğinden hükümlü, yükümlülüklerini yerine getiremeyeceği biçimde yurt dışına çıkamaz; bu konuda müdürlükten önceden bilgi alınmalıdır. |
| Çalışma | Hükümlü çalışabilir; imza veya program saatleri, belgelenen iş durumuna göre düzenlenebilir. |
| Mazeret | Hastalık, kaza gibi zorunlu hâller sağlık raporu veya resmî belgeyle gecikmeksizin müdürlüğe bildirilmelidir. |
Denetimli serbestlik ihlali ne olur?
Yükümlülükleri ihlal etmenin sonuçları, ihlalin türüne göre değişir. Önemli bir noktayı baştan söyleyelim: 7242 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra ihlal hâlinde hükümlü kapalı kuruma değil, açık ceza infaz kurumuna gönderilir. İnternette hâlâ “kapalı cezaevine döner” ya da “üç gün içinde başvurmalı” bilgileri dolaşıyor; bunlar eski metne aittir (bkz. Yargıtay 1. CD, 13.06.2025, E. 2025/432, K. 2025/4684).
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Beş gün içinde müdürlüğe müracaat etmemek | İnfaz hâkimi kararıyla açık kuruma gönderilme | m. 105/A-6 |
| Yükümlülüklere veya denetim planına uymamakta ısrar etmek | Açık kuruma gönderilme; kalan süre kurumda çekilir | m. 105/A-6 |
| Hükümlünün kuruma geri dönmek istemesi | Açık kuruma gönderilme | m. 105/A-6 |
| Alt sınırı 1 yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı suçtan kamu davası açılması | Açık kuruma gönderme kararı verilebilir; beraat, CVYO, red veya düşmede tedbire devam edilir | m. 105/A-7 |
| Müracaat süresinin bitiminden itibaren 2 gün geçmesine rağmen başvurmamak veya iade kararına rağmen 2 gün içinde teslim olmamak | Firar hükümleri (TCK 292–293) | m. 105/A-8 |
“Israr” ne demek? Bir kez imzayı kaçırmak yeter mi?
Kanun tek bir aykırılığı değil, uymamakta ısrarı arar. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ne atıfla, yükümlülüğün bir yıl içinde iki kez ihlal edilmesinin ısrar sayılacağını belirtmiştir (Yargıtay 11. CD, 09.07.2015, E. 2015/6423, K. 2015/28130). Uygulamada ilk ihlalde hükümlüye yazılı uyarı tebliğ edilir; aynı yıl içinde ikinci kez haklı mazeret olmaksızın ihlal gerçekleşirse dosya, açık kuruma iade talebiyle infaz hâkimliğine gönderilir. Yani bir kez imzayı kaçırmak tek başına iade sebebi olmayabilir; ancak kayda geçer. Hastalık veya iş zorunluluğu gibi bir mazeret varsa, belgesiyle birlikte müdürlüğe derhal bildirilmelidir.
Yabancı uyruklu hükümlüler
Sınır dışı işlemleri veya idari gözetim nedeniyle müdürlüğe başvuramayan yabancı hükümlü bakımından Yargıtay, ihlal kararı verilmeden önce hükümlünün idari durumunun araştırılması gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 1. CD, 16.01.2026, E. 2025/4520, K. 2026/265). Tahliyeden sonra geri gönderme merkezine alınan yabancılar için başvurulabilecek yollar idari gözetim kararına itiraz yazımızda anlatılmıştır.
Koşullu salıverme ile ilişkisi: dikkat edilmesi gereken içtihatlar
- Denetimli serbestlikten birden fazla kez yararlanılabilir. Kanunda tek seferlik yararlanma sınırı yoktur (Yargıtay 1. CD, 10.04.2026, E. 2024/6059, K. 2026/2779; 07.05.2021, E. 2020/1269, K. 2021/7998).
- Önceki süre mahsup edilir. Koşullu salıverme kararından önce yeni bir mahkûmiyet infaza eklenirse cezalar toplanır, yeni tarih hesaplanır ve daha önce denetimli serbestlikte geçen süre kalan haktan düşülür (Yargıtay 1. CD, 20.02.2026, E. 2025/4492, K. 2026/1163).
- Önceki ihlal sonraki cezaları peşinen engellemez. Bir cezada yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmiş olması, başka cezalar için yeniden denetimli serbestliğe ayrılmayı kendiliğinden engellemez (Yargıtay 1. CD, 24.04.2026, E. 2024/6630, K. 2026/3255).
- Kurum dışındaki dönem iyi hâli bozmaz. Koşullu salıverme için iyi hâl, kurumda geçen süreye ilişkindir; denetimli serbestlik sırasındaki olumsuzluklar doğrudan koşullu salıvermeye engel değildir (Yargıtay 1. CD, 17.09.2021, E. 2021/10242, K. 2021/12393; 14.01.2022, E. 2021/12374, K. 2022/238).
- Hatalı lehe uygulama kazanılmış hak oluşturmaz. İnfaz aşamasında hükümlü yararına yapılan hatalı uygulamalar sonradan düzeltilebilir (Yargıtay 13. CD, 28.04.2015, E. 2014/37502, K. 2015/7921).
Karara itiraz: nereye, ne kadar sürede?
| Karar | Başvuru yolu | Merci |
|---|---|---|
| Denetimli serbestlik talebinin reddi | İtiraz | İnfaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi |
| Açık kuruma iade (ihlal) kararı | İtiraz | İnfaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi |
| Müddetnamedeki hesap hatası | Düzeltme talebi, sonra itiraz | Önce infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı |
| Kesinleşmiş hukuka aykırı karar | Kanun yararına bozma talebi | Adalet Bakanlığı aracılığıyla Yargıtay (Yargıtay Ankara’dadır) |
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun 6/5. maddesine göre infaz hâkimliği kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Fıkra 14.04.2020 tarihli 7242 sayılı Kanun’un 6. maddesiyle yeniden düzenlenmiş; önceki yedi günlük süre, 02.03.2024 tarihli 7499 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle iki haftaya çıkarılmıştır. İtiraz Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre incelenir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır (4675 s.K. m. 6/6; örneğin Yargıtay 1. CD, E. 2025/4492, K. 2026/1163). Örneğin Ankara’daki bir infaz hâkimliğinin ret kararına karşı itiraz, aynı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesince incelenir. İtiraz dilekçesi kurum idaresi aracılığıyla da verilebilir. Denetimli serbestlik yükümlülüklerine ilişkin itirazlarda süreler kısa olduğundan, Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık desteğine kararın tebliğinden hemen sonra başvurulması yerinde olur.
Gerekli belgeler
- Denetimli serbestlik talep dilekçesi (tedbirin geçirileceği müdürlük ve adres bilgisiyle),
- Müddetname ve varsa düzeltilmiş müddetname,
- Adres bilgisini doğrulayan belge (ikametgâh),
- 0–6 yaş çocuğu olan kadın hükümlüler için çocuğun nüfus kaydı,
- Ağır hastalık veya engellilik iddiasında Adli Tıp Kurumundan alınan ya da tam teşekküllü hastane sağlık kurulunca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan rapor,
- Çalışılacaksa işyeri bilgisi veya iş teklifi (yükümlülük planı yapılırken faydalı olur).
Sık yapılan hatalar
- Suç tarihini değil karar tarihini esas almak. Geçici 6, geçici 10/6 ve onda bir kuralının hepsi suç tarihine bağlıdır.
- Talepte bulunmamak. Kural olarak denetimli serbestlik kendiliğinden işlemez.
- Beş günlük müracaat süresini kaçırmak. Gecikme iadeye, süre aşımı ise firar soruşturmasına yol açabilir.
- Adres değişikliğini bildirmemek. Taşınma veya şehir değişikliği müdürlüğe bildirilmeden yapılmamalıdır.
- Mazereti belgesiz bırakmak. Hastalık veya zorunlu hâller rapor ve belgeyle hemen bildirilmelidir.
- İtiraz süresini geçirmek. Ret veya iade kararına süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir; itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır ve bu sürenin son güne bırakılmaması önerilir.
- HAGB veya ertelemedeki denetimi denetimli serbestlikle karıştırmak. Bunlar farklı kurumlardır; ihlallerinin sonuçları da farklıdır.
- İzinsiz adres veya şehir değiştirmek. Dosya nakli için önce müdürlüğe yazılı başvuru yapılmalıdır.
- İnternetteki eski bilgilere güvenmek. 7242, 7550 ve 7571 sayılı Kanunlarla kurallar birkaç kez değişti.
Yasal dayanaklar
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 89 (iyi hâl), m. 105/A (denetimli serbestlik), m. 107 (koşullu salıverme), geçici m. 6, geçici m. 10, geçici m. 11
- 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m. 6 (itiraz süresi ve merci)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 51 (erteleme), m. 191 (uyuşturucu kullanma), m. 292–293 (firar)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231 (HAGB)
- 7242, 7550 ve 7571 sayılı değişiklik Kanunları; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği
Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlik kaç yıl?
Genel kural koşullu salıverilmeye bir yıl kala uygulanmasıdır. 0–6 yaş çocuğu olan kadınlarda iki, ağır hasta, engelli veya kocama hâlindeki hükümlülerde üç yıldır. 31.07.2023 ve öncesinde işlenen, istisna kapsamında olmayan suçlarda geçici 10/6 ile üç yıl erken yararlanılabilir.
Kapalı cezaevinden doğrudan denetimli serbestliğe çıkılabilir mi?
Kural olarak hayır; önce açık kuruma ayrılmak gerekir. İradesi dışında açık kuruma ayrılamayan iyi hâlli hükümlüler ise diğer şartları taşıyorsa yararlanabilir. 4 Haziran 2025 sonrası suçlarda ayrıca onda bir ve en az beş gün kurumda kalma şartı vardır.
Denetimli serbestlikte geçen süre cezadan sayılır mı?
Evet. Denetimli serbestlik altında geçirilen süre infaz edilmiş sayılır ve koşullu salıverme tarihine kadar olan süreye dahildir.
İmzayı bir kez kaçırırsam cezaevine döner miyim?
Kanun ısrar arar; Yargıtay’ın aktardığı Yönetmelik hükmüne göre bir yıl içinde iki ihlal ısrar sayılır. Tek ihlal her zaman iade sonucu doğurmaz, ancak mazeretinizi belgeyle bildirmeniz gerekir. İade hâlinde açık kuruma gönderilirsiniz.
Denetimli serbestlikteyken hakkımda yeni dava açılırsa ne olur?
Alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa infaz hâkimi açık kuruma gönderme kararı verebilir. Dava beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, red veya düşme ile sonuçlanırsa tedbire devam edilir.
Daha önce denetimli serbestlikten yararlandım, tekrar yararlanabilir miyim?
Evet. Kanunda tek seferlik yararlanma sınırı bulunmuyor. Ancak aynı infaz bütünlüğü içinde daha önce yararlandığınız süre, kalan haktan düşülür.
12. Yargı Paketi ile denetimli serbestlik süresi uzadı mı?
Hayır. 7589 sayılı Kanun denetimli serbestlik sürelerini genişleten bir düzenleme içermiyor. Son genişleme, 11. Yargı Paketi ile geçici 10. maddede yapılan değişikliktir.
Denetimli serbestlik talebini aile veya avukat yapabilir mi?
Kanun, denetimli serbestliği hükümlünün talebine bağlamıştır; bu nedenle talep hükümlünün iradesine dayanmalıdır. Dilekçe genellikle kurum idaresi aracılığıyla verilir; vekil veya müdafi dilekçenin hazırlanmasında ve sürelerin kontrolünde destek olabilir.
Denetimli serbestlikte elektronik kelepçe takılır mı?
Her hükümlüye takılmaz. Müdürlük, konut veya bölgede bulunma ya da belirli yerlere gitmeme yükümlülüğü belirlediğinde bu yükümlülüğün elektronik izleme yoluyla denetlenmesine karar verebilir.
Denetimli serbestlikteyken başka şehre taşınılabilir mi?
Taşınmadan önce müdürlüğe yazılı başvuru yapılmalıdır. Talep uygun görülürse dosya yeni yerleşim yerindeki denetimli serbestlik müdürlüğüne devredilir; bildirimsiz taşınma ihlal sayılabilir.
Denetimli serbestlik talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararına, tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edebilirsiniz. İtirazda özellikle iyi hâl değerlendirmesinin somut gerekçelere dayanıp dayanmadığı ve sürelerin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ele alınmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
Süreç ve süreler rehberi: Ankara’da Ceza Davası ve İnfaz: Süreç ve Süreler
Diğer hesaplayıcılar ve güncel bülten: Hukuki hesaplayıcılar · Güncel bülten


