KVKK: Haklarınız, Şikâyet Yolu, Veri İhlali ve 7499 Değişiklikleri

KVKK Rehberi – Asya Hukuk

Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan:

Kısa cevap: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca verisi hukuka aykırı işlenen kişi önce veri sorumlusuna yazılı olarak başvurur; veri sorumlusu en geç 30 gün içinde cevap verir. Cevap verilmez veya yetersiz bulunursa cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 gün, her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna gidilir; tazminat davası ve suç duyurusu bu yoldan bağımsızdır.

Telefon numarasının tanınmayan bir şirketin reklam listesine girmesi, işyerinde parmak iziyle mesai takibi yapılması, bir sağlık test sonucunun yanlış kişiye gönderilmesi veya bir fotoğrafın rıza alınmadan paylaşılması, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun doğrudan konusudur. Kanun, verisi işlenen kişiye somut haklar tanırken veriyi işleyen şirketlere ve kurumlara aydınlatma, veri güvenliği, kayıt ve bildirim gibi yükümlülükler yükler.

Bu yazıda kişisel verilerin korunması kanununun temel kavramları, verilerin hangi şartlarla işlenebileceği, 2024 yılında 7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler, ilgili kişinin hakları ve bu hakların kullanım usulü, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet süreleri, veri ihlali bildirimi, VERBİS kaydı, idari para cezaları, suç hükümleri ve tazminat davası ele alınmaktadır. Kurulun merkezi Ankara’da bulunduğundan Kurul kararlarına karşı açılan davaların görüleceği yer de uygulamada önem taşır.

Kişisel verilerin korunması kanununun amacı ve temel kavramlar

KVKK m. 1’e göre amaç, kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin uyacağı usul ve esasları belirlemektir. Danıştay da Kanunu, bu alandaki önemli bir yasal boşluğu dolduran çerçeve nitelikte bir düzenleme olarak tanımlamıştır (Danıştay 15. D., E. 2018/844, 14.03.2018). Kanunun anayasal dayanağı Anayasa m. 20/3’teki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkıdır.

Kanunun uygulanmasında şu kavramlar belirleyicidir:

  • Kişisel veri: Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi. Ad-soyad ve T.C. kimlik numarası kadar e-posta adresi, banka hesap dökümü, harcama kayıtları, kamera görüntüsü ve sınav sonucu da bu kapsamdadır. Tüzel kişilere (şirketlere) ait bilgiler Kanunun koruması dışındadır.
  • Veri işleme: Verinin elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, değiştirilmesi, aktarılması, sınıflandırılması gibi veri üzerinde yapılan her türlü işlem. Otomatik olmayan yollarla işleme de bir veri kayıt sisteminin parçasıysa kapsamdadır.
  • Veri sorumlusu: Verinin hangi amaçla ve hangi araçlarla işleneceğine karar veren, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişi (işveren, hastane, banka, okul, e-ticaret sitesi gibi).
  • Veri işleyen: Veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına veri işleyen kişi (bordro firması, bulut hizmeti sağlayıcısı gibi). Veri sorumlusu, kendi adına veri işletildiğinde veri güvenliği tedbirlerinin alınmasından veri işleyenle birlikte müştereken sorumludur (m. 12/2).
  • İlgili kişi: Verisi işlenen gerçek kişi.
  • Anonim hâle getirme: Verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli veya belirlenebilir bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesi. Anonim veri artık kişisel veri sayılmaz.

Kanunun uygulanmadığı ve kısmen uygulandığı hâller

KVKK m. 28/1, bazı faaliyetleri Kanunun kapsamı dışında bırakır: aile bireylerinin ev içi kişisel faaliyetleri kapsamında, üçüncü kişilere verilmemek kaydıyla yapılan işlemeler; resmî istatistik ve anonim hâle getirilmiş verilerle araştırma; özel hayatın gizliliğini ve kişilik haklarını ihlal etmemek ya da suç oluşturmamak kaydıyla sanat, tarih, edebiyat, bilimsel amaçlı veya ifade özgürlüğü kapsamındaki işlemeler; kanunla yetkilendirilmiş kamu kurumlarının önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetleri; soruşturma, kovuşturma, yargılama ve infaz işlemleri.

KVKK m. 28/2’de ise Kanun tümüyle dışlanmaz; suçun önlenmesi veya soruşturması için gerekli olma, ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilen veriler, kamu kurumlarının denetleme veya disiplin görevleri ve devletin mali çıkarları gibi hâllerde aydınlatma yükümlülüğü (m. 10), zararın giderilmesini isteme hakkı hariç ilgili kişi hakları (m. 11) ve VERBİS kaydı (m. 16) uygulanmaz.

Kişisel veriler hangi şartlarla işlenebilir?

Her veri işleme faaliyeti, KVKK m. 4’teki genel ilkelere uygun olmalıdır: hukuka ve dürüstlük kuralına uygunluk, doğruluk ve gerektiğinde güncellik, belirli-açık-meşru amaç, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ile mevzuatta öngörülen veya amaç için gerekli süre kadar muhafaza. Kurul, açık rıza alınmış olsa bile aşırı miktarda veri toplanmasının meşru hâle gelmeyeceğini vurgulamaktadır.

Kural olarak kişisel veriler açık rıza olmadan işlenemez (m. 5/1). Ancak m. 5/2’de sayılan şu hâllerden biri varsa açık rıza aranmaz: kanunlarda açıkça öngörülmesi; fiili imkânsızlık nedeniyle rıza veremeyen kişinin hayatı veya beden bütünlüğünün korunması; bir sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli olması; veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü; ilgili kişinin veriyi kendisinin alenileştirmesi; bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması; ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaati.

Açık rıza ve aydınlatma: iki ayrı işlem

Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır ve her zaman geri alınabilir. Aydınlatma yükümlülüğü (m. 10) ise rızadan bağımsızdır ve işleme hangi hukuki sebebe dayanırsa dayansın yerine getirilmelidir: veri sorumlusu, kimliğini, işleme amacını, verilerin kimlere hangi amaçla aktarılabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini, ayrıca m. 11’deki hakları ilgili kişiye bildirmek zorundadır.

Uygulamada en sık görülen hata, rızanın bir sözleşmenin genel maddesi hâline getirilmesidir. Kurul, iş sözleşmesine eklenen genel rıza maddesini, işçinin sözleşmeyi imzalamadan işe başlama imkânı olmadığı için özgür iradeye dayanmayan rıza saymış ve idari para cezası vermiştir (Kişisel Verileri Koruma Kurulu, K. 2021/1258, 16.12.2021). Mobil uygulamalarda reklam onay kutusunun önceden işaretli gelmesi de mevzuata aykırı bulunmuştur (Kurul, K. 2021/361, 13.04.2021). Alenileştirilmiş bir veri (örneğin internet sitesinde yayımlanan e-posta adresi) her amaçla kullanılabilir hâle gelmez; yalnızca alenileştirme iradesine uygun amaçla işlenebilir (Kurul, K. 2022/861, 01.09.2022).

Reklam amaçlı SMS ve e-postalar bakımından ayrıca 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uygulanır; ticari elektronik ileti gönderimi kural olarak alıcının önceden onayına bağlıdır. Bu ihlaller için KVKK yolunun yanında Ticaret Bakanlığına şikâyet yolu da bulunur.

Özel nitelikli kişisel veriler ve 7499 sayılı Kanunla gelen değişiklik

KVKK m. 6/1’e göre ırk, etnik köken, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançlar, kılık ve kıyafet, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlık, cinsel hayat, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleri ile biyometrik ve genetik veriler özel nitelikli kişisel veridir. Bunlar ortaya çıktığında ayrımcılığa yol açabilecek veriler olduğu için daha sıkı korunur. Adli sicil kayıtları da bu kapsamdadır; bu kayıtların silinmesi ayrı bir rejime tabidir (bkz. adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi).

12.03.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla m. 6 yeniden yazılmış ve değişiklik 01.06.2024’te yürürlüğe girmiştir. Eski düzende sağlık ve cinsel hayat verileri ile diğer özel nitelikli veriler için ayrı şartlar vardı; bu ikili yapı kaldırıldı. Artık özel nitelikli verilerin işlenmesi kural olarak yasak olmakla birlikte şu hâllerde mümkündür (m. 6/3):

  • İlgili kişinin açık rızası,
  • Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
  • Rıza veremeyecek durumdaki kişinin hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunluluk,
  • İlgili kişinin alenileştirdiği ve alenileştirme iradesine uygun veriler,
  • Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunluluk,
  • Sır saklama yükümlülüğü altındaki kişiler veya yetkili kurumlarca kamu sağlığı, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım ile sağlık hizmetlerinin planlanması ve finansmanı,
  • İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanındaki hukuki yükümlülükler,
  • Siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçlı vakıf, dernek ve benzeri kâr amacı gütmeyen kuruluşların üyelerine ilişkin, faaliyet alanıyla sınırlı işlemeler.

Her durumda Kurulun belirlediği yeterli önlemlerin alınması da şarttır (m. 6/4). Değişikliğin pratik sonucu şudur: işveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının gerektirdiği sağlık raporlarını bu hukuki yükümlülüğe dayanarak işleyebilir; her seferinde açık rızaya muhtaç değildir.

Biyometrik veriler ve ölçülülük

Parmak izi, yüz tanıma ve el geometrisi biyometrik veridir. Kurul, yüz tanıma sistemiyle mesai takibi yapan veri sorumlusuna idari para cezası vermiş (Kurul, K. 2022/797, 04.08.2022), parmak izli mesai kontrolünde verilerin imhası ve alternatif sisteme geçilmesi talimatını vermiştir (Kurul, K. 2020/915, 01.12.2020). Kartlı geçiş gibi daha az müdahaleci yöntemler varken biyometrik sistem kullanılması ölçülülük ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Bir mescide kamera yerleştirilmesi de dini inanca ilişkin veri işleme sayılarak ölçüsüz bulunmuştur (Kurul, K. 2023/1356, 10.08.2023).

Yurt dışına veri aktarımı: yeni üç basamaklı sistem

7499 sayılı Kanunla m. 9 da baştan düzenlendi. Eski sistemde yurt dışı aktarım büyük ölçüde açık rızaya dayanıyordu. Yeni hükümler 01.06.2024’te yürürlüğe girmiş, eski m. 9/1’deki açık rızaya dayalı aktarım imkânı ise 01.09.2024’e kadar yeni düzenlemeyle birlikte uygulanmıştır. Yeni sistemde sıralama şöyledir:

  1. Yeterlilik kararı: Kurulun bir ülke, sektör veya uluslararası kuruluş için verdiği ve Resmî Gazete’de yayımlanan karar varsa, m. 5 veya 6’daki şartlardan biriyle aktarım yapılabilir.
  2. Uygun güvenceler: Yeterlilik kararı yoksa; Kurul izinli anlaşma, Kurul onaylı bağlayıcı şirket kuralları, Kurulca ilan edilen standart sözleşme veya Kurul izinli yazılı taahhütname ile aktarım mümkündür. Standart sözleşme imzalandıktan sonra 5 iş günü içinde Kuruma bildirilmelidir.
  3. Arızi aktarım: İlk ikisi yoksa, riskler konusunda bilgilendirilmiş açık rıza, sözleşmenin ifası, üstün kamu yararı, hakkın tesisi gibi hâllerde yalnızca tek seferlik ve düzensiz aktarım yapılabilir.

Ayrıntılar 10.07.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te düzenlenmiştir.

İlgili kişinin hakları (KVKK m. 11)

Kişisel verilerin korunması kanunu, verisi işlenen kişiye şu hakları tanır: verisinin işlenip işlenmediğini öğrenmek, işlenmişse bilgi istemek, işleme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenmek, yurt içinde veya yurt dışında aktarıldığı üçüncü kişileri bilmek, eksik veya yanlış verinin düzeltilmesini istemek, şartları ortadan kalkan verinin silinmesini veya yok edilmesini istemek (m. 7), bu işlemlerin aktarılan kişilere bildirilmesini istemek, münhasıran otomatik sistemlerle yapılan analiz sonucu aleyhe çıkan sonuca itiraz etmek ve hukuka aykırı işleme nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini talep etmek.

Silme, yok etme ve anonim hâle getirme

Hukuka uygun işlenmiş olsa bile işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkan veri, re’sen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinir, yok edilir ya da anonim hâle getirilir (m. 7). 28.10.2017 tarihli Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik’e göre veri sorumlusu, saklama ve imha politikasında belirlediği periyodik imha işlemini en geç altı aylık aralıklarla yapar; ilgili kişinin silme talebini de en geç 30 gün içinde sonuçlandırır. Verinin erişimi kısıtlanarak “kara liste”de tutulması silme sayılmaz (Kurul, K. 2020/691, 10.09.2020). Silme yükümlülüğüne aykırılık ayrıca TCK m. 138’deki suçu oluşturabilir.

KVKK başvuru ve şikâyet süreleri

KVKK’da hak arama iki kademelidir ve sıralamaya uyulması zorunludur. Doğrudan Kurula şikâyet yoluna gidilemez; önce veri sorumlusuna başvurulmalıdır (m. 14/2).

AşamaKim / nereyeSüre
Veri sorumlusuna başvuru (m. 13)İlgili kişi, yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerleVeri sorumlusu en geç 30 gün içinde, kural olarak ücretsiz sonuçlandırır
Kurula şikâyet (m. 14)Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezseCevabı öğrenmeden itibaren 30 gün, her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün
Kurul incelemesi (m. 15)Kişisel Verileri Koruma KuruluŞikâyetten itibaren 60 gün içinde cevap verilmezse şikâyet reddedilmiş sayılır
Kurul kararının uygulanmasıVeri sorumlusuTebliğden itibaren gecikmeksizin, en geç 30 gün
İdari davaİdare mahkemesiTebliği (veya zımni ret süresinin dolmasını) izleyen günden itibaren 60 gün (İYUK m. 7)

Kurulun duyurusuna göre (Kurul kararı 24.01.2019, 2019/9) veri sorumlusu 30 gün içinde cevap verdiyse 30 günlük şikâyet süresi cevaptan itibaren; hiç cevap vermediyse veya 30 günü geçtikten sonra cevap verdiyse 60 günlük süre başvuru tarihinden itibaren hesaplanır. Kurul ayrıca ihbar üzerine veya re’sen de inceleme yapabilir.

Veri sorumlusuna başvurunun içeriği ve ücreti, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ’de düzenlenmiştir. Başvuruda ad-soyad, imza, T.C. kimlik numarası (yabancılar için uyruk ve pasaport numarası), tebligat adresi, varsa e-posta ve telefon bilgisi ile talep konusu yer almalıdır. Cevap kural olarak ücretsizdir; yazılı cevabın on sayfayı aşması veya cevabın elektronik kayıt ortamında verilmesi hâlinde Tebliğ’deki sınırlı ücret alınabilir.

Adım adım KVKK başvurusu ve şikâyeti

  1. Talebi netleştirin: Bilgi, silme, düzeltme veya aktarılan kişilerin bildirilmesi taleplerinden hangisinin istendiği, hangi verinin hangi olayda işlendiği kısaca yazılmalıdır.
  2. Veri sorumlusuna yazılı başvurun: Aydınlatma metnindeki başvuru adresi kullanılır; iadeli taahhütlü posta, noter, KEP veya güvenli elektronik imzalı e-posta tercih edilir. Başvuru tarihinin ispatı, şikâyet süresinin hesabı bakımından belirleyicidir.
  3. 30 günü bekleyin: Cevap gelirse incelenir; yetersizse gerekçesi not edilir.
  4. Süresi içinde Kurula şikâyet edin: Cevaptan itibaren 30 gün, her hâlde başvurudan itibaren 60 gün. Şikâyete veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan cevap eklenir.
  5. Kurul kararını takip edin: Kurul 60 gün içinde cevap vermezse şikâyet reddedilmiş sayılır; bu durumda ve olumsuz bir kararda idari yargı yolu açıktır.
  6. Tazminat ve ceza yollarını değerlendirin: Kurula şikâyet, tazminat davası veya suç duyurusu hakkını ortadan kaldırmaz; bu yollar birlikte kullanılabilir.

Gerekli belgeler

  • Kimlik bilgileri (ad-soyad, T.C. kimlik numarası, imza) ve tebligat adresi,
  • Veri sorumlusuna yapılan başvurunun örneği ve gönderildiğini gösteren belge (posta alındısı, KEP kaydı, noter tebliğ şerhi),
  • Varsa veri sorumlusunun cevabı,
  • İhlali gösteren deliller: SMS, e-posta, ekran görüntüsü, arama kaydı dökümü, sözleşme ve aydınlatma metni örneği,
  • Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekâletname.

Veri ihlali bildirimi: 72 saat kuralı

İşlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde veri sorumlusu bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir; Kurul gerekirse bu bilgiyi kendi internet sitesinde veya uygun göreceği başka bir yöntemle ilan edebilir (m. 12/5). Kurul, “en kısa süre” ifadesini 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı kararıyla somutlaştırmıştır.

YükümlülükSüre / usulDayanak
Kurula bildirimİhlalin öğrenilmesinden itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat; Kurulun Kişisel Veri İhlal Bildirim Formu ileKVKK m. 12/5; Kurul K. 2019/10
Geç bildirimHaklı sebeple 72 saat aşılırsa gecikmenin gerekçesi de bildirilirKurul K. 2019/10
İlgili kişilere bildirimEtkilenen kişiler belirlendikten sonra makul en kısa sürede; iletişim bilgisi yoksa veri sorumlusunun internet sitesi gibi uygun yöntemleKurul K. 2019/10
Kurulun ilanıKurul sitesinde 60 gün süreyle; ilgili kişilere bildirim yapıldığı ispatlanırsa daha önce kaldırılabilirKurul K. 2025/2451 (20.01.2026 tarihli duyuru)

Bildirim yükümlülüğüne uyulmaması veya gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmaması, m. 18/1-b’deki veri güvenliği yükümlülüğüne aykırılık kapsamında idari para cezasına konu olabilir. Bildirim, etkilenen kişiye şifre değiştirme veya kart iptali gibi zararı sınırlayıcı önlemleri zamanında alma imkânı verir.

VERBİS kaydı kimler için zorunlu?

Veri sorumluları, işlemeye başlamadan önce Kurum nezdinde tutulan Veri Sorumluları Siciline (VERBİS) kaydolmak zorundadır (m. 16). Kurul, objektif kriterlere göre istisna getirebilir. Yürürlükteki uygulamada yıllık çalışan sayısı 50’den az ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL’den az olan ve ana faaliyet konusu özel nitelikli kişisel veri işleme olmayan veri sorumluları kayıt yükümlülüğünden istisnadır. Kurulun 04.09.2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı kararıyla (RG 01.10.2025) ana faaliyeti özel nitelikli veri işleme olan veri sorumlularından (muayenehane, eczane, laboratuvar gibi) yıllık çalışan sayısı 10’dan az ve yıllık mali bilanço toplamı 10 milyon TL’den az olanlar da istisna kapsamına alınmıştır. VERBİS istisnası, aydınlatma, veri güvenliği ve başvuruları cevaplama yükümlülüklerini kaldırmaz.

İdari para cezaları

KVKK m. 18’deki idari para cezaları kural olarak veri sorumlularına yöneliktir; yalnızca standart sözleşme bildirimine ilişkin (d) bendindeki ceza veri işleyenlere de uygulanabilir (m. 18/2). Kanundaki tutarlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/7). Aşağıdaki 2026 tutarları, Kurumun 31 Aralık 2025’te ilan ettiği resmî tablodan alınmıştır; 2026 için uygulanan yeniden değerleme oranı %25,49’dur.

İhlalKanundaki ilk tutar (TL)2026 için aralık (TL)
Aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık (m. 18/1-a)5.000 – 100.00085.437 – 1.709.200
Veri güvenliği yükümlülüklerine aykırılık (m. 18/1-b)15.000 – 1.000.000256.357 – 17.092.242
Kurul kararlarını yerine getirmeme (m. 18/1-c)25.000 – 1.000.000427.263 – 17.092.242
VERBİS kayıt ve bildirim yükümlülüğü (m. 18/1-ç)20.000 – 1.000.000341.809 – 17.092.242
Standart sözleşmeyi 5 iş gününde bildirmeme (m. 18/1-d, 7499 ile eklendi)50.000 – 1.000.00090.308 – 1.806.177

Kurul kararlarında en sık uygulanan bent veri güvenliğidir. Sağlık test sonucunun yanlış kişiye e-postayla gönderilmesi (Kurul, K. 2022/594, 22.06.2022), senetli satışta müşteriden e-Devlet şifresinin istenmesi (Kurul, K. 2022/137, 17.02.2022) ve sınav sonuçlarının rızasız biçimde haberde yayımlanması (Kurul, K. 2022/13, 06.01.2022) idari para cezasıyla sonuçlanmıştır. Kamu kurum ve kuruluşları bakımından m. 18/4 uyarınca para cezası yerine disiplin hükümlerine göre işlem yapılır.

Kurul kararlarına karşı dava yolu ve görevli mahkeme

7499 sayılı Kanundan önce Kurulun idari para cezalarına karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz ediliyordu. 01.06.2024’ten itibaren m. 18/3 gereği bu cezalara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır; Kurulun diğer kararları zaten idari yargı denetimine tabidir. Geçiş hükmüne göre 01.06.2024 itibarıyla sulh ceza hâkimliklerinde görülmekte olan başvurular bu hâkimliklerce sonuçlandırılır (KVKK geçici m. 3/2). KVKK’da ayrı bir yetki kuralı bulunmadığından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 32’deki genel kural uygulanır; işlemi yapan Kurul Ankara’da olduğu için davalar kural olarak Ankara idare mahkemelerinde açılır. Veri sorumluları ve ilgili kişiler bakımından Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık sürecinde Kurul kararının tebliğinden itibaren işleyen dava süresinin ayrıca takip edilmesi gerekir. Dava süresi, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7) ve hak düşürücü niteliktedir. Kurul şikâyete 60 gün içinde cevap vermezse şikâyet reddedilmiş sayılır (m. 15/4); bu durumda 60 günlük dava süresi, Kurulun cevap süresinin dolduğu günü izleyen günden itibaren işler. İdari para cezasına karşı açılan iptal davası sürecinin genel işleyişi, RTÜK cezasına karşı iptal davası yazısında anlatılan yapıya benzer.

Geçiş döneminin sorunlarını gösteren bir örnekte, aynı el geometrisi cezası için Ankara 20. İdare Mahkemesi davayı reddederken bir sulh ceza hâkimliği cezayı indirmiş, Uyuşmazlık Mahkemesi de iki karar arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna karar vermiştir (Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2024/361, K. 2025/579, 22.09.2025). Kurul kararlarının hukuka uygunluğu Danıştay denetimine de konu olmaktadır (Danıştay 10. D., E. 2023/2064, K. 2024/7157). Şikâyetçinin Kurulun ret kararına karşı açacağı davada İYUK m. 2/1-a’daki menfaat ihlali şartı aranır.

KVKK ihlalleri ve Türk Ceza Kanunu

KVKK m. 17 uyarınca kişisel verilere ilişkin suçlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 135-140 uygulanır. Bu suçlar veri sorumlusu şirketin değil, fiili işleyen gerçek kişilerin cezai sorumluluğunu doğurur; tüzel kişiler hakkında ise TCK m. 140 uyarınca güvenlik tedbirlerine hükmedilebilir.

SuçHapis cezasıNot
Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi (TCK m. 135)1 – 3 yılÖzel nitelikli veride yarı oranında artırılır
Verileri hukuka aykırı verme, yayma veya ele geçirme (TCK m. 136)2 – 4 yılRızasız fotoğraf paylaşımı da kapsamda
Nitelikli hâller (TCK m. 137)Yarı oranında artırımKamu görevlisinin yetkiyi kötüye kullanması, meslek kolaylığından yararlanma
Verileri yok etmeme (TCK m. 138)1 – 2 yılKVKK m. 7’ye aykırı olarak silmeyen veya anonim hâle getirmeyenler

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, yalnızca gizli verilerin değil her türlü kişisel verinin hukuka aykırı biçimde verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesinin TCK m. 136’daki suçu oluşturduğunu kabul etmiş; somut olayda başkasının fotoğrafının rızası olmadan paylaşılmasını bu suç kapsamında değerlendirmiştir (Yargıtay CGK, E. 2012/1510, K. 2014/331, 17.06.2014). TCK m. 139 uyarınca m. 135, 136 ve 138’deki suçların soruşturulması şikâyete bağlı değildir; suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.

KVKK ihlalinde tazminat davası: mahkeme ve zamanaşımı

Maddi ve manevi tazminat talebi Kurul sürecinden bağımsızdır; KVKK m. 14/3 genel hükümlere göre yargı yolunu saklı tutar. Hukuki dayanak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 24-25 ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 49 ve 58’dir. Kurul da kararlarında genel hükümlere göre tazminat hakkının saklı olduğunu belirtmektedir (Kurul, K. 2022/790, 04.08.2022; K. 2021/962, 21.09.2021).

Davalı / ilişkiYargı yolu ve görevli mahkemeNot
Şirket veya özel kişi (genel kural)Adli yargı, asliye hukuk mahkemesiTMK m. 25 kişilik hakkı davaları
Banka, GSM operatörü, e-ticaret sitesi (tüketici işlemi)Tüketici mahkemesi6502 sayılı Kanun kapsamı ayrıca değerlendirilir
İşveren (iş ilişkisinden doğan)İş mahkemesiUyuşmazlığın iş ilişkisinden doğup doğmadığı belirleyicidir
Kamu idaresi (idari faaliyet)İdare mahkemesi, tam yargı davasıİYUK m. 2/1-b; önce idareye başvuru (İYUK m. 13)

Haksız fiile dayalı tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m. 72/1). Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir dava zamanaşımı öngörüyorsa bu süre uygulanır. İspat yükü davacıdadır; Kurul kararı güçlü bir delil olmakla birlikte hukuk hâkimini bağlamaz.

Sık yapılan hatalar

  • Doğrudan Kurula gitmek: Veri sorumlusuna başvurulmadan yapılan şikâyet incelenmez; önce m. 13 başvurusu şarttır.
  • Süreleri kaçırmak: 30 ve 60 günlük şikâyet süreleri kısadır; başvuru tarihini ispatlayacak bir yöntem seçilmezse süre hesabı tartışmalı hâle gelir.
  • Aydınlatmayı rızayla karıştırmak: “Aydınlatma ve açık rıza metni”ni tek belgede birleştirmek ya da rızayı hizmetin ön şartı yapmak sık görülen ihlaldir.
  • Rıza dışı bir hukuki sebep varken rıza istemek: Kanuni yükümlülük veya sözleşme gibi bir sebebe dayanılabilecekken rıza istenmesi kişiyi yanıltır ve rıza geri alındığında işleme dayanaksız kalır.
  • Eski yargı yolunu izlemek: 01.06.2024 sonrasında verilen idari para cezalarına karşı sulh ceza hâkimliğine değil, idare mahkemesine başvurulur; yanlış merciye başvuru dava süresini durdurmaz.
  • 72 saati geçirmek: Veri ihlali, kapsamı tam olarak anlaşılmadan da bildirilebilir; eksik bilgiler sonradan tamamlanır.
  • VERBİS istisnasını genel muafiyet sanmak: Kayıt istisnası diğer KVKK yükümlülüklerini kaldırmaz.
  • Standart sözleşme bildirimini unutmak: Yurt dışı aktarımda 5 iş günü içinde bildirim yapılmaması tek başına ceza sebebidir.

Yasal dayanaklar

  • Anayasa m. 20/3 – kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı
  • 6698 sayılı KVKK m. 4-7 (ilkeler, işleme şartları, özel nitelikli veri, silme), m. 9 (yurt dışı aktarım), m. 10-11 (aydınlatma ve haklar), m. 12 (veri güvenliği ve ihlal bildirimi), m. 13-15 (başvuru ve şikâyet), m. 16 (VERBİS), m. 17-18 (suç ve kabahatler), m. 28 (istisnalar), geçici m. 3
  • 7499 sayılı Kanun (RG 12.03.2024; KVKK değişiklikleri 01.06.2024’te yürürlükte)
  • 2577 sayılı İYUK m. 2, 7, 13, 32
  • 5237 sayılı TCK m. 135-140
  • 4721 sayılı TMK m. 24-25; 6098 sayılı TBK m. 49, 58, 72
  • Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik (RG 28.10.2017); Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 10.07.2024); Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ

Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

Sık Sorulan Sorular

KVKK şikâyeti nasıl yapılır?

Önce verinizi işleyen şirkete veya kuruma yazılı başvuru yapılır. 30 gün içinde cevap gelmez veya cevap yetersizse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün ve her hâlde başvurudan itibaren 60 gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulabilir.

Başvuru veya şikâyet için ücret ödenir mi?

Veri sorumlusuna başvuru kural olarak ücretsizdir. Cevabın on sayfayı aşması veya elektronik kayıt ortamında verilmesi gibi hâllerde Tebliğ’de öngörülen sınırlı ücret alınabilir. Kurula şikâyet için ücret alınmaz.

İşveren parmak izini zorunlu tutabilir mi?

Kurul kararlarında, kartlı geçiş gibi daha az müdahaleci yöntemler varken biyometrik verilerle mesai takibi ölçülülük ilkesine aykırı bulunmaktadır; iş sözleşmesindeki genel rıza maddesi de geçerli açık rıza sayılmamaktadır.

WhatsApp’ta birinin fotoğrafını veya numarasını paylaşmak suç mu?

Kişisel verinin hukuka aykırı biçimde başkasına verilmesi ve yayılması TCK m. 136 kapsamında suç oluşturabilir; Yargıtay Ceza Genel Kurulu fotoğrafın rızasız paylaşılmasını bu kapsamda değerlendirmiştir. Aile bireyleri arasındaki ev içi paylaşımlar ise m. 28/1 uyarınca Kanunun kapsamı dışında kalabilir.

Şirket verilerimi sızdırdı; bana haber vermek zorunda mı?

Evet. Veri sorumlusu ihlali en geç 72 saat içinde Kurula, etkilenen kişiler belirlendikten sonra da makul en kısa sürede ilgili kişilere bildirmek zorundadır (KVKK m. 12/5; Kurul K. 2019/10).

Kurul şikâyetime cevap vermezse ne olur?

Şikâyet tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmezse şikâyet reddedilmiş sayılır. Bu zımni ret üzerine idari yargı yoluna başvurulabilir; 60 günlük dava süresi, Kurulun cevap süresinin dolduğu günü izleyen günden itibaren işler.

Kurulun verdiği para cezasına nereye itiraz edilir?

01.06.2024’ten itibaren idare mahkemesinde iptal davası açılır. KVKK’da özel bir yetki kuralı olmadığından işlemi yapan merciin, yani Kurulun bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Süre, tebliği izleyen günden itibaren 60 gündür. Bu tarihten önce sulh ceza hâkimliğine yapılmış itirazlar orada sonuçlandırılır.

Verilerim hukuka aykırı işlendi; tazminat isteyebilir miyim?

Evet. KVKK m. 14/3 uyarınca genel hükümlere göre maddi ve manevi tazminat talep edilebilir. Karşı taraf özel bir şirketse dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde, tüketici işleminde tüketici mahkemesinde açılır. Zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır.

Küçük işletmeler VERBİS’e kaydolmak zorunda mı?

Yıllık çalışan sayısı 50’den ve yıllık mali bilanço toplamı 100 milyon TL’den az olan, ana faaliyeti özel nitelikli veri işleme olmayan veri sorumluları kayıttan istisnadır. Muayenehane, eczane gibi özel nitelikli veri işleyenler için eşik 10 çalışan ve 10 milyon TL’dir. İstisna diğer yükümlülükleri kaldırmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.