Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hazırlayan: Av. Halil ŞAHİN
Kısa cevap: Kısa dönem ikamet izni; turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, tedavi veya eğitim gibi 6458 sayılı Kanun’un 31. maddesinde sınırlı olarak sayılan amaçlardan birine dayanan ve kural olarak her defasında en fazla iki yıl verilen bir kalış iznidir. Ret, iptal veya uzatmama kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde valilik aleyhine idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; bu davada bölge idare mahkemesinin kararı kesindir. Bu izin kendiliğinden çalışma hakkı vermez.
Türkiye’de vize ya da vize muafiyeti süresinden daha uzun kalmak isteyen yabancılar için en sık başvurulan yol kısa dönem ikamet iznidir. Turizm, taşınmaz sahibi olma, ticari bağlantı, tedavi veya eğitim gibi farklı amaçlarla alınabilen bu izin, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 31 ila 33. maddelerinde düzenlenmiştir. Kâğıt üzerinde basit görünen süreç, eksik bir belge, yanlış seçilmiş bir başvuru amacı ya da kaçırılan bir süre nedeniyle kolayca ret kararına dönüşebilir.
Bu yazıda kısa dönem ikamet izninin hangi sebeplerle verildiğini, hangi şartların arandığını, iznin hangi hâllerde reddedildiğini veya iptal edildiğini, uzun dönem ikamet iznine geçişte sürelerin nasıl hesaplandığını ve ret kararına karşı başvurulabilecek yolları, 12. Yargı Paketiyle idari yargılamada yapılan değişikliklerle birlikte ele alıyoruz. Kurallar Ankara’daki il göç idaresinde işlem yaptıran yabancılar için de diğer illerde başvuranlar için de aynıdır; farklılık yalnızca davanın görüleceği mahkemede ortaya çıkar.
Başlıklar
Kısa dönem ikamet izni nedir, kimlere verilir?
Kısa dönem ikamet izni, Kanun’da tek tek sayılan amaçlardan en az birine dayanan, geçici nitelikte bir yasal kalış hakkıdır. Kanun bu amaçları sınırlı olarak saymıştır; yani listede yer almayan bir gerekçeyle kısa dönem izin istenemez. YUKK m. 31/1’e göre izin şu kişilere verilebilir:
- Bilimsel araştırma amacıyla gelenler,
- Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar,
- Ticari bağlantı kuracak veya iş kuracak olanlar,
- Hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar,
- Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim amacıyla gelenler,
- Turizm amaçlı kalacaklar,
- Kamu sağlığına tehdit oluşturan bir hastalık taşımamak kaydıyla tedavi görecekler,
- Adli veya idari makamların talebi ya da kararı üzerine Türkiye’de kalması gerekenler,
- Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler,
- Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar,
- Kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar,
- Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayıp mezuniyetten itibaren altı ay içinde başvuranlar,
- Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile eşleri ve çocukları,
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları.
Danıştay da bu listenin sınırlı olduğunu ve başvurunun mutlaka bu amaçlardan birine dayandırılması gerektiğini kararlarında vurgulamaktadır. Örneğin taşınmaza dayalı başvurularda taşınmazın konut niteliğinde olması ve bu amaçla kullanılması gerektiği belirtilmiştir (Danıştay 10. D., E. 2016/3625, K. 2020/5405).
İzin ne kadar süreyle verilir?
| Başvuru amacı | Azami süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kural (turizm, taşınmaz, ticari bağlantı vb.) | Her defasında en fazla 2 yıl | YUKK m. 31/2 |
| Türkçe öğrenme kursu | En fazla iki defa verilebilir | YUKK m. 31/3 |
| Türkiye’de yükseköğrenim mezunları | Bir defaya mahsus en fazla 1 yıl (mezuniyetten itibaren 6 ay içinde başvuru) | YUKK m. 31/4 |
| Yatırımcılar ve KKTC vatandaşları | Her defasında en fazla 5 yıl | YUKK m. 31/5 |
Taşınmaz edinerek ikamet izni
Türkiye’de konut satın alan yabancıların en çok merak ettiği konu, satın alınan evin ikamet izni için yeterli olup olmadığıdır. 7533 sayılı Kanun ile eklenen YUKK m. 31/6, ikamet iznine esas olacak taşınmazın niteliğini ve değerini belirleme yetkisini Bakanlığa vermiştir. Bu yetkiye dayanan idari uygulamada, 16 Ekim 2023’ten itibaren edinilen konutlarda tüm illerde en az 200.000 ABD doları değer aranmaktadır; bu ölçüt 2026 yılında da Göç İdaresinin e-İkamet başvuru sisteminde yer almaya devam etmektedir. Tutar kanun veya yönetmelik metninde değil, Bakanlığın belirlediği idari kriterlerde yer aldığından değişebilir; bu nedenle tapu işleminden önce başvuru tarihindeki güncel tutarı e-İkamet ekranından veya il göç idaresinden teyit etmeniz yerinde olur. Yönetmelik ise taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılmasını şart koşar (YUKK Uygulama Yönetmeliği m. 28/3).
Kısa dönem ikamet izni çalışma hakkı verir mi?
Hayır. Bu izin Türkiye’de yasal olarak kalma hakkı sağlar; çalışma hakkı vermez. YUKK m. 27/1’e göre geçerli çalışma izni ve Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi ikamet izni sayılır; yani ilişki tersine işler. Türkiye’de çalışmak isteyen yabancının 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca ayrıca çalışma izni alması gerekir; bu izin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilir ve başvuru genellikle işveren tarafından elektronik ortamda yapılır. Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı bakımından iznin “amaç dışı kullanıldığı” ileri sürülerek iptal yoluna gidilebilir (YUKK m. 33/1-b) ve bu durum sınır dışı etme sürecini başlatabilir.
Başvuru şartları: Kanun ne istiyor?
YUKK m. 32’ye göre kısa dönem ikamet izni verilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Kanunda sayılan amaçlardan birini ileri sürmek ve bu amaca ilişkin bilgi ve belgeleri sunmak,
- Kanun’un 7. maddesi kapsamına girmemek (bu madde, giriş yasağı bulunanlar, geçerli sağlık sigortası ya da yeterli ve düzenli maddi imkânı olmayanlar gibi vize verilmeyecek kişilere yollama yapar),
- Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak,
- İstenirse vatandaşı olunan veya yasal olarak ikamet edilen ülkeden adli sicil belgesi sunmak,
- Türkiye’de kalınacak adres bilgilerini vermek.
Bunlara ek olarak YUKK m. 21/2 uyarınca pasaportunuzun, talep ettiğiniz ikamet süresinden en az 60 gün daha uzun geçerli olması gerekir. Sağlık sigortası şartı uygulamada en sık ret sebeplerinden biridir; İstanbul Bölge İdare Mahkemesi, kalınacak süre boyunca geçerli sağlık sigortası bulunmaması ve tahdit kaydı nedeniyle verilen ret kararını hukuka uygun bulmuştur (İstanbul BİM 9. İDDD, E. 2017/879, K. 2017/1879).
Başvuru nereye ve ne zaman yapılır?
Kanunda ilk başvurunun kural olarak yabancının bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılacağı öngörülmüş (YUKK m. 21/1), Kanun ve Uygulama Yönetmeliğinde sayılan hâllerde ise valiliklere başvurulabileceği düzenlenmiştir. Uygulamada Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancılar başvurularını e-İkamet sistemi üzerinden randevu alarak il göç idaresi müdürlüğüne yapmaktadır. Aile ikamet izninden kısa dönem izne geçişte de valiliğe başvurulabilir; Danıştay, boşanma aşamasındaki bir yabancının başvurusunu “yurt dışına çıkıp özel vize alması gerekir” gerekçesiyle reddeden işlemi hukuka aykırı bulmuştur (Danıştay 10. D., E. 2016/594, K. 2021/4945).
Uzatma başvurusu ise iznin bitmesine 60 gün kala yapılabilir hâle gelir ve her durumda izin süresi dolmadan yapılmalıdır (YUKK m. 24/2). İdare eksik belgeleri size bildirir (m. 21/3) ve başvuruyu en geç 90 gün içinde sonuçlandırır (m. 21/5). İstanbul 1. İdare Mahkemesi, bu 90 günlük süre dolmadan yabancının vize ihlali yaptığından söz edilemeyeceğini belirterek hakkında kurulan sınır dışı etme işlemini iptal etmiştir (İstanbul 1. İdare Mah., E. 2024/313, K. 2024/6304).
Gerekli belgeler
Belgeler başvuru amacına göre değişmekle birlikte genellikle şunlar istenir:
- e-İkamet sisteminden doldurulan başvuru formu,
- Talep edilen süreden en az 60 gün fazla geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen belge ve fotokopileri,
- Biyometrik fotoğraflar,
- Kalınacak süreyi kapsayan geçerli sağlık sigortası,
- Adres belgesi (noter onaylı kira sözleşmesi, tapu veya konaklama belgesi),
- Kalış süresi boyunca yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğunu gösteren belge veya beyan,
- Başvuru amacına ilişkin belge (tapu, davet mektubu, kurs kaydı, tedavi raporu, mezuniyet belgesi vb.),
- İkamet izni harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösteren belge.
Harç ve kart bedelleri her yıl güncellendiğinden, ödeme öncesinde Göç İdaresi’nin güncel duyurularını kontrol etmeniz önerilir. Resmî harçların genel mantığı için harç hesaplayıcımıza göz atabilirsiniz.
İzin hangi hâllerde reddedilir, iptal edilir veya uzatılmaz?
YUKK m. 33/1, kısa dönem ikamet izninin verilmeyeceği, verilmişse iptal edileceği ve uzatılmayacağı hâlleri saymıştır:
- Kanun’un 32. maddesinde aranan şartlardan birinin veya birkaçının bulunmaması ya da sonradan ortadan kalkması,
- İkamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi,
- Hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması.
Kanunun ilk hâlinde “son bir yıl içinde toplam 120 günden fazla yurt dışında kalma” da ayrı bir sebep olarak yer alıyordu. Bu bent 6735 sayılı Kanun ile 2016’da yürürlükten kaldırılmış; yurt dışında kalış süresine bağlı iptalin usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır (m. 33/2). Uzun süre yurt dışında kalmayı planlıyorsanız, yönetmelikteki güncel süreyi önceden kontrol etmeniz izninizin korunması açısından önemlidir.
Yurt dışında kalış ve ikamette kesinti
Yurt dışında geçirilen süre iki ayrı açıdan önem taşır. Birincisi, m. 33/2 uyarınca yurt dışında kalış nedeniyle iznin iptali yönetmelikle düzenlenir. İkincisi, YUKK m. 28/1’e göre zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri hariç olmak üzere bir yılda toplam altı ayı geçen veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar ikamette kesinti sayılır; kesinti hâlinde önceki izin süreleri yeni başvurularda ve izinler arası geçişlerde hesaba katılmaz. Bu kural, özellikle uzun dönem ikamet iznine veya vatandaşlığa geçiş planlayanlar için belirleyicidir.
Mahkemelerin dikkat ettiği noktalar
İdarenin bu konuda geniş bir takdir alanı olsa da takdir yetkisi sınırsız değildir. Yargı kararlarında öne çıkan bazı tespitler şöyledir:
- Kalkmış giriş yasağı ret gerekçesi olamaz: İşlem tarihinde giriş yasağı kaldırılmış bir yabancının başvurusu, eski yasak gerekçe gösterilerek reddedilemez; diğer şartlar yönünden esastan incelenmelidir (Danıştay 10. D., E. 2016/938, K. 2021/4947).
- İptal edilmiş tahdit kaydı kullanılamaz: Daha önce kaldırılmış tahdit kayıtlarına dayanılarak verilen ret kararı hukuka aykırıdır (Danıştay 10. D., E. 2016/3625, K. 2020/5405).
- Amaç dışı kullanım somut olmalı: İznin amacı dışında kullanılacağına ilişkin somut bir tespit bulunmadan verilen ret kararının iptali yerinde görülmüştür (İstanbul BİM 9. İDDD, E. 2018/85, K. 2018/295).
- Adres araştırması eksiksiz yapılmalı: Adres bilgisinin usulüne uygun verildiğinin sabit olduğu bir dosyada idare mahkemesinin iptal kararı onanmıştır (Danıştay 10. D., E. 2016/12017, K. 2020/5407).
Ayrıca YUKK m. 25/1, ret, iptal ve uzatmama kararlarında yabancının Türkiye’deki aile bağlarının, ikamet süresinin, menşe ülkedeki durumunun ve çocuğun yüksek yararının göz önünde bulundurulmasını emreder. Karar, gerekçesi ile itiraz yolları ve süreleri gösterilerek size, yasal temsilcinize veya avukatınıza tebliğ edilmelidir (m. 25/2). Şablon ifadelerle yetinilen, kişiye özgü değerlendirme içermeyen kararlar yargı denetiminde sıklıkla eleştirilmektedir.
Kısa dönemden uzun dönem ikamet iznine geçiş
Kısa dönem izinle geçirilen süreler, ileride uzun dönem ikamet izni başvurusunda değerlendirilir. YUKK m. 42 ve 43’e göre uzun dönem ikamet iznine geçiş için şu şartlar aranır:
| Şart | Dayanak |
|---|---|
| Türkiye’de ikamet izniyle kesintisiz en az sekiz yıl kalmış olmak | YUKK m. 42/1, 43/1-a |
| Son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak | YUKK m. 43/1-b |
| Kendisinin ve ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelire sahip olmak | YUKK m. 43/1-c |
| Geçerli sağlık sigortasına sahip olmak | YUKK m. 43/1-ç |
| Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak | YUKK m. 43/1-d |
Sekiz yıllık sürenin hesabında öğrenci ikamet izinlerinin yarısı, kısa dönem ve aile ikamet izinleri dâhil diğer ikamet izinlerinin tamamı sayılır (YUKK m. 28/2). Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahipleri, insani ikamet izni sahipleri ve geçici koruma sağlananlar uzun dönem ikamet iznine geçemez (m. 42/2).
Ret veya iptal kararına karşı dava yolu
Başvurunuz reddedildiyse ya da izniniz iptal edildiyse, bu karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Davanın temel kuralları şöyledir:
- Görevli mahkeme: İdare mahkemesi.
- Yetkili mahkeme: İşlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi (2577 sayılı İYUK m. 32/1). Örneğin işlem Ankara İl Göç İdaresi Müdürlüğü aracılığıyla valilikçe yapılmışsa dava Ankara idare mahkemelerinde görülür. Ret kararına karşı dava süresi kısa olduğundan Ankara’da avukatlık ve hukuki danışmanlık desteğinin tebliğden hemen sonra planlanması hak kaybı riskini azaltır.
- Davalı: İlgili valilik. Danıştay, Türkiye içinden yapılan başvurularda ret yetkisinin valilikte olduğunu, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün bu konuda yetkisi bulunmadığını ve valilik hasım gösterilmeden verilen kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir (Danıştay 10. D., E. 2018/1315, K. 2020/6838; E. 2016/106, K. 2021/4941).
- Süre: Kararın tebliğinden itibaren 60 gün (İYUK m. 7/1).
- Yargılama usulü: 7533 sayılı Kanun ile eklenen YUKK m. 31/7 uyarınca savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tamamlanmış sayılır, duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir.
- İstinaf: Kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine (İYUK m. 45). Bu davalarda istinaf incelemesini ilgili bölge idare mahkemesi yapar.
- Temyiz: YUKK’un uygulanmasından doğan davalarda Danıştay’a temyiz yolu kapalıdır; bölge idare mahkemesinin kararı kesindir (Danıştay 10. D., E. 2025/2942, K. 2025/3858). 7589 sayılı Kanun’la İYUK m. 46’ya eklenen ikinci fıkra, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdiği bazı davalarda temyiz yolunu açmış; ancak 6458 sayılı Kanun’un uygulanmasından kaynaklanan davaları bu imkânın açıkça dışında tutmuştur (İYUK m. 46/2-d).
12. Yargı Paketi istinaf incelemesini nasıl değiştirdi?
31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, İYUK m. 45’in üçüncü ve beşinci fıkralarını yeniden düzenlemiştir. Bölge idare mahkemesi artık sonucu doğru bulduğu ancak gerekçesini hatalı veya eksik gördüğü kararı, gerekçeyi değiştirerek onayabilir (m. 45/3-b). Dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesi ise yalnızca kanunda sayılan hâllerle sınırlandırılmıştır: görevsiz veya yetkisiz mahkemece karar verilmesi, eksik veya yanlış hasımla karar verilmesi, talep hakkında karar verilmemesi, gerekli keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılmaması gibi. Bilirkişi ve duruşma eksikliğini bölge idare mahkemesi kendisi de giderebilir (m. 45/5). Valiliğin hasım gösterilmemesi gibi hatalar bu nedenle hâlâ geri gönderme sebebi olup davanın uzamasına yol açar.
Burada çok önemli bir ayrıntı vardır: İkamet izni ret davasını açmak, size kendiliğinden Türkiye’de kalma hakkı vermez. Bu nedenle dava dilekçesinde mutlaka yürütmenin durdurulması talep edilmelidir (İYUK m. 27). Bu talep, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde telafisi güç zararların doğacağı durumlarda kabul edilebilir.
Ret kararı, sınır dışı etme ve idari gözetim ilişkisi
İkamet izni süreci, sınır dışı etme ve idari gözetim süreçleriyle zincir gibi bağlıdır. YUKK m. 54/1’e göre şu kişiler hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir:
- İkamet izni iptal edilenler (f bendi),
- İzin süresi bittikten sonra kabul edilebilir bir gerekçe olmadan izin süresini 10 günden fazla aşanlar (g bendi),
- Uzatma başvurusu reddedildikten sonra 10 gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar (j bendi).
Süre aşımı: idari para cezası ve giriş yasağı
Vize veya ikamet izni süresini aşan yabancılar hakkında idari para cezası uygulanabilir ve sınır dışı edilenlerin Türkiye’ye girişi yasaklanır (YUKK m. 9/2). Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit varsa bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir (m. 9/3). Süresi dolan yabancı, durumu yetkili makamlarca tespit edilmeden önce çıkış için valiliğe başvurur, idari para cezalarını öder ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamışsa hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir (m. 9/4). Ceza tutarları her yıl güncellendiğinden rakam için Göç İdaresinin güncel duyurusu esas alınmalıdır.
Doktrinde ve kararlarda vurgulandığı üzere, uzatma başvurusunu süresinde yapmış bir kişi “izin süresini ihlal eden” olarak g bendine göre sınır dışı edilemez; idarenin ret kararını tebliğ etmesi, 10 günlük süreyi tanıması ve ancak bu sürede çıkış yapılmazsa j bendine dayanması gerekir. Yanlış bende dayanan işlemler sebep yönünden sakat sayılmaktadır.
İki farklı dava, iki farklı süre
| İşlem | Başvuru yeri | Süre | Davanın etkisi |
|---|---|---|---|
| İkamet izninin reddi / iptali / uzatılmaması | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 60 gün | Kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması istenmeli |
| Sınır dışı etme kararı | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 7 gün | Dava süresince ve yargılama bitene kadar sınır dışı edilmez (rıza hariç); karar dosyanın tamamlanmasından itibaren 15 günde verilir ve kesindir (YUKK m. 53/3) |
| İdari gözetime alternatif elektronik izleme yükümlülüğü | Sulh ceza hâkimliği | Belirli süre yok | Yükümlülüğü durdurmaz; hâkim 5 gün içinde kesin karar verir (YUKK m. 57/A-5) |
| İdari gözetim kararı | Sulh ceza hâkimliği | Belirli süre yok | Gözetimi durdurmaz; hâkim 5 gün içinde kesin karar verir |
7533 sayılı Kanun’la değiştirilen YUKK m. 53/3’e göre sınır dışı etme davasında savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tamamlanmış sayılır ve duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir; davayı açan yabancının, başvurusunu kararı veren makama da bildirmesi gerekir. Sınır dışı etme kararına karşı 7 gün içinde dava açıldığında işlemin kanun gereği kendiliğinden durduğu Anayasa Mahkemesi kararında da teyit edilmiştir (AYM, B. No: 2019/42965). Danıştay ise ikamet izni davası ile bu işleme dayanan sınır dışı davasının birbirini etkileyen bağlantılı davalar olduğunu ve aynı mahkemede görülmesi gerektiğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir (Danıştay 10. D., E. 2024/1504, K. 2024/1291; E. 2023/6291, K. 2023/8239). İdari gözetim kararlarına karşı sulh ceza hâkimliği, Anayasa Mahkemesi ve tazminat yolları idari gözetim kararına itiraz yazımızda ayrıca anlatılmıştır.
Adım adım: ret kararı tebliğ edildiğinde
- Tebliğ tarihini not edin. Bütün süreler tebliğden itibaren işler; kararın size hangi tarihte, hangi dilde ve nasıl ulaştığını kayıt altına alın.
- Kararın türünü belirleyin. Elinizdeki işlem ikamet izninin reddi mi, iptali mi, yoksa sınır dışı etme kararı mı? Süreler ve sonuçlar buna göre değişir.
- Gerekçeyi inceleyin. Hangi şartın eksik görüldüğünü, kişisel durumunuzun değerlendirilip değerlendirilmediğini tespit edin.
- Belgelerinizi toplayın. Eksik denilen belge (sigorta, adres, maddi imkân) gerçekte mevcutsa bunu belgeleyin.
- 10 günlük çıkış süresini gözetin. Uzatma reddinde bu süre içinde ülkeden çıkılmaması sınır dışı sebebidir; seçeneklerinizi bu süre içinde netleştirin.
- Davayı süresinde açın. Valiliği davalı göstererek yetkili idare mahkemesinde, yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açın.
- Sınır dışı kararı gelirse 7 günü kaçırmayın. Bu karara ayrı bir dava açın ve bağlantılı dava olduğunu mahkemeye bildirin.
Sık yapılan hatalar
Dava açılabilmesi için avukata vekâlet verilmesi gerekir; ikamet izni sona ermiş veya hiç alınmamış yabancıların noterde vekâletname düzenletmesine ilişkin kurallar ikamet izni olmayan yabancıların vekâlet vermesi yazımızda açıklanmıştır. Uygulamada sık görülen hatalar şunlardır:
- Uzatma başvurusunu izin süresi dolduktan sonra yapmak.
- Pasaportun talep edilen süreden 60 gün fazla geçerli olmadığını fark etmemek.
- Sağlık sigortasının izin süresinin tamamını kapsamadığı bir poliçe sunmak.
- Başvuru amacını gerçek kalış amacına uymayan bir bentten göstermek; bu, ileride “amaç dışı kullanım” iddiasına yol açabilir.
- Adres kaydı yapılamayan (yabancı ikametine kapatılmış) bir mahallede kira sözleşmesi yapmak.
- Davayı Göç İdaresi’ne karşı açıp valiliği davalı göstermemek.
- İkamet davası açıldı diye sınır dışı kararına karşı 7 günlük süreyi kaçırmak.
- Dava açmanın kendiliğinden kalış hakkı verdiğini düşünüp yürütmenin durdurulmasını istememek.
- İkamet iznine güvenip çalışma izni almadan çalışmak.
- Uzun süreli yurt dışı kalışların ikamette kesinti yaratacağını hesaba katmamak.
Yasal dayanaklar
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 7, 9, 21, 24, 25, 27, 28, 31–33, 42–43, 53, 54, 57
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 28
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 27, 32, 45, 46
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu
- 7533 sayılı Kanun (YUKK m. 31/6-7, 53/3 değişiklikleri) ve 7589 sayılı Kanun (İYUK m. 45-46 değişiklikleri)
Sık Sorulan Sorular
Kısa süreli oturma izni kaç yıl için verilir?
Kural olarak her defasında en fazla 2 yıl için verilir. Yatırımcılar ve KKTC vatandaşları için bu süre 5 yıla kadar çıkabilir; Türkiye’deki üniversitelerden mezun olanlara ise bir defaya mahsus en fazla 1 yıl izin verilir.
Uzatma başvurusunu ne zaman yapmalıyım?
İzninizin bitmesine 60 gün kala başvuru yapabilirsiniz; her hâlükârda izin süresi dolmadan başvurmanız gerekir. Son günlere bırakmak, eksik belge çıkması hâlinde sizi zor durumda bırakabilir.
Başvurum değerlendirilirken Türkiye’de kalabilir miyim?
Uzatma başvurusunda size harca tabi olmayan bir belge verilir; YUKK m. 24/2 uyarınca bu belgeyle, izin süresi sona ermiş olsa bile hakkınızda karar verilinceye kadar Türkiye’de ikamet edebilirsiniz. Süresinde yapılmış bir başvuru değerlendirilirken, idarenin 90 günlük karar süresi dolmadan ihlal yapılmış sayılmaz; mahkeme bu süre dolmadan kurulan sınır dışı işlemini iptal etmiştir (İstanbul 1. İdare Mah., E. 2024/313, K. 2024/6304). Başvuru belgenizi yanınızda bulundurmanız yararlı olur.
Ret kararına itiraz mı etmeliyim, dava mı açmalıyım?
İdareye itiraz başvurusu yapılabilir; ancak dava açma süresinin 60 gün olduğunu ve bu sürenin kaçırılmaması gerektiğini unutmayın. Etkili sonuç için genellikle yürütmenin durdurulması talepli iptal davası tercih edilir.
Ev aldım, otomatik olarak ikamet izni alır mıyım?
Hayır. Taşınmazın Bakanlıkça belirlenen nitelik ve değer şartlarını taşıması, konut olarak kullanılması ve YUKK m. 32’deki diğer şartların da sağlanması gerekir.
Dava devam ederken sınır dışı edilebilir miyim?
İkamet izni davası tek başına sınır dışı işlemini durdurmaz. Ancak hakkınızda sınır dışı etme kararı verilirse ve siz bu karara 7 gün içinde dava açarsanız, rızanız olmadıkça yargılama sonuçlanana kadar sınır dışı edilemezsiniz.
İdare mahkemesi kararına karşı Danıştay’a gidebilir miyim?
Hayır. YUKK’tan kaynaklanan davalarda idare mahkemesi kararlarına karşı yalnızca bölge idare mahkemesine istinaf yolu açıktır; bölge idare mahkemesinin kararı kesindir.
Kısa dönem ikamet izniyle çalışabilir miyim?
Hayır. Bu izin çalışma hakkı vermez; çalışmak için ayrıca çalışma izni alınmalıdır. Geçerli çalışma izni ise ikamet izni yerine geçer (YUKK m. 27).
Kısa dönem ikamet izni süreleri uzun dönem izne sayılır mı?
Evet. Uzun dönem ikamet izni için aranan kesintisiz sekiz yıllık sürede kısa dönem izinlerin tamamı, öğrenci ikamet izinlerinin ise yarısı sayılır. Bir yılda toplam altı ayı aşan yurt dışı kalışlar kesinti yaratabilir.
Ret kararından sonra yeniden başvuru yapabilir miyim?
Ret sebebini ortadan kaldırdıysanız (örneğin eksik belgeyi tamamladıysanız) yeniden başvuru mümkündür. Ancak bu sırada 10 günlük çıkış süresi ve yasal kalış durumunuz ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
İlgili yazılar: İdari Gözetim Kararına İtiraz
Süreç ve süreler rehberi: Ankara’da İkamet İzni ve Yabancılar Hukuku: Başvuru, Süreç ve Süreler
Diğer hesaplayıcılar ve güncel bülten: Hukuki hesaplayıcılar · Güncel bülten


