Kanser İlacı SGK Tarafından Karşılanmıyorsa: İhtiyati Tedbir, Dava Süreci ve Emsal Kararlar

Kanser ilacı SGK ihtiyati tedbir ve dava süreci – Asya Hukuk

Son güncelleme: 15 Kasım 2026 · Hazırlayan:

Kısa cevap: SGK, kanser ilacını Sağlık Uygulama Tebliği’nin (SUT) Ek-4/A listesinde yer aldığı ve SUT’taki rapor, endikasyon ve basamak şartları sağlandığı ölçüde öder. İlaç listede yoksa veya şartlar tutmuyorsa önce SGK’ya yazılı başvuru yapılır; Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve iş mahkemesinde dava açılır. Dava ile birlikte ihtiyati tedbir istenebilir. Tedbir kararı icra için 1 hafta içinde Kuruma bildirilmelidir, dava açılmadan alınmışsa asıl dava 2 hafta içinde açılmalıdır. Tedbir kararı nihai kararın yerine geçmez: esas yargılamada mahkeme TİTCK görüşü ve üniversite tıbbi onkoloji kurulu raporuyla ilacın hayati ve tıbben zorunlu olup olmadığını ayrıca inceler.

Pahalı bir kanser ilacının SGK tarafından karşılanmaması, hasta ve yakınları için zamanla yarışılan bir hukuki süreç başlatır. Bu süreçte en çok yapılan hata, ihtiyati tedbir kararını davanın sonu sanmaktır. Oysa tedbir yalnızca yargılama süresince ilaca erişimi güvenceye alır; davanın kazanılıp kazanılmayacağı, sonradan alınan bilimsel raporlarla belirlenir. Bu yazıda SGK’nın hangi kanser ilaçlarını karşıladığını, ilaç karşılanmadığında atılacak adımları, ihtiyati tedbirin şartlarını, tedbir kararından sonra davanın nasıl ilerlediğini, süreleri ve Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesinin yol gösterici kararlarını ele alıyoruz.

SGK Hangi Kanser İlaçlarını Karşılar?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.63/1-f, ilaçları genel sağlık sigortasının finanse ettiği sağlık hizmetleri arasında sayar. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise hangi ilacın, hangi şartlarla ve ne kadar ödeneceğini belirleme yetkisini Kuruma bırakır. Bu yetki Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ile kullanılır. Kanser ilaçları bakımından üç düzey ayırt edilmelidir:

  • Ek-4/A listesindeki ve SUT şartlarını karşılayan ilaçlar: Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi’nde (Ek-4/A) yer alan ve SUT’un onkoloji ilaçlarına ilişkin özel düzenlemelerindeki (özellikle 4.2.14.C maddesi) şartları sağlayan ilaçlar SGK tarafından ödenir. Bu şartlar çoğu zaman tıbbi onkoloji uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporu, belirli bir kanser türü ve evresi, biyobelirteç veya genetik test sonucu ve önceki tedavi basamaklarının denenmiş olması gibi koşullardır.
  • Listede olup SUT şartlarına uymayan kullanım: İlaç listede olsa bile hastanın durumu SUT’ta tarif edilen endikasyona veya basamağa uymuyorsa Kurum ödemeyi reddeder. Uygulamada en sık uyuşmazlık bu gruptadır. Örneğin Danıştay 10. Dairesinin E.2020/5431, K.2024/3496 sayılı kararına konu olayda Kurum, nivolumab etken maddeli ilacı yalnızca SUT 4.2.14.C maddesinde sayılan endikasyonlarda ödendiği gerekçesiyle reddetmiştir.
  • Listede olmayan veya endikasyon dışı ilaçlar: Ruhsatlı endikasyonu dışında kullanılacak ilaçlar için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) onayı aranır. Türkiye’de bulunmayan ilaçlar ise yurt dışından temin edilir. Bu ilaçların bedeli kural olarak SUT’ta ayrıca düzenlenmedikçe ödenmez; hasta ancak yargı yoluyla ödeme talep edebilir.

SUT sık değişir. 10 Temmuz 2025 tarihli değişiklikle beş immünoterapi ilacının 25 farklı kanser endikasyonunda geri ödeme kapsamına alındığı açıklanmıştır; pembrolizumab (Keytruda) bunlardan biridir. Yargıtay kararlarına konu olan niraparib de bugün SUT 4.2.14.C maddesinde ayrıntılı şartlarla düzenlenmiştir. Bu nedenle bir ilacın “ödenmiyor” olduğu yargısı, reçete tarihindeki güncel SUT metnine ve hastanın raporuna göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Yargı kararlarında bedeli tartışılan ilaçlara örnek olarak nivolumab, pembrolizumab, atezolizumab, olaparib, niraparib, lenvatinib, ramusirumab ve trastuzumab emtansin sayılabilir. Bu liste bir ödeme taahhüdü değildir; yalnızca uyuşmazlığa en sık konu olan etken maddeleri gösterir.

DurumSGK ödemesiNe yapılmalı?
İlaç Ek-4/A’da, SUT şartları tamEczane veya hastane üzerinden ödenirRaporun SUT’taki ifadelere birebir uygun düzenlendiğini kontrol edin
İlaç Ek-4/A’da, endikasyon veya basamak SUT’a uymuyorKural olarak ödenmezRet yazısını alın, hekim raporunu ve literatürü güçlendirin, dava ve tedbir değerlendirin
Endikasyon dışı kullanımTİTCK onayı olmadan ödenmez; onayla da ödeme garanti değildirHekim üzerinden TİTCK onayı alın, ardından Kuruma başvurun
Türkiye’de bulunmayan ilaçSUT’ta düzenlenmedikçe ödenmezYurt dışı temin sürecini belgeleyin, fatura ve reçeteleri saklayın
İlaç dava sürerken SUT’a girdiGiriş tarihinden sonrası SUT şartlarına göre ödenirÖnceki dönem için davayı sürdürün; sonrası için konusuz kalma ihtimalini değerlendirin

İlaç Karşılanmazsa Ne Yapmalı? Adım Adım Yol Haritası

  1. Ret gerekçesini yazılı alın. Eczanede “sistem kabul etmiyor” cevabı yeterli değildir. Sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya merkezine dilekçe verin; ilacın bedelinin tedavi süresince karşılanmasını ve varsa ödenmiş bedellerin iadesini isteyin.
  2. Tıbbi dosyayı tamamlayın. Patoloji raporu, evreleme, PET-BT ve görüntüleme sonuçları, biyobelirteç testleri, daha önce uygulanan tedaviler ve bunlara yanıt, tedavi eden onkoloğun ilacın neden zorunlu olduğunu açıklayan ayrıntılı raporu ve mümkünse sağlık kurulu raporu hazırlanmalıdır.
  3. Endikasyon dışı kullanımda TİTCK onayını alın. Onay başvurusu tedaviyi yürüten hekim tarafından yapılır. TİTCK onayı tek başına ödemeyi zorunlu kılmasa da yargılamada önemli bir delildir.
  4. Kurumun cevabını bekleyin veya 60 günü takip edin. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4 uyarınca Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır.
  5. Dava ve ihtiyati tedbir talebini hazırlayın. Dava dilekçesinde Kurum işleminin iptali, ilacın tedavi süresince Kurumca karşılanması ve ödenen bedellerin faiziyle iadesi istenir. Tedbir talebi aynı dilekçede ya da ayrı dilekçeyle ileri sürülür.
  6. Ödeme gücü yoksa adli yardım isteyin. Adli yardım kabul edilirse yargılama harç ve giderleri ile tedbir teminatı bakımından muafiyet sağlanır.

İhtiyati Tedbirin Şartları ve Mahkemenin Aradığı Deliller

İhtiyati tedbir 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.389 ve devamında düzenlenmiştir. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da gecikme nedeniyle ciddi bir zarar doğacağından endişe edilirse tedbir verilebilir. Talep eden taraf haklılığını yaklaşık olarak ispat etmekle yükümlüdür (HMK m.390/3). Kural olarak teminat alınır. Ancak talep resmî belgeye veya kesin delile dayanıyorsa ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa teminatsız tedbir kararı verilebilir (HMK m.392/1). Adli yardımdan yararlanan hasta teminattan muaftır.

Kanser ilacı davalarında tedbir talebi, Kurumun ilacın bedelini yargılama boyunca karşılamasına yöneliktir. Bu nedenle bölge adliye mahkemeleri arasında “davanın esasını çözen tedbir verilip verilemeyeceği” konusunda farklı kararlar oluşmuştur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi, ilaç SUT kapsamında değilse ve talep yargılamayı gerektiriyorsa davanın esasını çözen nitelikte tedbir verilemeyeceğini kabul etmiş, bazı bölge adliye mahkemeleri ise ilk derece tedbir kararlarını onamıştır.

Bu görüş ayrılığı Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 06.12.2024 tarihli, E.2024/6734, K.2024/12498 sayılı kararıyla Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda giderilmiştir. Karara göre o dosyada şu nitelikte bir tıbbi otorite raporu bulunmadığından, ihtiyati tedbirin mahiyetini aşan ve davayı esastan çözen bir tedbir verilmemelidir. Aranan rapor, şu hususları açıkça ortaya koymalıdır:

  • İlacın hastalığın tedavisinde hayati öneme sahip olduğunu ve kullanılmasının zorunlu bulunduğunu,
  • İlaçla yapılacak tedavinin bilinen mevcut tedavi yöntemlerine göre sürekli olarak daha etkin ve daha yararlı olduğunu,
  • İlaç kullanılmazsa hastanın sağlığında ciddi, hızlı ve geri dönüşü olmayan bir bozulma, ölüm, yaşam beklentisinde ciddi azalma veya yoğun acı meydana geleceğini.

Karar oyçokluğuyla verilmiştir. Karşı oyda tam ispatın esas yargılamaya ait olduğu, tedbir aşamasında sigortalılık, kanser teşhisi, hekim ve sağlık kurulu raporu ile ilacın ruhsatlı olmasının yaklaşık ispat için yeterli sayılması gerektiği belirtilmiştir. Uygulamadaki sonuç şudur: tedbir talebi yalnızca reçete ve kısa bir hekim notuyla değil, yukarıdaki unsurları tek tek karşılayan ayrıntılı bir onkoloji raporu ve bilimsel literatürle desteklenmelidir.

Tedbir Kararından Sonra Dava Nasıl İlerler?

Tedbir kararının Kuruma bildirilmesi ve uygulanması

Tedbir kararı, verildiği tarihten itibaren 1 hafta içinde uygulanmasının talep edilmesi gerekir; aksi hâlde kendiliğinden kalkar (HMK m.393/1). Uygulamada karar, Kurumun ilgili il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine tebliğ ettirilir ve ilacın nasıl temin edileceği yazılı olarak sorulur. Dava açılmadan önce tedbir alınmışsa asıl davanın, tedbirin uygulanmasını talep tarihinden itibaren 2 hafta içinde açılması gerekir (HMK m.397/1). Tedbir kararı, aksi kararlaştırılmadıkça esas hakkındaki hüküm kesinleşinceye kadar devam eder (HMK m.397/2).

Kurum tedbire itiraz ederse

Kendisi dinlenmeden verilen tedbir kararına karşı Kurum, kararın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.394). İtiraz üzerine verilen karara ve tedbir talebinin reddine ilişkin karara karşı istinaf yoluna gidilebilir; bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararı kesindir. İtiraz veya istinaf incelemesi sürerken tedbir kararı, kaldırılmadıkça uygulanmaya devam eder.

Kurum tedbiri uygulamazsa

Uygulamada Kurumun, tedbir kararına rağmen ilacı doğrudan sağlamayıp hastanın ilacı kendi parasıyla almasını ve fatura, reçete ve raporla geri ödeme başvurusu yapmasını istediği görülmektedir. Anayasa Mahkemesi 12.03.2026 tarihli Ayşegül Cimilli ve Diğerleri kararında (B. No: 2021/25486) bu uygulamayı açıkça değerlendirmiştir. Mahkemeye göre ilacı satın alacak gücü olmayan hasta bakımından bedelin hiç ödenmemesi ile ancak önceden ödeme yapılması şartıyla sonradan iade edilmesi arasında belirgin bir fark yoktur. Kamu kurumunun, mahkeme kararlarını maliyet gerekçesiyle uygulamama, kısmen veya geç uygulama konusunda takdir yetkisi bulunmamaktadır. Hukuken bağlayıcı tedbir kararını uygulamamakta ısrar edilmesi nedeniyle Anayasa m.17’deki yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ve mirasçılara 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

Tedbir kararına uyulmaması hâlinde HMK m.398 uyarınca, kararı uygulamayan kişi hakkında 6 aya kadar disiplin hapsi istenebilir. Şikâyet için 6 aylık süre öngörülmüştür. Ayrıca, kanun yolları tüketildikten veya etkili bir yol kalmadığında, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ile birlikte ivedi tedbir talep edilebilir. Yukarıdaki olayda Anayasa Mahkemesi, başvurudan on gün sonra ilacın derhâl ödenmesine yönelik tedbir kararı vermiştir.

Esas yargılamada mahkeme neleri araştırır?

Tedbirden sonra dava, Kurum işleminin hukuka uygun olup olmadığı yönünden incelenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.12.2025 tarihli, E.2024/392, K.2025/780 sayılı kararında ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 15.12.2025 tarihli, E.2025/17181, K.2025/17295 sayılı kararında, ilk derece mahkemesinin izlemesi gereken yol ayrıntılı olarak gösterilmiştir:

  • İlacın kullanım tarihinde SUT kapsamında olup olmadığı, kapsamdaysa SUT şartlarının sağlanıp sağlanmadığı,
  • İlacın faz 3 çalışmalarının hangi hasta grubu için tamamlandığının TİTCK’dan sorulması,
  • PD-L1 gibi biyobelirteç veya genetik test sonuçları ile kanserin türü ve evresi,
  • Geleneksel tedavilerin denenip denenmediği ve PET-BT gibi tetkiklerle tedaviye yanıtın değerlendirilmesi,
  • İlacın sağladığı yararın kalıcı mı, geçici mi olduğu; faz 3 ve faz 4 verileri ile yan etkiler,
  • SUT kapsamındaki ilaçların asgari düzeyde tedavi sağlayıp sağlamadığı,
  • Bu hususların üniversitelerin tıbbi onkoloji bilim dallarında görevli en az üç öğretim üyesinden oluşan kuruldan alınacak raporla belirlenmesi.

Bu kararlara göre ilacın bedelinin yargı yoluyla ödettirilebilmesi için faz çalışmalarının tamamlanmış olması, ilacın hayati öneme sahip ve tıbben zorunlu olması, kısa süreli değil sürekli olarak etkili ve yararlı bulunması, tıbbi otoritelerce kabul görmesi ve Kurumun kabul edilebilir bir itiraz veya çekincesinin bulunmaması gerekir. Hukuk Genel Kurulu kararındaki karşı oyda ise “iyileşme” şartının dar yorumlanmaması gerektiği; hastalığın ilerlemesini yavaşlatan, yaşam kalitesini artıran veya yaşamı uzatan ilacın da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Sadece hekimin ilacı faydalı bulması veya ilacın endikasyon dışı kullanılması, tek başına Kurumun ödeme yükümlülüğünü doğurmaz (Yargıtay HGK, E.2019/697, K.2023/254). Bu nedenle dava sürecinde bilirkişi kuruluna sorulacak soruların doğru kurulması, davanın sonucunu doğrudan etkiler.

İlaç dava sürerken SUT kapsamına alınırsa

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin E.2025/17181 sayılı kararında olduğu gibi, ilaç yargılama devam ederken SUT’a girerse mahkeme, bu tarihten sonra Kurumca ödeme yapılıp yapılmadığını araştırmalı ve SUT’a giriş sonrası dönem için davanın konusuz kalıp kalmadığını değerlendirmelidir. SUT’a girişten önceki dönem için ise yukarıdaki tıbbi ölçütlere göre inceleme yapılır. Dolayısıyla ilacın listeye alınması davayı kendiliğinden kazandırmaz, ancak ileriye yönelik uyuşmazlığı daraltır.

Dava kaybedilirse tedbirle ödenen bedeller

Tedbir kararlarında ilaç bedelinin çoğu zaman “ileride haksız çıkacak tarafça karşılanmak üzere” Kurumca ödenmesine hükmedilir. Davanın reddedilmesi hâlinde Kurumun tedbirle yaptığı ödemeleri geri isteme ihtimali vardır ve haksız tedbir nedeniyle sorumluluk HMK m.399’da ayrıca düzenlenmiştir. Bu risk, dava açılmadan önce hasta ve yakınlarıyla açıkça konuşulmalıdır.

Hasta yargılama sırasında vefat ederse

İleriye yönelik ilaç temini talebi hastanın vefatıyla konusuz kalır. Ancak daha önce hasta tarafından ödenmiş ilaç bedellerinin iadesi gibi malvarlığına ilişkin talepler bakımından mirasçıların davayı takip etmesi gündeme gelir. Anayasa Mahkemesi de yukarıdaki kararda, bireysel başvuru sürerken vefat eden hastanın mirasçılarının başvuruyu sürdürmesini kabul etmiştir.

Kanun yolları

İlk derece mahkemesinin esas hakkındaki kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı yine 2 hafta içinde temyiz yoluna başvurulur. Yaşam hakkına ilişkin bir ihlal iddiası varsa, olağan kanun yolları tüketildikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Dava Açma Süreleri ve Kritik Süreler

İşlemSüreDayanak
Kurumun başvuruya cevap vermesi60 gün; cevap yoksa ret sayılır7036 s. K. m.4
Tedbir kararının uygulanmasını talepKarardan itibaren 1 haftaHMK m.393/1
Dava öncesi tedbirde asıl davanın açılmasıUygulama talebinden itibaren 2 haftaHMK m.397/1
Kurumun tedbire itirazıTebliğden itibaren 1 haftaHMK m.394
Tedbire aykırılık nedeniyle şikâyet6 ayHMK m.398
Esas karara karşı istinaf / temyizTebliğden itibaren 2’şer haftaHMK m.345, m.361
İdari yargıda iptal davası (5434 kapsamı)Tebliğden itibaren 60 günİYUK m.7
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruKanun yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün6216 s. K. m.47/5

Kuruma başvuru yapılmadan dava açılırsa bu eksiklik dava şartı noksanlığıdır. Uygulamada mahkemeler HMK m.115/2 uyarınca Kuruma başvuru için kesin süre vermekte, süre içinde başvuru yapılmazsa davayı usulden reddetmektedir. Kuruma başvuruda geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz (7036 s. K. m.4). Acil durumlarda başvuru ve dava aynı gün hazırlanabilir. Ancak başvurunun belgelenmesi ve ret cevabının dosyaya eklenmesi ihmal edilmemelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Genel sağlık sigortasından kaynaklanan uyuşmazlıklar 5510 sayılı Kanun m.101 uyarınca iş mahkemelerinde görülür. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Ankara’da bu davalar Ankara iş mahkemelerinde açılır, istinaf incelemesini Ankara Bölge Adliye Mahkemesinin sosyal güvenlik uyuşmazlıklarına bakan hukuk daireleri yapar. Yer bakımından davalı Kurumun yanında, işlemi yapan Kurum biriminin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.14/2).

Önemli bir istisna vardır: 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesinin yürürlüğünden önce 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında olan memurlar, diğer kamu görevlileri ve bunların hak sahipleri bakımından uyuşmazlık idari yargıda görülür. Uyuşmazlık Mahkemesi 22.12.2025 tarihli, E.2025/688, K.2025/747 sayılı kararında, 2022 sayılı Kanun uyarınca aylık alan ve 5434 sayılı Kanun’a tabi hizmeti bulunmayan hastanın pembrolizumab bedeline ilişkin davasında adli yargıyı görevli bulmuştur. Bu nedenle davadan önce hastanın sigortalılık statüsü mutlaka kontrol edilmelidir. Yanlış yargı yerinde açılan dava, görevsizlik kararı nedeniyle aylar kaybettirebilir.

Emekli Sandığı kapsamındaki hastalar için açılan davalarda idare mahkemesi, Kurumun ret işlemini iptal edip ödenen ilaç bedelinin faiziyle iadesine hükmedebilmektedir. Örneğin Danıştay 10. Dairesinin 27.11.2024 tarihli, E.2024/5957, K.2024/5552 sayılı kararına konu olayda idare mahkemesi nivolumab bedelinin reddine ilişkin işlemi iptal ederek ödenen bedelin faiziyle iadesine karar vermiş; temyiz istemi kesinlik sınırı nedeniyle reddedilmiştir.

Emsal Kararlar

KararKonuÖne çıkan ilke
Yargıtay 10. HD, E.2024/6734, K.2024/12498, 06.12.2024Lenvatinib; bölge adliye mahkemeleri arasındaki görüş ayrılığıHayati önem ve tıbbi zorunluluğu gösteren yeterli tıbbi otorite raporu yoksa davayı esastan çözen tedbir verilmemeli
Yargıtay HGK, E.2024/392, K.2025/780, 03.12.2025Pembrolizumab, mide kanseriTİTCK’dan faz 3 bilgisi ve en az üç kişilik üniversite tıbbi onkoloji kurulundan rapor alınmalı
Yargıtay 10. HD, E.2025/17181, K.2025/17295, 15.12.2025Niraparib, over kanseriİlaç sonradan SUT’a girerse ödeme yapılıp yapılmadığı ve konusuz kalma araştırılmalı
Yargıtay HGK, E.2019/697, K.2023/254, 22.03.2023Endikasyon dışı kullanımHekimin ilacı yararlı bulması tek başına ödeme yükümlülüğü doğurmaz
AYM, B. No: 2021/25486, 12.03.2026Atezolizumab; tedbir kararının uygulanmamasıÖnce öde sonra iade al uygulaması tedbir kararını anlamsızlaştırır; yaşam hakkının usul boyutu ihlal edilmiştir
Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2025/688, K.2025/747, 22.12.2025Pembrolizumab; görevli yargı yeri5434 kapsamında hizmeti olmayan genel sağlık sigortalısı için adli yargı (iş mahkemesi) görevlidir
Danıştay 10. D., E.2024/5957, K.2024/5552, 27.11.2024Nivolumab; 5434 kapsamındaki hastaİdare mahkemesinin ret işlemini iptal edip bedelin faiziyle iadesine hükmettiği karar kesinleşmiştir

Gerekli Belgeler

  • Kimlik ve sigortalılık bilgileri; Emekli Sandığı geçmişi varsa hizmet belgesi
  • Patoloji, evreleme, görüntüleme ve PET-BT raporları; biyobelirteç ve genetik test sonuçları
  • Uygulanan önceki tedavileri ve yanıtları gösteren epikriz ve tedavi özetleri
  • Tedavi eden onkoloğun ilacın zorunluluğunu, beklenen yararı ve kullanılmaması hâlindeki riskleri açıklayan ayrıntılı raporu; varsa sağlık kurulu raporu
  • Reçeteler, endikasyon dışı kullanımda TİTCK onay yazısı
  • Kuruma başvuru dilekçesi ve Kurumun ret yazısı (veya başvurunun alındığını gösteren belge)
  • Kendi imkânlarıyla alınan ilaçların faturaları, ödeme belgeleri ve kutu bilgileri
  • Adli yardım istenecekse gelir durumunu gösteren belgeler

Sık Yapılan Hatalar

  • Tedbir kararını aldıktan sonra 1 haftalık uygulama talebi süresini kaçırmak
  • Kuruma yazılı başvuru yapmadan dava açıp dava şartı eksikliği nedeniyle zaman kaybetmek
  • Tedbir talebini yalnızca reçete ve kısa bir hekim notuna dayandırmak
  • Hastanın Emekli Sandığı geçmişini kontrol etmeden yanlış yargı yerinde dava açmak
  • Kendi parasıyla alınan ilaçların fatura ve reçetelerini saklamamak
  • Tedbir kararının uygulanmaması karşısında HMK m.398 şikâyeti ve bireysel başvuru gibi yolları zamanında kullanmamak
  • Davanın kaybedilmesi hâlinde tedbirle ödenen bedellerin geri istenebileceği riskini hesaba katmamak

Yasal Dayanaklar

  • Anayasa m.17 (yaşam hakkı ve maddi-manevi varlık), m.56 (sağlık hakkı), m.138/4 (mahkeme kararlarına uyma yükümlülüğü)
  • 5510 sayılı Kanun m.63 (genel sağlık sigortasınca finanse edilen sağlık hizmetleri), m.101 (görevli mahkeme), geçici m.4
  • 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4 (Kuruma başvuru zorunluluğu)
  • 6100 sayılı HMK m.115, m.389–399 (dava şartları ve ihtiyati tedbir), m.334 vd. (adli yardım)
  • Sağlık Uygulama Tebliği, özellikle Ek-4/A ve 4.2.14.C maddesi
  • 6216 sayılı Kanun m.45 vd. (Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru)

Sık Sorulan Sorular

SGK kanser ilacını neden karşılamıyor?

En yaygın gerekçeler; ilacın SUT Ek-4/A listesinde bulunmaması, listede olsa da hastanın kanser türü, evresi, biyobelirteç durumu veya tedavi basamağının SUT’taki şartlara uymaması ve ilacın endikasyon dışı kullanılmasıdır.

Kanser ilacı için ihtiyati tedbir kararı ne kadar sürede çıkar?

Kanunda belirli bir süre öngörülmemiştir. Tedbir talepleri genellikle dava dilekçesiyle birlikte ve öncelikle incelenir. Süre; mahkemenin iş yüküne, dosyanın tıbbi belgelerle ne kadar desteklendiğine ve mahkemenin ek rapor isteyip istemediğine göre değişir.

Tedbir kararı alındıysa dava kazanılmış sayılır mı?

Hayır. Tedbir kararı yaklaşık ispata dayanır ve nihai kararın yerine geçmez. Esas yargılamada TİTCK görüşü ve üniversite tıbbi onkoloji kurulu raporuyla ilacın hayati önemi ve tıbbi zorunluluğu ayrıca incelenir.

SGK tedbir kararına rağmen önce ilacı almamı ve faturayla başvurmamı istiyor, ne yapabilirim?

Durumu mahkemeye bildirerek kararın şartsız uygulanmasını isteyebilir, HMK m.398 kapsamında şikâyette bulunabilir ve şartları oluşmuşsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruyla birlikte tedbir talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi B. No: 2021/25486 sayılı kararında bu uygulamanın tedbir kararıyla çeliştiğini kabul etmiştir.

Kanser ilacı davası hangi mahkemede açılır?

Kural olarak iş mahkemesinde açılır. Ancak hasta, 5510 sayılı Kanun geçici 4. madde öncesinde 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında memur veya hak sahibi ise dava idare mahkemesinde açılır.

Dava açmadan önce SGK’ya başvurmak zorunlu mu?

Evet. 7036 sayılı Kanun m.4 uyarınca dava açılmadan önce Kuruma başvurulmalıdır. Kurum 60 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır. Başvuru yapılmadan dava açılırsa mahkeme başvuru için kesin süre verir; bu süre kaçırılırsa dava usulden reddedilir.

İlaç dava sürerken SGK listesine girerse ne olur?

SUT’a giriş sonrası dönem için Kurum, SUT şartları çerçevesinde ödeme yapar ve dava bu dönem bakımından konusuz kalabilir. Giriş tarihinden önceki dönem için mahkeme tıbbi ölçütlere göre inceleme yapmaya devam eder.

Dava kaybedilirse tedbirle ödenen ilaç bedelleri geri istenir mi?

Tedbir kararları çoğu zaman “ileride haksız çıkacak tarafça karşılanmak üzere” verildiğinden, davanın reddi hâlinde Kurumun ödediği bedelleri talep etme ihtimali vardır. Bu risk dava öncesinde değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz ve her dosyanın kendine özgü koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Tıbbi tedavi kararları tedaviyi yürüten hekim tarafından verilir. © Asya Hukuk – Tüm hakları saklıdır; yazının tamamı veya bir bölümü kaynak gösterilmeden kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.